g]kfnsf] /fhlgtLdf cb]vf ;rfOsf] klxnf] ;+:s/0f k8] kl5 kf7s ju{n] lr7L+åf/f JoQm u/]sf efjgfx? M_

!_ /f0ff zfif0fsf] la/f]w ubf{ d % ;fndf -;g !($(_ kqmfp k/]+ h]n g]nsf] ;hfo ef]u]+, k|hftGqsf] lglDt n8]+, ev{/} d *! aif{df nfu]+ . d}n] xh"/sf] lstfa g]kfnL /fhlgtLdf cb]vf ;rfO k8]+ / d}n] dg dg} OZj/nfO{ wGojfb lbPF . æxh'/ h:tf] dfG5] klg xfd|f] d+uf]n ;dfhdf hlGdg' ePsf]
/x]5Æ eg]/ . xh'/nfO{ O{Zj/n] ;':j:y / lr/fo' /fv'g .
xh'/nfO{ x]g{ cfPsf] .

_ lty{/fh y'n'ª, lkmsn, Onfd .

@_ uf]kfn afa' xfdL d+uf]n ;dfhsf] cfFvf x'g'x'G5, cd"No d0fL x'g'x'G5 . uf]kfn afa'nfO{ xfdL ;j}n] ;'/lIft /fVg' k5{ . a'6jn :jfut ;df/f]xdf .

_ dfg axfb'/ u/a'hf du/, a'6jn .

#_ tkfO{ dg'{ eof] eg] klg tkfO{ xfdL;+u ;w} afFRg' x'g]5 . tkfO{ d+uf]n ;dfhdf cd/ x'g' x'g] 5 . tkfO{åf/f lnlvt g]kfnL /fhlgtLdf cb]vf ;rfO g]kfnsf] xfdL d+uf]n ;dfhsf] l:yltsf] P]gf xf] . of] k':ts xfd|f] lglDt lxGb'x?sf] uLtf h:t} xf] .

_ cfzdfg ;'Jjf, sf7df08" .

$_ tkfO{åf/f lnlvt g]kfnL /fhlgtLdf cb]vf ;rfOsf] bfFhf]df xfd|f] s'g}n] klg s'g} k':tfs n]Vg ;s]sf] 5}g . of] k':ts n]Vg' e} xfdL d+uf]n ;dfhnfO{ h'g u'0f nufpg' ePsf] 5




To;sf] lglDt hltg} wGoafb lbP klg sd x'g]5 . of] k':ts xfdL d+uf]n ;dfhsf] lglDt eljiosf] b:tfa]h xf] .

_ aL/ g]Dafª, d]l/ª, % y/ .

%_ tkfO{n] g]kfn h:tf] 7fpFdf a;]/ g]kfnL /fhlgtLdf cb]vf ;rfO{ h:tf] k':ts n]vL h'g b]g xfd|f] d+uf]n ;dfhnfO{ lbg' ePsf] 5 To;n] dnfO{ cd]l/sL n]vs dfl6{g n'y/ lsªsf] ;+emgf u/fPsf] 5 .

_ Pd s] nfdf, gfufNof08 .

^_ tkfO{sf] k':ts g]kfnL /fhlgtLdf cb]vf ;rfO k8]+, o;n] ;fFRr} g} dnfO{ lapFemfO lbof] . d tkfO{nfO{ /fhlgtL u'? dfGg tof/ 5' / eljiodf tg, dg, wgn] ;3fpg tof/
5' .

_ 6]s jxfb'/ lnDa' aLP aLPn w/fg .

&_ xfdLnfO{ lxGb' cfo{x?n] s;/L zf]if0f u/]sf 5g, xfdLn] s;/L c?sf] rf8 bz}+nfO{ ghfgL sg cf^gf] agfP/ dgfO /x]sf /x]5f}, tkfO{sf] k':ts g]kfnL /fhlgtLdf cb]vf ;rfOn] of] 1fg lbP/ cfFvf vf]lnlbof] . o;sf] lglDt tkfO{nfO{
w]/} w]/} wGojfb, OZj/n] tkfO{nfO{ bL3{ lhjL agfpg

_ od axfb'/ lnDa', !# y'd .

*_ tkfO{n] cf^gf] k':ts g]kfnL /fhlgtLdf cb]vf ;rfOdf lbg' ePsf] lrq0f ;fFRg} 8/nfUbf] / ztk|ltzt ;fFrf] 5 . dnfO{ yfxf 5}g g]kfn h:tf] 7fpFdf j;]/ tkfO{n] s;/L of] n]Vg] cfF6 ug'{ eof] . afx'gx? of] k[YjLdf ;f¥x} j]Odfg (unscrupulous) / ;8oGqsf/L x'G5g, ;ts{ klg /xg' xf]nf .





_s_

_v_


5 / To;nfO{ 3/ 3/df k'/fpg cfjZos 7fGb5' .

_ 5lanfn vfDrf du/, kfNkf .

!#_ g]kfnL /fhlgtLdf cb]vf ;rfO k8]+Ù To;df 8'a]+Ù ;fFRr} of] k':ts d+uf]n ;Gtfgsf] lglDt Hofb} d"Nojg 5 / xfdL h:tf] …g]kfn g]kfnÚ eGg] t/ u'bL s'/f ga'em]sfnfO{ o;n] jf:tlaQmf atfPsf] 5 . of] ;Gb]znfO{ xfdL 3/ 3/df
k'/fpg] 5f}+ .

_ rGb| k|sfz /fO{, dªk' s'n}g aufg, bfhL{lnª .

!$_ tkfO{sf] k':ts g]kfnL /fhlgtLdf cb]vf ;+rfO k8] kl5 d hflGbg+ lsg lsg of] b'O{ zJb n]v]/ tkfO{;Dd k7fpg dg nfUof] . tkfO{n] xfdL d+uf]n ;dfhsf] lglDt h'g b"/bzL{ / ;xfl;nf] kfOnf rfn]/ xfd|f] cl3 cfpg' eof] d To;sf] xflb{s k|z+iff gu/L /xg ;lQmg+ . tkfO{ ;+3if{ ub}{ cl3 j8gf]; xfdL r]nLx? ;fy lbb} kl5 nfUg] 5f}+ . Ps lbg xfdLn] laho kfpg] 5f}+ . of] d]/f] ljZjif xf] .

_ ckl/lrtf a}gL ledf td', d+unfk'/ .

!%_ æ====== tkfO{n] h'g k':ts n]v]/ xfdL d+uf]n ;dfhnfO{ h'g u'0f nufpg' ePsf] 5 Ù Tof] l/0f lt/]/ lt/L g;Sg' 5 .

_ ljqmd u'?ª, t]/;f] af6f], ?Dhf6f/ .

g]kfnL /fhlgtLdf cb]vf ;rfOsf] bf]>f] ;+:s/0f k|sflzt eP kl5 !(** df h]n hLjgf ljtfO /x]sf] cjwLdf h]n hLjgdf k|fKt z'e lrGtsx?sf] lr7Lsf s]xL x/kmx? M_

!_ g]kfndf j0f{ e]b (Racial Discrimination) olt rsf]{ ?kdf





of] d':ts h;n] vf]n]/ k85 l;WofP/ g} 5f85 . O{Zj/n] ;w} tkfO{sf] ;fy lbpg, /Iff u?g / bL3{ lhjL agfpg / :j:y /fv'g .

_ 8S6/ uf]s'n of]Ghg, v;f{ª, bfhL{lnª .

(_ xh'/n] cg]s b'v si6 / ;xf; u/]/ xfdL d+uf]nx?sf] lglDt n]Vg' ePsf] g]kfnL /fhlgtLdf cb]vf ;rfO k8]+ . Hofb} xif{ nfUof] / xfd|f] cfFvf vf]lnlbg' ePsf]df xh'/nfO{ wGg] 5 . xh'/sf] hLjg ufyfdf O{Zj/n] ;b}j /Iff u/f]; egL d O{Zj/;+u ;b}j k|fy{gf u5'{ .

_ >Lwf]h ;'Jjf, 8'ª/f a:tLÙ sfn]a'ª, bfhL{lnª .

!)_ tkfO{sf] Tof] lstfa g]kfnL /fhlgtLdf cb]vf ;rfOn] dnfO{ r]tgf el/lbof] / gofF lbzf af]w u/fO{ lbof] . d}n] lsg k8bf k8b} :s"n 5f8g k¥of], ufpF 3/ 5f8]/ afUn'ªaf6 cfh ljb]zdf cfP/ hLjg ljtfO{ /xg' k/]sf] 5Ù Tof] t8sfnf] eP/ cfof], ca d klg d+uf]n ;d'xsf] lglDt sfd ug]{5' .

_ Zofd axfb'/ k'g, afUn'ª, xfn kml/bfafb .

!!_ tkfO{n] g]kfnL /fhlgtLdf cb]vf ;rfO h:tf] k':ts n]v]/ cGwfnfO{ cfFvf lbg' ePsf]5, n+u8f]nfO{ v'§f . d}n] / d]/f ;fyLx?n] k8of}+ . tkfO{nfO{ w/} w]/} wGoafb 5 / cfdL{ hLjgaf6 kms]{ kl5 cf^gf] ;d'bfosf] lglDt sfd u/]/ lgZro g} tkfO{nfO{ ;3fpg] 5f}+ .

_ gfoj u0f]z lnDa' .

!@_ tkfO{sf] lstfa g]kfnL /fhlgtLdf cb]vf ;rfO ;fFRr} g} k8g nfossf] /x]5 . Tof] k':ts xfd|f] ;dfhnfO{ w]/} rflxPsf





_u_


_3_


ePsf] ;Toftf xfdLnfO{ yfxf lyPg . t/ tkfO{ kqmfp kg'{ eP kl5 yfxf eof] . tkfO{sf] k':tsn] atfof] . tkfO{nfO{ h]nsf] vfgfdf xfdL ;xof]u k'/fpg rfxG5f} . o; k|lt tkfO{sf] larf/ rfxG5f}+ .

_ OG6/ g]zgn k]g= n08g .

@_ d]/f] 5'6sf/fsf] lglDt 8]gdfs{ Pdg]:6L OG6/ g]zgnn] cleofg rnfof]. d}n] ToxfFaf6 ;}s8f}+ lr7L kfP+ . lt lr7Lx?df !$ aif]{ :s"n] l76Lb]lv lnP/ %! aif]{ n8{ d]o/ ;Ddsf] z'e]R5fn] el/Psf ;':j:Yosf] sfdgf JoQm ePsf lyP .

#_ æ=======tkfO{nfO{ h]n d'Qm u/fpg] k|of;df xfdL h'6]sf5f}+ . tkfO{ rfF8} g} h]n d'Qm eP/ :jt+Gq JolQmsf] ?kdf v'nf xfjfdf 3'Dg' kfpg' x'g]5 Ù of] dnfO{ k'/f k'/f laZjfif 5 . d cf/x'; gu/sf] n8{ d]o/ x'FÙ tkfO{ ;w} ;':j:y /xg'xf]; oxL z'esfdgf k7fPsL 5' .

_ n8{ d]o/ nf]g lxG8f], cf/x';, 8]gdfs{ .

$_ æ====== tkfO{ ;w} g} d]/f] Åbodf a:g' x'g]5 . d}n] tkfO{sf] gfd ;fgf] sfuhsf] 6'qmfdf n]v]/ d]/f] 5fltdf e'ml08/xg] ns]6df /fv]sL 5' . ha ha d]/f] xftn] To; ns]6nfO{ 5'g k'U5 ta ta dnfO{ tkfO{sf] ;Demgfn] lk/f]N5 clg d O{Zj/ ;+u tkfO{sf] s'zntf / lz3|tf lz3| h]n d'QmLsf] k|fy{gf ul/lbg] u5'{ .

_ Pg]6 nf]O _/f]; lsn8L, 8]gdfs{ .

%_ æ========= d oxfF Pdg]i6L OG6/ g]zgnsf] ;b:o 5' . o;n] tkfO{sf] 7]ufgf klxnf] :yfgdf 5fk]sf] 5 . ca oxfFsf





hgtfn] ts{ lats{ ug{ nfu]sf 5g\Ù æs] 8]gdfs{sL /fgLn] g]kfnsf /fhfnfO{ /fhsLo e|d0fdf af]nfpg' kg]{ cfjZoQmf lyof] <Æ eg]/ . d d]/f] tkm{af6 k'/fpg' ;Sg] x/ ;xof]u
k'/fpg] 5' .

_ km]O 8]/Ls k|mfGr, 8]gdfs{, e]njfO .

^_ æ======tkfO{n] h'g ;xfl;s sfd u/]/ b]vfpg' ePsf] 5 Tof] tkfO{sf] d'n'ssf] lglDt dfq geP/ ;d:t ljZjsf] dfgj clwsf/sf] lglDt ug'{ ePsf] 5 . d]/f] tkfO{ k|lt xflb{s >bf 5Ù :jLsfg'{ xf]nf . yfxf 5}g lsg dnfO{ xb{d tkfO{sf] ;+emgf cfO/xG5 .

_ lu6L nfOGh km]G;g _ cf]8/ 8]gdfs{ .

&_ æ====== Hidden Facts in Nepalese Politics eGg] k':ts k|sflzt u/] akt b'O{ j6f ;dfrf/ kqsf ;Dkfbs Pj+ k|sfzs uf]kfn u'?ªnfO{ g]kfn ;sf{/n] kqm]/ 7"nf] ck/fw u/]sf] 5 / h]n k7fPsf] 5 . 8]gdfs{sf] cf]8]G; u|'kn] g]kfn ;sf{/ nufot laleGg ;+3 ;+:yf jlsn ;Dkfbs / pgsf
kl/jf/x?nfO{ lr7L k7fPsf] ePtf klg ;kmn ePsf] 5}g .

_ PSzg 8]gdfs{sf] ;dfrf/ kq l8;Dj/ !(*( .

*_ s] tkfO{nfO{ g]kfnsf uf]kfn u'?ªsf] ;+emgf 5 < o;} ;dfrf/ kqdf pgsf] ljifodf l8;Da/df ;dfrf/ k|sflzt ePsf] lyof] . ca pgL h]n d'Qm ePsf 5g\ . cf]8]G;L u|'k cToGt g} v'zL ePsf] 5Ù lsg eg] pgnfO{ 5'6fpg] k|of;df of] u'|k nuftf/ nfu]sf] lyof] . 8/ s] lyof] eg] pgL æh]n d'Qm x'g' cl3 g} h]nsf] 9f]sf leq Tof] ;fgf] /fHodf s'g} g/fd|f] 36gf




_ª_

_r_


36fpnf lsÆ eg]/ .

_ Pszg ;dfrf/ kq h'g !(() 8]gdfs{ .

(_ æ====== d !$ jif{sL s]6L x'F . d}n] tkfO{sf] 7]sfgf Pdg]:6L OG6/ g]zgn 8]gdfs{af6 kfPF . Pdg]:6Lsf] klqsfdf 5flkPsf] ;dfrf/n] tkfO{ kqmfp kg'{ ePsf] sf/0f klg yfxf kfPF . tkfO{n] Hidden Facts in Nepalese Politics gfdsf] k':ts n]v]/ 5kfpg' ePsf] /}5, To;} sf/0f tkfO{nfO{ g]kfn
;/sf/n] kqm]5 . d ( u|]8sf] laBfyL{ x'F Ù tkfO{ rfF8} g}
h]n d'Qm eP/ :jtGq dfG5] ePsf] ;dfrf/ k9g / ;'Gg ;s'F . tkfO{sf] :jf:y ;w} /fd|f] /xf];\ . tkfO{n] dnfO{ ;w} ;+emgf]; .

_ l/g]5 od/;g :sfgl8g] leof 8]gdfs{ .

!)_ æ======= tkfO{n] h]ndf si6 k"0f{ h]n hLjg ljtfO/xg' ePsf] ePtf klg tkfO{ pT;flxt / hf]lznf] x'g'x'G5 eGg] nfU5 . Hidden Facts in Nepalese Politics h:tf] k':ts n]Vg' eP/ dfgjsf] pwf/ ug'{ ePsf] 5 . o:tf k':tsx? cem n]lvlbgf];\ eg]/ d tkfO{nfO{ k|]/0ff lbg l;jfo s] g} kf] lbg ;S5' / < olt6f8f]jf6 tkfO{sf] lglDt s] g} kf] ug{ ;S5' / < tkfO{sf] ;Demgf d ;+u ;+w} g} afFlr/xg] 5 .

_ qm]:6L DofS;g sf]kg x]u]g, 8]gdfs{ .

!!_ æ====g]kfndf 36]sf /fhg}lts 36gfx? ljifodf ;dfrf/x? k9bf / l6eLdf x]bf{ dnfO{ tkfO{k|lt Hob} lrGtf nfUYof] . slxn] sfxL+ d tkfO{sf] ljifodf hlt w]/} ;f]ry]+ Tolt g}
8/fpFy]+ klgÙ æst} rLgdf h:tf] tkfO{nfO{ klg vtd




ul/lbg] t xf]Og <Æ eg]/ . tkfO{ h]n d'Qm x'g'ePsf] ;dfrf/ ;'Gg] k|tLIffdf 5' .

_ j]g6 a];;L ;]g /f]8f] efO, 8]gdfs{ .

!@_ æ========= tkfO{ h]n d'Qm x'g'ePsf] ;dfrf/ ;'g]/ d slt v'zL ePsL 5' Ù Tof] of] lr7Ln] JolQm ug{ g;Snf . t/ tkfO{ sNkgf ug'{ ;Sg' x'g]5 . dfgj clwsf/sf] lglDt To:tf] k':ts cem n]Vgf]; .

_ s;{l6g lqmli6g;]g, efOjL, 8]gdfs{ .

!#_ æ========= d !% jif{sL ljBfyL{ l76L x'F . d tkfO{sf] ;':jf:ysf] lglDt h];; ;+u lbgxf} k|fy{gf ul/lbG5' .

_ d]lngL kmG;gsf] l88]n, 8]gdfs{ .

!$_ æ========O{ef d]/f] gfd xf] . d !$ jif{sL ljBfyL s]6L x'F Ù rfF8} g} !% jif{sL x'g]5' . xfd|f :s"ndf lzIfsx?n] tkfO{sf] ljifodf Ù tkfO{ h]n kg'{ ePsf] ljifodf af/Daf/ xfdLnfO{ Snf;df eGg] ug'{ x'G5 . To;}af6 d}n] tkfO{sf] ljifodf w]/} s'/f ;'Gg], hfGg] df}sf kfPF . tkfO{nfO{ O{efsf] ;Demgf 5, tkfO{nfO{ OZj/n] ;+w} g} /fd|f] :j:ydf /flvlbpgÙ rfF8} h]n d'Qm u/fO{ lbpgÙ oxL g} d]/f] xflb{s ;lbR5f .

_ Oef sf]8], 8]gdfs{ .

!%_ æ======== k|wfg d+qLHo", uf]kfn u'?ª hf] k|]; kmfp08]zg ckm Plzofsf sf]_cf]l8{g]6/ / sg;n6of06 klg x'g' x'G5, pxfFsf] kqmfp ljifosf] b'vb ;dfrf/ kfPsf5f}+ . dnfO{ laZjfif 5 _ k|]; kmfp08]zg ckm Plzofsf ;b:ox? Plzof / k];]lkmsdf y'k|} ePsf s'/f tkfO{nfO{ yfxf g} xf]nf . k|]; kmfp08]zg





_5_

_h_


ckm Plzofsf ;b:osf] gftfn] d pxfFsf] h]n d'Qmsf] lglDt cg'/f]w u5'{ . kqsf/nfO{ kqmg' ;/sf/sf] lglDt 3f6fdf kg'{ x'g]5 o;n] ;/sf/sf] 5jL eTsfpF 5 . xfdL uf]kfn u'?ªn] 5'6sf/f kfPsf] ;dfrf/sf] :jfut u5f}+{ .

_ df]r6f n'lj; l8/]S6/ h]g/n lkPkmP hsftf{, OG8f]g]lzof -gf]6_ k|]; kmfp08]zg ckm Plzof dlgnf, lkmlnlkG;df klg k|sflzt_

!^_ æ========= g]kfnL /fhlgtLdf cb]vf ;+rfOsf n]vs uf]kfn u'?ªn] cf^gf] k':tsdf g]kfnsf *) k|ltzt clxGb' d+uf] a+zhsf ePsfn] g]kfn lxGb' /fi6« x'g' gx'g] bfaL ug'{ ePsf] 5Ù h;sf] sf/0fn] pxfFnfO{ h]n k7fPsf] 5 .

_ l;lsd cah{/e/ ufGtf]s .

!&_ æ======= zlQmsf] rfs/L u/]/ c?sf] 6fpsf] 6]s]/ / hgtfnfO{ u'd/fxf u/]/ lghL :jfy{ k"lt{ ug]{x? w]/} kfOG5g Ù t/ g]kfn h:tf] d'n'sdf ToxfFsf *) k|ltzt clxGb' d+uf]n d"nsf hgtfsf] lglDt qmflGtsf/L snd p7fP/ h]n hfg sd/ s:g] ;xf; cfh ;Dd g]kfndf s;n] ug{ ;s]sf] lyof] / < of] sfd n/t/f] dfG5]af6 x'g} ;Qm}g . tkfO{ bL3{ lhjL / ;':j:y /xg' xf]; .

_ cl;t /fO{ dxfgbL, bfhL{lnª .

!*_ æ====== h'g ;xf; / b"/bzL{tfsf] kl/ro tkfO{n] g]kfnL
/fhlgtLdf cb]vf ;+rfO (Hidden Facts in Nepalese Politics) df lbg'ePsf]5 , To:tf] ;xf; cfh ;Dd g]kfn t s] g]kfn aflx/ klg xfd|f] ;dfhdf s;}n] klg ug{ ;s]sf] lyPg .



tkfO{nfO{ ;+embf blIf0f clk|msfsf g]Nzg d08]nf,
cd]/Lsfsf dfl6{g n'y/ ls+usf] ;Demgf cfpF5 .

_ laqmd /fO{, gfufNof08 .

!(_ æ====== /fhtGq / afx'g tGqdf xf]ldg' k'Ug' ef] . h]n, g]n / hLjgsf] k|jfxf gu/L g]kfnsf *) k|ltzt d+uf]nnfO{ dfq xf]OgÙ xfdLnfO{ klg lapFemfpg] o:tf] ;xfl;nf] sfd u/]/ h'g ;'s}n] hf]lvd p7fpg ;Qm}g klg .

_l8aL;fª kfª dfpvfg', l;nfª .

@)_ æ====== tkfO{ g]kfn e"lddf o:tf] JolQm hGdg' ePsf] /x]5 ls tkfO{sf] hGd xfdL d+uf]nx?sf] lglDt cfFvf eof] . tkfO{n] rfNg' ePsf] kfOnf]df lxDdt gxfg'{xf]; xfdL kl5 5f}+ .

_ vu]Gb| yfSn] xfª, bfgfaf/L, Onfd .

@!_ æ====== d+uf]n a+zhsf g]nzg d08]nf uf]kfn u'?ªHo", tkfO{n] n]Vg' ePsf] k':ts g]kfnL /fhlgtLdf cb]vf ;+rfO k9] kl5 d]/f] gzf, gzf g} tfTof] . ltgLx? k|lt 3[0ff hfUof], d]/f] larf/ wf/f g} abNof] . tkfO{sf] larf/nfO{ cl3 a8fpg] cys k|of;df nfu]sf] 5' .

_ kf;fª lskf ;]kf{, nfdf, ;f]n'v'Da' .

@@_ æ======== cfh ;Dd g]kfndf s;}n] gu/]sf], g;f]r]sf] sfd u/]/ b]vfO{ lbg'eof] . lxhf] ;Dd xfdL dlw;] / kxf8]sf] s'/f uYof{}+Ù t+ u'?ª t d yf? eg]/ emu8f u¥of}+ . t/ ulxl/P/ x]bf{ / k9\bf leqL s'/f cs}{ /5 . xfdL t/fO{sf yf?, sf]r], d]r], lwdfn / kxf8sf u'?ª, du/, g]jf/ h:tf ;a} d+uf]n






_em_

_`_


/x]5f}++Ù dw]lzof / kxfl8ofsf] gf/fdf n8fpg]x? t pxL dw]lzof, afx'g 5]qL / kxfl8of afx'g 5]qL /5g\Ù xfdL t xltof/ dfq /x]5f}+ ca Jofks k|rf/sf] vfFrf] 5 .

_ la/]b| rf}w/L, bfª .

@#_ æ====== tkfO{sf] k':ts k9] kl5 yfxf eof] xfdLnfO{ afx'g 5]qLn] s;/L /fv]sf /x]5g eg]/ . sDo'lgi6 ;fyLx?n] dnfO{ æ;fdk|bflosÆ eg]sf] tYof klg yfxf kfP+ . xfdL lapFem]/ xfd|f] clwsf/ vf]h] ltgLx?sf] :jfy{df wSsf nfUg] /x]5 . ca d}n sDo'lgi6 5f8]/ d+uf]n xLtdf nfUg] kSsf u/]+ . tkfO{ d+uf]n j+zhsf] rlDsnf] tf/f x'g' x'Fbf] /x]5 .

_ of]u]b| td', e'vf b]p/fnL kj{t .

@$_ æ======== tkfO{åf/f lnlvt k':ts g]kfnL /fhlgtLdf cb]vf ;+rfO k9] kl5 xfdLnfO{ k5f}6] kfg]{ sf] /x]5 a'em] . ca To;sf] lglDt ;+3if{ ug]{ k|0f u/sf] 5' _ lx/fwg u'?ª, Rofg 8fF8f ?Dhf6f/ .

@%_ æ======= g]kfn h:tf] 7fpFdf klg tkfO{n] Hofgsf] afhL yfk]/ xfd|f] lglDt h'g cfjfh p7fpg' eof] Tof] ;f+Rr} g} k|z+;gLo 5 . d tkfO{nfO{ blIf0f clk|msfsf g]tf g]nzg d08]nf ;+u t'Ngf u5'{ / æg]kfnsf g]nzg d08]nf eG5' .Æ

_ rGb| vflnª, l;lsd .

@^_ æ ====== xfdL g]kfnsf d+uf]nx? dfem tkfO{ h:tf a'l4lhjL JolQmTj kfP/ olt xlif{t 5' ls n]v]/ JoQm ug'{ ;lQmg+ . g]kfndf To:tf] s7f]/ / lgi7"/ zf;g x'Fbf x'Fb} klg æg]kfnL

/fhlgtLdf cb]vf ;+rfOÆ h:tf] k':ts n]v]/ s;}n] ug





g;s]sf] / ;f]Rg' g;s]sf] sfd u/]/ b]vfO lbg' eof] . tkfO{ xfd|+f] lglDt lhpFbf] zxLb x'g' x'Fbf] /x]5Æ .

_ vu]Gb| l;+u tpdfg !# y'd .

@&_ æ====== xfdL oxfFsf d+uf]nx?n] æuf]kfn u'?ªÙ uf]kfn u'?ªÙÆ hKg nfu]sf] klg cjfut u/fpg rfxG5' . xfdL d/]/ klg xh'/fnfO{ a+rfpg] 5f}+ Ù xh'/ dfgj ?kdf k|dfTdfsf] rf]nf lnP/ cfpg' eP h:tf] nfUof] . cj xfdL xh'/sf] lglDt cfjfh dfq geO{ sjfh g} b]vfpg k/] klg kl5 x6g]

5}gf}+ . _ d0fL ls/ft jfGtjf /fO{, !) uf]vf{, a|'gf]O .
@*_ æ====== cf^gf] cl:tTjsf] lglDt ef]nL hGd e"ldnfO{ o'4 e"ld agfO n8g k/] klg kl5 x6g] 5}gf}+ . tkfO{sf] k':ts xfd|f] lglDt b]jjf0fL xf] Ù gj hLjg lbg] a'l6 xf] .

_ 6+s afg]d, !) uf]vf{ a'|gf]O .

@(_ æ======= xfdL h:tf] s}of}+ cfTdfn] tkfO{sf] of]hgf ;kmn kfg{ ;w} ;fy lbg]5f}+ . tkfO{sf dxfg jf0fLx? ;w} ;+ufn]/ hLljt /fVg] 5f}+ . _ k|]d axfb'/ /fgf du/, /fgLkf}jf kf]v/f .

#)_ æ======= xh'/ h:tf lge{o n]vsnfO{ d Åbo b]lvg} ;Ddfg u5'{ . xh'/sf] k':ts g]kfnL /fhlgtLdf cb]vf ;rfOnfO{ lxGb'x?sf] /fdfo0f / dxfef/t, lqmlZrogsf] afOjn / d';ndfgx?sf] s'/fgn] h:t} ;Ddfg kfpg] 5Ù d+uf]n ;dfhdf d o; k':tsnfO{ k'hf u5'{ .

_ ;f}/e /fh ;+ud, kSnLxjf s[lif SofDk; l;4fy{ gu/ .

#!_ æ====== xh'/åf/f lnlvt g]kfnL /fhlgtLdf cb]vf ;+rfO c:ffWof lgle{Qmf ;fy n]lvPsf] k':ts /x]5 . o:tf] k':ts t






_6_

_7_


p:t} d'6'n] n]Vg t s] s'/f k8g] cfF6 klg ub}{g . o;sf] lglDt s[t1tf JoQm ug]{ zAb g} d ;+u 5}g .

_ dx]Gb| ;fªkfª, ef]hk'/ .

#@_ æ======!(** df tkfO{sf] lstfk g]kfnL /fhlgtLdf cb]vf ;+rfO oxfF ef/tLo ;]gfdf k8g' k|ltaGw nufPsf] ePtf klg xfdL @( hgfn] leq leq} k8]/ $) lbgdf l;Wofof}+ . _ xaNbf/ l8jL u'¿ª, sf]e|fª, dfem ufpF .

##_ æ======oxfF s'g} d+uf]n s+u|];df nfu]/, s'g} /fi6«Lo k|hftGq kf6L{df nfu]/ / sf]xL sDo'lgi6 eP/ 9fl6Psf /x]5g\Ù 7luPsf /x]5g\ . d klg To;} sDo'lgi6 leqsf] k5{' . ca tkfO{sf] k':ts g]kfnL /fhlgtLdf cb]vf ;+rfO n] cfFvf v'nfO{ lbof] . d ca cf^g} cl:Tjsf] vf]hdf tkfO{sf] kl5 nfUg] 5' . _ s'df/ hu]a', ofªgfd, kmf]l;nf % y/ .

#$_ æ======= >b]o ;d:t d+uf]n a+zhsf d"n ;d|f6 uf]kfn u'?ªHo"nfO{ sf]6L ho d+uf]n . tkfO{sf] k':ts g]kfnL

/fhlgtLdf cb]vf ;+rfOn] d]/f] klg cfFvf vf]lnlbof] . o;} sf/0f of] ;fn klxnf] kN6 xfdLn] lxGb' rf8 bz}+ alxisf/ ul/lbof}+ .
_ s[i0f l3l;ª, tfdfª l;l4Zj/ l;Gw'nL

#%_ æ======= To;}n] eGg dg nfU5 ætkfO{ xfdL d+uf]nx?sf] cfFvf v'nfpg] u'?, d+uf]n ;d|f6 / g]kfnsf g]nzg

d08]nf .Æ xfd|f] lglDt of] k':ts g]kfnL /fhlgtLdf cb]vf ;+rfO bz{g zf:q xf], j]b xf] .
_ ;]kf{ P; s], ;f]n' .




#^_ æ====== ;fFRr} tkfO{ xfd|f] d+uf]n s'nsf] lglDt æk'HogLo b]jtfÆ x'g' x'Fbf] /x]5 . lha|f] eP/ klg af]Ng g;s]sf], cfFvf eP/ klg b]Vg g;s]sf], sfg eP/ klg ;'Gg g;s]sf] ;To s'/fx? tkfO{n] cf^gf] hLjgsf] ;Dd s'g} k|jfxf gu/L cfh ts s;}n] klg To:tf] 8/nfUbf] Joj:yf dfem af]Ng / n]Vg g;s]sf s'/fx? cToGt lge{o;fy af]lnlbg' eof] Ù s'Des0f{ em} lr/ lgb|fdf k/]sf xfdLnfO{ ljpFemfO lbg' eof] / ;'gfO lbg' eof] .

_ clht lkNdf]; -/fO{_ g}tfd !@ dfOn ufGtf]s l;lsd .

#&_ æ====== tkfO{sf] k':tsn] cfFvf p3fl/lbPsf]n] oxfF klg r'Rr] / g]K6]sf] s'/f rNb}5 . ztfAbL cf}+ ztfAbL a'e\mg g;s]sf] ;To s'/f xfdLnfO{ a'emfOlbg' ef] . kl/l:yltg';f/ oxfF klg xfdL o'jfx? cf^gf] clwsf/sf] lglDg d}bfgdf lg:sg' knf{ . xfdLnfO{ cfh ;Dd efn' grfP h:tf] grfof] ca xfdL To;/L gfRg] 5}gf] .

_ lks] k|wfg, l;ªtfd .

#*_ æ===== tkfO{ kqmfp kg{' ePsf] ;dfrf/ oxfF l;lsddf klg lxpFbf]sf] 88]nf] em} km}Nof] . tkfO{sf] k':ts g]kfnL /fhlgtLdf cb]vf ;+rfO n] g]kfndf dfq xf]Og l;lsddf klg /fhg}lts e'Orfnf] NofO{lbPsf] 5 . lg:jfy{ b]g / Tofu cd]6 eO efjL Oltxf;df a:g]5, d+uf]n ;Gtfgn] lktf :j?k dfGg] 5g\Æ

_ aLs] /fO{, ufGtf]s .

#(_ æ======= h'g ;xf;, sl6j4tf / b"/blz{tfsf] kl/ro tkfO{n






_8_

_9_


s'/f . g]kfnsf] d"n d+uf]n dWo] s} d klg x'F . d]/f b'O{ hgf afh]x? csf{sf] d'n'ssf] lglDt ;]gfdf egf{ eP/ d/] t/ d]/f] cfly{s xfnt ;'w]|g . sfsf a8fafsf 5f]/fx? oxL 5g pRr kb ltgLx?sf] lglDt cfsfzsf] tf/f g} ePsf] 5 . dnfO{ lapFemfO lbg' ef] wGoafb 5 .

_ uf]kfn /fO{ cft{, lj/f6gu/ .

$$_ tkfO{åf/f lnlvt k':ts g]kfnL /fhlgtLdf cb]vf ;rfO bf]x]f/ofO, t]x]/ofO k8+] . tkfO{ ;dfhsf] lglDt alnbfg eO{ lbg' ePsf] cg'ej u/+] . To; k':tsaf6 o; e]ssf xfdL ;f/f d+uf]nnfO{ jt{dfg / eljiosf] lglDt gofF lbzf af]w u/fOlbg' eP5, o;af6 xfdLn] k|]/0ff kfPsf 5f}+ . tkfO{sf] ;kmntf, pHjn eljio, bL3f{o' / ;d[l4sf] ;+w} sfdgf

u5'{ .
_ P s] /fO, nlvdk'/ c;d .




lbg' ePsf] 5, o;n] xfd|f] efjL ;GtfgnfO{ gofF k|]/0ffsf] dfu{ bz{g u/]sf] 5 . oxfF l;lsddf xfdL klg o;

kl/l:yltaf6 ;'/lIft 5}gf}+ . of] k':ts oxfFsf hgtfnfO{ cem a];L dfqfdf k9fpg k/]sf] 5Æ .
_ P;s] /fO{, ufGtf]s, xfn nlvdk'/ c;d .

$) æ========== o; k':ts g]kfnL /fhlgtLdf cb]vf ;+rfO{ n] xfd|f] l;lsdsf d+uf]nx?sf] hLjg :t/ p7fpg] sfddf / …;dfg clwsf/ kfpg' k5{Ú eGg] clwsf/sf] lglDt lgs} hf]/bf/ e"ldsf cbf ug]{ 5 . o:tf] k':ts o:tf] lgle{Qmf k"j{s n]lvlbg' ePsf]df d klg wGojfb lbg] ;d'xdf ylkg rfxG5'Æ

_ uf6's ef]l6of, b/fk klZrd lhNnf, Uofnl;ª .

$!_ æ====== uf]kfn u'?ªsf] t'?Gt l/xfO xf]; . xfdL ca klg zf]lift lk8Lt / d[To' t'No eP/ afFRg rfxGgf}+ . uf]kfn u'?ª xfd|f] ;r]t JolQm x'g' x'G5Ù pxfFsf rfF8f]eGbf rfF8f] l/xfO rfxG5f}+Æ .

_ u08sL / a'6jnaf6 e"ldut ?kdf ljtl/t krf{ .

$@_ æ======== ;Dkfbs tyf n]vs uf]kfn u'?ªn] h]ndf ;l8g'sf] tfTko{ xf] k+rfot Joj:yfsf] cGTo x'g] ;+s]tÆ

_ ;]tfdu'/fnL .

$#_ g]kfnL /fhlgtLdf cb]vf ;rfO bf]x/of]O, t]x]/fO k9] Hofb} /f]rs kfPF / dnfO{ tkfO{n] ljpFemfO lbg' ePsf] nfUof] . bz}}+ klg xfdLn] j]cy{df dgfO{ /x]sf /x]5f}+ . ckmzf]if ug{' kg]{df v'zL eP/ . lxGb' cfo{x?n] xfdLnfO{ /fIf; agfP/ ToxL

/6fpFbf k8fpFbf klg xfdLnfO{ :jLsfo{ x'g' sqf] nfhdbf




_g_

_k_


g]kfnL

/fhlgtL

df

cb]vf

;rfO

[kf"rf} ;+:s/0f]

[of] t]xL k':ts xf] h;sf] sf/0f b'O6f /fhb|f]xL d'2fdf tLg jif{ h]n sf6g' k/of]= of] t]xL k':ts xf] h'g Ps k|lt @# ;o ;Dddf ljSof]=]

uf]kfn u'?ª


of] k':ts

d]/f ltg} of]4f ;fyLx?nfO{ hh;n]

clxGb' d"naf;L d+uf]nsf]

clwsf/sf] lglDt lgle{Stf ;fy ;+3if{

ul//x]sf 5g

lhp+bf] dfG5] h:tf] eP/ af+Rg] / dg]{ ;+b]z lbO /x]sf 5g\ .

n]vs Pj+ k|sfzsM—

uf]kfn u'?ª PdP /fhlgtL

kf]i6 aS; @*@*

sf7df08", g]kfn

kmf]g — %%@##!!

klxnf] ;+:s/0f !((%

bf];|f] Æ !(**

t];|f] Æ !((#

rf}yf] Æ !(($ -c+u|]hLdf_

kf+rf} Æ @))^ -klxnf] ;+:s/0f h:tfsf] t:t}_

df]nM_

ef= ?=

g]= ?=

uf]kfn u'?ª


of] k':ts s;/L tof/ eof] <

d klxnf cfkm"nfO{ …g]kfnLÚ dfq eÌ dg k/fpy]+ t/ #% jif{ leq g]kfnsf td' ufpF -u'?ª ufpF_ du/, tfdfª, yf?, lnDa', /fO ufpFx? 3'd]/ x]/]+ ToxfFsf cltt Oltxf; k9]+ / of] clxGb' d"naf;L d+uf]n ;d'bfonfO{ x/]s 5]qdf cToGt pk]lIft l:yltdf /flvPsf] kfP+ . s'g} s'g} 3/df kfFr 5 hgf;Dd ljb]zL ;]gfdf egf{ eP/ hfFbf klg ltgLx?n] s]xL hf]g{ g;s]sf] klg kfP+ / C0faf6 pGd'v x'g g;s]sf] kfP+ . oxfFsf d+uf]n d"naf;L x/ 5]qdf lylrPsf, lkl;Psf, x]lkPsf /fhg}lts cfly{s, wfld{s,

x/]s 5]qdf k5f}6fOPsf / layf]lnPsf kfP+ . ;]gfdf uP/ kms]{sf / ltgLx?sf 5f]/f 5f]/LnfO{ k|fo ;a} h;f] l;l8of] sfo{non] k|jf;L ljb]zLsf] ;+1f lbP/ gful/Qmfaf6 a+lrt ug]{ ul/Psf] kfP+ lsg eg] ToxfF l;l8of] k|fo g} afpg, 5]qL x'g] ub{5g / c? txsf sd{rf/L klg logLx?g}] . of] ;fgf] gd'gf xf] . ca t :s"nx?df egf{ lng klg logLx?n] xfdL k|lt cfn6fn ug{ nfu]sf 5g\ . o;} pk]lIft clxGb' d'naf;L dWo]sf] To;df klg e]befj ug]{ uf]vf{x? dWo]s} d}n] klg cfkm"nfO{ kfP+ . o; sf/0f g]kfnL eGbf td' -u'?ª_ eÌ uj{ ug{ yfn]+ .

a'6jnsf] td' 5f]hdf -u'?ª ;dfh_ s]xL af]Ng] sfo{qmd lyof]Ù d ToxfF k'u]sf] lyP+ !(*$ tfsf . d td' 5f]hsf] h]g/n ;]qm]6«L klg lyP+ . Ps hgf < td' nfO{ -u'?ª_ p;sf 5f]/fn] kj{t lhNnfb]lv -lx+8g dfq k/]sf] eP xKtf}+ nfUg]_ af]s]/ NofPsf lyPÙ p k"j{ ;}lgs lyof]Ù p;sf] pd]/ ;f} jif{ eGbf a];L lyof] . p;n] k]G;g slt kfp+Yof] ;'Ì' x'G5 < kTof/ gnfUnfÙ t/ s'/f ;fFrf] xf] . p;sf] k]G;g lyof] dfq kfFr ?lkofF— p;n] csf{sf] d'n'sdf

csf{sf] :jfy{sf] lglDt hLjgsf] d"Nojfg efu ljsfP/ g]kfn kmSof]{ kfFr ?lkofF k]G;g lnP/ . csf]{ Ps hgf w/fg la|l6z SofDkdf !(^# lt/ e]6 ePsf] lyof]Ù p lnDa' lyof] xfd|} d+uf]n, g]kfnsf d"naf;L dWo]sf]— . p;sf] rfNgLdf b'O j6f uf]nLsf] 6'qmf lyof], 5fDbf e]l6Gy],…b'Vt}gÚ eGYof]Ù d}n] 5fd]/ x]bf{ . g]kfnsf] kl/jt{gdf xfd|f dflg;x? g]kfnsf ;d:t d+uf]n d'naf;Lsf slt zlxb eP, slt c+ue+u eP, slt h]n g]n ePÙ t/ ltgLx?sf] kl/jf/sf] lglDt g km08 hDof]Ù g ltgLx?sf] gfd Oltxf;df g} prf/0f eof] . aflx/ af6 aflx/sf g]kfnLn] g]kfnnfO{ h'g cfFvfn] b]V5gÙ …Tof] g]kfn xf]Og /x]5ÙÚ eg]/ d}n] kfP+ .
To;tfsf g]kfndf uf]vf{ etL{af6 rf/ c/a h:tf] ?lkof ljlqGYof] . uf]vf{x? g]kfnsf] lglDt ljb]zL d'b|fsf] >f]t algPsf] 5 . lx;fa ubf{ Pp6f uf]vf{sf] df]n !&_!* ?lkofF k5{ . lsGt' logLx? g]kfnsf] x/ 5]qdf pk]lIft 5g\ . logLx?sf] ufpFdf :s"n 5}g, g t logLx? lx+8g] ufpFdf af6f 3f6f g} 5g\. afx'g 5]qL @) k|ltztÙ t/ logLx?sf] xftdf ^) k|ltzt e"ld 5g\ & k|ltzt e"ld dfq oxfFsf] d'naf;L *) k|ltzt dfq d+uf]n ;+u x'g'n] / g]kfnL ;]gf / k|zfif0fsf] pRr clwsf/Lx?df gu0o ?kdf kfOg'n] klg xfd|f] l:ylt s] 5 < :ki6 5. Ps hgf VoftL k|fKt afx'g sljÙ h;nfO{ d Hofb} OHht klg uy]{ h;sf] gfd lyof] dxfgGb ;fksf]6f p;nfO{ Pslbg Go'nfO6 lgsfn]sf] v'lzofnLdf o;sf] Psk|lt

k'/fpg uP+ . p;n] /fFlsP/ eGof] …u'?ªn] klg kq klqsf lgsfNg] < tkfO{x?n] t wg' sfF8 v]nfpg] xf]Ù /fOkmn v]nfpg] xf]Ú —d}n] klg b'O rf/ s'/f ;'gfP/ kmls{lbP+ .

g]kfnsf Ps hgf a'l4hLlj, /fhgLlt1, cy{gLlt1 / c?

_s_

_v_


s] s] x'g s] s] pgn] Pp6f kxf8L Onfsfsf] af6f]sf] s'/f ub}{ csf]{ cf^gf] ;d'bfosf] afpgnfO{ eg]sf] lyof]Ù …To; e]sdf xfd|f afx'gx? sxfF 5g\ / af6f] agfpg]< oxfFsf ef]6]x?sf] ufp+ 7fpFdf af6f] agfpg'sf] cy{ xfdLn] xfd|f] cfkmgf] v'§fdf a+r/f] xfÌ' x'G5Ú . o:tf cg]sg tYofx?n] / cfk'mn] ef]u]sf 7s/x?n] ubf{ ltgLx?n] cf^gf] ju{nfO{ b"/bzL{ eP/ ul/ vfg] df}sf lbPsfÙ 7]Ng] / tfÌ] u/]sfÙ k/:k/df s';L{sf] efuj08fsf] lglDt emu8]tf klg d+uf]nx?nfO{ bafpgdf Ps h'6 ePsf b]Vtf d]/f] dgdf ljb|f]x k}bf eof] / …xfd|f] ;dfhnfO glap+emfP;Dd, xfd|f] ;dfhn] cf^gf] clwsf/ gvf]h];Dd xfd|f] ;dfhnfO d'bf{nfO h:t}Ù kz'nfO h:t} sdf/f sdf/Lsf] :t/sf] Aojxf/ ul/G5Ù eÌ] nfUof] / snd rnfP+ o4kL dnfO ljleÌ cf/f]k / wDsLx? slNkt gfdsf lrÝLx? / 6]lnkmf]g snaf6 gcfPsf xf]Ogg .

!(%) df Ps hgf xfd|f] d+uf]n adf{af6 cfP/ s|flGtdf k|hftGqsf] lglDt /fOkmn af]s/ k;]sf lyP . lqe'jg;+u lvr]sf k|hftGqjfbLsf] xfFrdf pgL klg pe]sf lyP . Tof] kmf]6f] ;+w} pgsf] 8]/fdf b]lvGYof] / p;n] of]Uotfk"0f{ ?kn] OdfGbf/L;+u cf^gf] sfof{nosf] sfd klg OdfGbf/L k"j{s ;Defln /x]sL lyP . k]G;g ksfpg' 5 dlxgf lyof]Ù ltgnfO{ gf]sl/af6 x6fOof] . To;tfsf k|wfg d+qL lj|mtL{lgwL lji6 lyP . ltgL ljdf/L eP km]l/ km'6kfydf dg{' k¥of] . o:tf] s's'/sf] d/fO dg{ k/]sf] cg]sg 36gf 5g h;sf] ;+sngsf] dfq klg Pp6f 7'n} Oltxf; algg ;S5 . o:t} b'bL{gx?df kfl/Psf xfd|f] jt{dfg / eljio alg/x]sf] kfP+ . zf]if0f, lk8g pk]Iffk|lt d}n] cf^gf] snd rnfP+ / hg;dIf km}nfpFb} uP+ . xfdL cGwf / a}/f h:tf] eP/ ga;f}+ eGb} uP+ . cGtdf !(*$ sf

;]K6]Da/b]lv km]a|'c/L !(*% ;Dd 5 dxLgf ;Dd …g]kfnsf]

/fhgLltdf efjL ;+s]tÚ ;DkfbsLo n]v]+Ù To;}sf] ;+snLt ?k eg] klg x'G5 o; k':tsfO . o;} k':tssf] c+u|hL ;+:s/0f rflx+ …lx8g ^ofS6; Og g]knLh kf]lnl6sÚ (HIDDEN FACTS IN NEPALESE POLITIC) x'g]5 .

cS6f]a/ !(*%
uf]kfn u'?ª

gf]6

cg'xf/ d"naf;L clx+b' d+uf]n h:t} b]lvg] sdf/fhftL, hghftL, lkml/+u] cyjf aghf/f, c+u|]hLdf lhK;L / lx+b'sf] ;'b| s's'/ ;/xsf] Joxf]/fdf /dfpg] s]xL c/f}6] e/f}}6] clxGb' d"naf;L d+uf]nx? n] of] @! cf}+ ztfAbLdf cfP/ s] a'em\g' k5{ eg] 1fg]Gb|sf] s[kfn] sDo'lgi6 k|wfg d+qL aGg kfPsf tyf slyt sDo'lgi6 g]tf dgdf]xg clwsf/L bnan ;lxt hbf} -hob]j_ ug{ b/jf/ k'u]sf / k|wfg d+qL ag] kl5 k|wfg d+qL lgjf;df sfnf] af]sfsf] /ut r8fP/ em08fnfO{ b09jt ug]{ tyf slyt sDo'lgi6 g]tf k|wfg d+qL kbdf lgo'lQmsf] lglDt 1fg]Gb|sf] kfpdf hbf}+ 6j|m¥ofpg] sDo'lgi6 g]tf wd{ lg/k]Ifsf] lj/f]w / lxGb' /fi6«sf] kIfdf kvf{n ag]/ pEg] s+u|]; g]tf / sfnf] af]sf g} lnP/ dgsfdgf dlGb/ k'Ug] dfcf]afbL sDo'lgi6 g]tfdf km/s s] kfOPnf / < d"naf;L clxGb' d+uf]n n]] a'‰g' kg]{ d'6' s'/f s] xf] eg] of] b]zsf] /fhgLlt n8fO eg]sf] clxGb' d+uf]n / lxGb' cfo{ dfem sf] xf] .

_u_

_3_


g]kfnsf] gfddfqsf] sDo'lgi6 kf6L{ cfh @@ ^ofsdf ljeSt 5g\ . To; dWo] Pp6f ^ofssf g]tf x'g dgdf]xg clwsf/L . Pstfsf a]lhªdf cf}ifwL pkrf/ u/]/ kms{g' ePsf] ePtf klg xfn pxfFsf] em'sfp d:sf] tkm{ x'g uof] . pxfF d:sf]df cf}ifwL pkrf/ ug{' hfg' x'g] ePsf] Aofks xNnf hg ;dIf cfP kl5 pxfFn] To;sf] lglDt /fd|f] e"ldsf tof/ ug{' ePsf] lyof] Tof]Ù s] eg] la/f6gu/df k"j{ sDo'lgi6 kf6L{af6s]xL ^ofs eP/ 5'l§Psfx? dWo]sf] s]xLnfO{ ;+ufn]/ ;+o'Qm a}7s . To; kl5 pxfFn] cf^gf] ;d'xsf] Pp6f ;Dd]ng ef/tsf] uf]/vk'/df ug{'eof] / ToxfF lghL :jfy{sf] sf/0f rLg k|ltsf] cf^gf] oyfjt /xL cfPsf] d"n

wf/0ffnfO{ km]g]{ sfd ug{'eof] . o;} tfsfb]lv cfP/ of] ug'{sf] nIo rLgaf6 6fl8P/ d:sf];+u glhlsg vf]Hg' ePsf] k|tLt ePsf] 5 . cf^gf] wf/0ffn] sf]N6f] km]g'{sf] cy{ rLgaf6 6fl8g vf]Hg' gePsf] s'/f pxfFn] atfpg' ePtf klg ljZjf; ug'{kg]{ xb;Dd ljZjf; ug{ ;ls+b}g . k/Gt' To;n] pxfnfO{ kmfkm x]fOg ckmfk g} l;4 ePsf] k|df0f u¥of] . lsg eg] :j:yf]krf/sf] lglDt d:sf] hfg' kfpg] cfzf b"/fzff eP/ uof] . zfob pxfFn] ÆrLgaf6 6fl8Psf] xf]Ogæ eÌ] b]vfpg' vf]Hg'sf] sf/0fÆ d:sf]n] u|x0f gu/] < æeÌ] ;f]Rg' eP/ klg x'g ;S5= To;f] eP of] 7Ls ;dosf] 7Ls kfOnf] lyPg . rLg_d:sf]sf] at{dfg ljZj /fhgLltnfO Wofgdf /fVtf / clwsf/Lsf] To; k|sf/sf] lg0f{onfO{ lgvfbf{ klg pxfFsf] nfdf] /fhgLlt hLjgsf] sd;n lg0f{o dfGg' k5{ .

cui6 !!, !(*$ df lj/f6gu/df klxn] sDo'lgi6 kf6L{sf s]xL ljeQm u'6x?nfO{ ;d]6]/ a}rfl/s cfbfg k|bfg ug{;Dd dfq 7Ls kfOnf] dfÌ' k5{ / pxf+sf] P3f/ dxLgfb]lvsf] cla/n k|of;sf

;kmn ?k ;+emg ;lsG5 . k|ltjlGbt kf6L{x? hlt a];L 6'qm]/ uof] Tolt g} a];L k+rfot Joj:yfnfO kmfobf x'g] 7xYof]{ eg] ;+o'Qm ?kdf Ps h'6 x'g' rflx+ h'g} ?kdf ePklg a]kmfobf lyof] .
la/f6gu/sf] cui6 !!, !(*$ sf] To; e]nfdf @@ ^nfsaf6 k|ltlglwTj gePsf] ePtf klg s]xL sxlnPsf k|d'v ;d'xx?df dgdf]xg ;d'x nufot >Ldlt ;xfgf k|wfg, lgd{n nfdf, j[mi0f/fh adf{, t'N;Lnfn cdfTo, l;l4nfn l;+x / dfn] -dfs{l;:6 n]lglgi6_ sf] pkl:ylt lyof] eg] ;'?df g} k+rfot Joj:yfnfO{ ;xif{ :jLsf/ u/L gfd dfqsf sDo'lgi6 /x]sf /l;og kIfsf 8S6/ s]z/h+u /fodfemL / uf]Ko ?kdf k+rfot Joj:yfsf] ;xof]uL / o; k|lt sfd ub}{ cfPsf] eg]/ cf^gf] 5aL ljuf/L ;s]sf] df]xg ljqmd ;d'x-d;fn]_nfO{ lgDtfOPsf] lyPg . To; e]nfsf] d"n p2]Zo ;anfO{ ;d]6]/ d:sf] kIf agfpg] a[xt c8sn sf6g ;lsGYof] . klxn] cfkm'nfO{ ÆrLg ;dy{s afdkGyLæ ;d'xx? ca Æd:sf] kGyL æeÌ w]/}n] ?rfO;s]sf 5g / Tof] e]nf klg Pp6f k|df0f x'g vf]h]sf] 5 . k/Gt' g]kfndf pQm gfdfFlst ;d'x afx]s csf]{ Pp6f 7"nf] ;d"x klg 5g hf] cfkm'nfOÆ kSsf afd kGyL æeGg] u5{g . t/ csf]{ tkm{ k+rfot Joj:yfsf] s]xL 7fpFx?;+u ;+nUg /x]/ sfd klg ul//x]sf kfOG5g . o:tf]nfO{ s] eÌ] < k+r_afdkGyL < of] Joj:yf k+rfot bnlaxLg Joj:yf ePsf]n], cyf{t Ps blno ePsf]n] ;f] eÌ klg ldn]gÙ o; sf/0f o;sf] Pp6f 7]+6 ;+1f lgsfNg kg]{ ;don]] dfu unf{ .

o;/L ;+o'Qm ?kdf a}rfl/s cfbfg k|bfgsf] lglDt ;Dd]ngdf Pstf b]vfOPsf] ePtf klg logLx? ;+o'Qm ?kdf ;+3if{sf] Pp6} af6f]df cl3 a9g] sfd x'g] s'/fdf ls6fg ug{ rflx+ ljleÌ sf/

!

@


0fn] xRsg' k5{ . xltof/;+u ;';lHht zlQm;+u xltof/ lalxg logLx?nfO dflglnp+ Ps l5gsf] lglDt g]kfnsf @@ a6} afdkGyL ^ofs h'g ;'s} k|sf/sf] k+rfot lj/f]wL ;+3if{df Ps eof] /] ta

k'/fgf] s+u|]; s] u5{ < To;tfsf klxn]sf] s+u|]; t;]{/ k+rfotsf] cem a];L ghlbs x'g]5 / oL b'j}sf] ;femf zq' oxL ;d'x aÌ k'Ug] 5 . k|ltalGwt s+u|];sf] b"O{ ;d'x t km'6]/ klg k+rfotdf lalng eO;s]sf] 5 Ù o;sf] d"n sf/0f To; leq ePsf] Jofks afpgafb xf] .

k+r / sf+u|]; Psf{sf;+u lghlblsg ;S5 afdk+yL;+u xf]Og . x'g t cfkm'n] cfkmgf] 8Dkm' ahfpg] / cfkm' jlQ;} nIf0fn] o'Qm / vf;f k|hft+qjfbL 7fGg] klxnfsf] s+u|];n] klg g]kndf ax'bn NofOGh]n;Ddsf] ;+3if{df k|ltalGbt afdkGyL;+u ;xof]usf] cfbfg k|bfg u/]sf] v08df a]z x'g] lyof] h;åf/f k+rfot Joj:yfsf]

lj/f]wdf ;;Qm zlQm ;[hgf x'g] 5 . Psf lt/ cfkm'nfO{ k|ltalGbt s+u|];sf kSsf vDaf ;+emg]x? / xfn k+rfot Joj:yfsf klg kSsf vDaf x'g k'u]sf / alnof ;dy{s x'g k'u]sfx? sltko t cfkm'nfO{ æs§/ lxGb'Æ egfpg ef/tsf] lxGb' dxf;efsf] uf]Kof rGbfbftf ;b:o alg;s]sf 5gÙ eGg] tYo g]kfn_ef/t b'j} e"lddf k'/flg ;s]sf] 5 . g]kfnnfO{ ltgLx?sf] efiffdf ljZjsf] Ps dfq lxGb' /fi6« d]/f] zAbdf æljZjsf] Psnf] / cflv/L lxGb' /fHoÆÙ agfpgdf k+rfot Joj:yfsfx? / s+u|];sf] Pp6f 7'n} ;d'xsf] t s] s'/f cfkm'nfO sDo'lgi6 7fÌ]x? klg Ps h'6 5g\ / ltgLx?sf] 7ofs ldN5 . s+u|]; leq Pp6f e'Orfnf] cfpg yfn]sf] 5 / Tof] e"OFrfnf] n] ca To;sf alnof vDafx? s[i0f k|;fb e§/fO{ / u0f]zdfg l;+xnfO{ Pp6f åLkdf kfg]{ / luhf{ k|;fb sf]O/fnfnfO

csf]{ åLkdf km]sL lbg] b]lvPsf] 5 . luhf{ k|;fb sf]O/fnfnfO km]+s]lbP/ k+rfot Joj:yfsf] åLkdf k'/fOlbg] b]lvPsf] 5 . k/Gt' sf]O/fnf k+rfot åLkdf k'u]/ k+rfotdf ljlng ePsf] v08df k+rfot alnof] x'G5 t < cxF x'+b}g= lsg eg] pgL rf]Ol6Psf] af]s|f x'g] 5 . a? p;sf] cfh;Ddsf] nfdf] e"ldsf afn'jfsf] 3/ aÌ] 5 .

u0f]z dfg l;+x g]kfndf k|hft+qsf] lglDt dfq x]fOg s+u|];s} lglDt klg cfO/g Dofg x'g . pgsf] e"ldsf nfdf] 5 . pgL /f0ff zfif0fdf dfl/P/ afFr]sf x'g . g]kfndf k|hft+qsf] lglDt Hofgsf] afhL nufpg]df u0f]zdfg l;+xsf] cl3 ljZj];/ k|;fb sf]O/fnf s]xL klg x]fOg . g]kfnnfO ef/tdf lano u/fpg] s'/fdf ljkLnfO{ k'Vof}{nL cfPsf] e"ldsf] gftfn], wd{, ;+:s[lt, efiff / pgsf k'vf{x? dg{ hfg], c:t' aufpg hfg], lty{ hfg], :ju{ k'Ug] ynf] sfzL ePsf] gftfn] / cem To;df klg yk hGdynf]Ù /fhg}lts ynf] / z}lIfs ynf] klg ef/t g} ePsf]n] dfGo xf]nf . t/ o; s'/fdf u0f]z dfg n] bf]xf]/fO t]x/fO ulDe/tfk"j{s lgkmg]/ x]nf{g, ;f]rnfg .
h;tfsf u0f]z dfg l;+xn] g]kfndf k|hftGq Nofpgsf] lglDt /f0ff zfif0fsf] lj/f]wdf Ho" Hofg lbP/ ;f]lr/x]sf lyPÙ 86]/ nl8/x]sf lyP / cfhGd h]n ;hfo eP/ klg la/f]w ul//x]sf lyP / pgnfO{ kmfF;L x'g ;SYof]Ù To;tfsf ljlk sf]O/fnf ef/tsf lglDt of]ubfg ul//x]sf x'gg . To:tfsf bf];|f] ljZj dxfo'4sf] Hofb} g/fd|f] rf]6 a[l6z ;fd|fHoafbnfO klg k¥of] / ef/t 5f]8g] tv{/df c+u|]hx? nflu ;s]sf lyP . c+u|]hx?n] ef/t 5f]8g' kg'{sf] cy{ g]kfndf /f0ffx?nfO{ To;sf] ah| kg{' lyof] . c+u|]hx?n] ef/t 5f8\g tof/ ePtf klg c+u|]hsf] lgldt Æafa'nfO{ sf65'Ù cfdfnfO af+W5'æ eg]/ s;d vfO 5nsk6xLg ag]/ nl8lbg] ;f]emf / ljj]sxLg

#

$


uf]vf{ ;]gfnfO 5f8g rflx+ c+u|]h ;/sf/ tof/ lyPg . clkt' uf]vf{ ;]gfnfO{ 5f8g tof/ gx'g'sf] sf/0f c+u|]hn] xfdL uf]vf{nfO dfof u/]/ xf]Og . oL ljj]sxf/fx?n] ;f/f ljj]s, a'l4, tg, dg, Hofg c+u|]hsf] :jfy{sf] lglDt nufp+b} cfPsf] nfdf] P]ltxfl;s k|df0fsf] sf/0fn] lyof] . g]kfnsf] /f0ff ;/sf/ / ef/tsf] a[l6z ;/sf/ dfemsf] ;8oGqsf/L nfdf] of]hgfn] uf]vf{nfO d'v{ agfOPsf] xf] / xfdLnfO afWotfjz dg]{ / dfg]{ agfO;s]sf] lyof] . Æuf]vf{æ of] eGg'sf] cy{ g]kfnsf d"n af;L dWo]sf u'?ª -cf^g} dft[efiffdf rflx+ td'_ du/ klZrd e]ssf / lnDa', /fO{ k"j{ e]ssf ;+emg' k5{ .

g]kfnsf d"naf;L dWo] g]jf/, tfdfª, z]kf{, ysfnL, ;'g'jf/, bg'jf/ Pj+ t/fOsf 7"nf] ;+Vofdf ePsf yf? klg x'g . t/fOs} lwdfn, r]kfª klg oxfFsf d"naf;L x'g . t/ uf]vf{ ;]gfdf g]kfnsf d"naf;L dWo]sf u'?ª -cf^gf] dft[ efiffdf td'_ du/, lnDa' / /fOnfO dfq lsg lnP To;sf] Pp6f 5'§} Oltxf; 5 . oL d+uf]n a+zhsf x'g h;nfO lxGb'x?n] 3[0ff u/]/ ls/ftL klg eGg] u5{g . of] zAb ef/ta.6 cfot ePsf] lxGb' cfo{sf] xf] . h;sf] cy{ h+unL, c;Eof xf] . d+uf]n ;a} clxGb' x'g / o;df a[xt ;+Vof a'4, wdf{jnDaL 5 . cem ulx/fOdf ;f]Rg ;s] / 8'a'NsL dfg{ ;s] lxGb' cfo{x? ;/0ffyL{ eP/ leqg' cl3 ;a} d+uf]n a'l4i6 / rGb|j+zL lyPÙ h;nfO df:g if8oGq u/] lxGb' cfo{x?n] . ÚlxGb'… eGgfn] g]kfndf afpg 5]qL x'g . afpg cfo{ x'g 5]qL g k'/f cfo{ / k'/f d+uf]ndf uÌ ;lsG5Ù j0f{ ljefhgsf] b[li6af6 . t/ oL b'j}n] lxGb' sd{sf08 u5{g . g]kfnsf afpg ef/taf6 leq]sf cfo{ x'g h;sf] k'vf{ o; d'n'sdf z/0ffyL{ eP/ -6f]gL x]ugn] cf^gf] k':ts …g]kfnÚdf klg oxL tYof o;} zAbdf pNn]v u/]sf 5g_ To;tfsf cfP ha

d"uf]nx?sf] cfj|md0fdf k/] . ef/tdf rflx c8fO+ tLg xhf/ jif{ cl3 ssl;o;af6 cfP . ha ef/tdf df]un ;fd|fHo lj:tf/ eof] logLx?nfO 6'kL / hg} arfpg xDd] k/of] . clkt' cfh la8Dagf s] 5 eg] g]kfndf oxfFsf d"naf;L g} kf] z/0ffyL{ em} eP/ afFRg' k/]sf] 5 . xfd|f] df6f] vf]l;Psf] 5 / /fhg}lts, cfly{s, wfld{s z}lIfs ;fF:j[mlts clwsf/x? nufot c? hDd} k|sf/sf clwsf/x? vf]l;Psf 5g\ . clxGb' d"naf;L d+uf]nsf] dlnnf] v]taf/L ;a} g} lxhf]sf ;/0ffyL{x?sf] xftdf k'u]sf] 5 lsg ls ;tfAbLcf}+ b]lvsf] /fhg}lts ;tf logLx?sf] xftdf k¥of]Ù clxGb'nfO{ ha/h:tL lxGb' agfO{Psf] 5 lxGb' egfOPsf] 5 .

bf];|f] laZj o'4 kl5 c+u|]hx?n] ef/taf6 ;'O+s'Rrf 7f]Sg' k/] kl5 uf]vf{ ;]gfnfO 5f8\g grfxg'sf] cy{ c+u|]hsf] lglDt n8fOdf ef]s nfUbf cf^g} h'tfsf] 5fnf sf6]/ vfg], 3fF; rkfP/ k|f0f arfpg] / lxnf] df6f] ;/Lsf] kfgL / cfsfzaf6 k/]sf] kfgLn] ltvf{ d]6\g], 9'+uf / 3fF;sf] cf]5\ofgdf ;'t]/ c+u|]hsf] /fHo yfDg] …uf]vf{n] b'Mv kfpnf, ;'v kfpgÚ eg]/ dfofn] klg xf]Og . bf];|f] laZj dxfo'4df ^@ xhf/ uf]vf{ ;]gf dfl/of] To;sf] dtna oxL u'?ª, du/, lnDa' /fOsf 5f]/fx? dfl/P . !(!!_!(^@ ;Dddf u'?ª, d+u/, /fO{ lnDa' tfdfªaf6 dfq @$ nfv hlt ljb]zdf

dfl/P . bf];|f] ljZjo'¢ ;]K6]Da/ !, !(#( b]lv cf/De ePsf] dfGg' k5{ . o;} lbg hd{gn] kf]Nof08 dfly cfs|d0f u¥of] / To;sf] b'O lbg kl5 ;]K6]Da/ #, !(#( df O+uNof08 / km«fG;n] hd{gsf]

lj/f]wdf o'4 3f]if0ff u/] . of] n8fO !($% sf] ;]K6]Da/df yfldof] . Plk|n #), !($% sf] lbg lx6n/n] jln{gsf] l/rfrG;n/L (Rech Chancellery) sf] j+s/df cfTdf xTof u/] kl5 To;sf] xKtf lbg

%

^


kl5 d] &, !($% sf] lbg P8ld/n 8f]lgh (Admiral Doenitz) sf] ;sf{/n] lagfzt{ cfTdf ;dk{0f u¥of] . olt eP kl5 klg hfkfg nl8g} /x]sf] lyof] . t/ cui6 ^, !($% df klxnf] P6d ad hfkfgsf] lx/f]l;dfdf v;flnof] / nfvf} hfkfgL Ps} kN6df :jfxf ePÙ slt cGwf / alx/f ePÙ lx/f]l;df v/fgL eof] . To;sf] tLg lbg kl5 cui6 (, !($% df km]l/ csf]{ P6d jd klg hfkfgsf] gfuf;fsLdf v;fOof] To;n] klg gfuf;fsLsf hfkfgL hgtf ;f]t/ eP/ d/]sf] kfFr lbg kl5 cui6 !$, !($% sf] lbg hfkfgn] klg lagf zt{ cfTdf ;dk{0f u¥of] / ;]K6]Da/ @, !($% df x:tfIf/ ug]{ sfd eof], o'4 yfldof] . k/Gt' olt+h]n ;Dddf g]kfnsf d"naf;L dWo]sf ljz]if u/]/ pQm pNn]lvt kf+r ;d'bfosf cfdf afa'n] ^@ xhf/ -ef/tdf ePsf] uf]vf{x? klg dflys} s"n ;d'bfoleq k5{_ 5f]/fx? slxn] klg gkfpg] u/L x/fPsf lyP eg] x/b/ #%_$) xhf/ lbbL alxgLx? /f+8L eO;s]sf lyP / @%_#) xhf/ 5f]/f 5f]/Lx? 6'x'/f 6'x'/L alg;s]sf lyP . uf]vf{x? ljZjsf s'g efudf uP/ n8]gg\ /< t/ c+u|]hsf] kIf lnP/ hfkfg la?4 n8\g] hfkfgL xfdL uf]vf{sf zq' lyP< lyPgg\ . ljZjdf log} jL/ uf]vf{n] g]kfnnfO Æuf]vf{sf] d'n'sæ gfdn] kl/lrt u/fO;s]sf lyP . cui6 !, !(!$ df hd{gn] /l;of;+u o'4sf] 3f]if0f u5{ / To;sf] b'O{ lbg kl5 cui6 #, !(!$ sf] lbg km«fG;;+u / cu:6 $, !(!$ sf] lbg O+uNof08;+u o'4sf] 3f]ifgf u/]sf] x'G5 .

o;/L ljZjsf] ljleGg e]udf hxfF k'u]/ n8]tf klg / h:tf] ;'s} cToGt cfw'lgs xft xltof/;+u h'´] klg ;'O+s'Rrf g7f]Sg] jL/ uf]vf{ cefju|:t agfOPsf] j:tjdf a'4' agfPsf] ef/tsf ljleGg e]s t s] adf{af6 cfPsfx? ;Ddn] klg ljZjdf h:t

c?sf] xltof/ ag]/ /f0ff zfif0fnfO uf]vf{ a]r]sf] abnfdf /fhg}lts an / a'l4sf] 6]jf lbg] c+u|]h ef/taf6 nv]l6P kl5 g]kfndf /f0ff zfif0f klg 9Nof] . !)$ jif{ ;Dd uf]vf{nfO a]r]/ g]kfnL hgtf dfly wlndln ug]{ /f0ffx?sf] if8oGq g} if8oGq / cljZjf;sf] hxfgLo zfif0f 9n]tf klg ltgLx?sf] t'''''; /lxg} /x]sf] 5 eg] ltgLx?sf] Jojxfl/s /f]u g]kfnL hgtfdf ulxl/P/ a;]sf] 5 . g]kfndf /fhf / ;DbL vnssf] wnLdnL cem t+lu|Gb} 5 . g]kfndf k|hft+qsf] jftfj/0f ;[hgf eof] t/ csf{sf] xltof/ dfq ag]/ nl8lbg] g]kfnsf d+uf]n d"naf;Lx?af6 sfd lgsfln ;s]kl5 b'bdf k/]sf] lem+uf km]+s] h:t} km]+lslbg] sfd cf/De eof] / zlQmsf] lglDt g]kfnsf b'O lxGb' hft afpg / 5]qLsf] dfem ;+3if{ cf/De eof] . x'g t oL b'O Pp6} lxGb' afbL / hftdf P / aL ;|]gLsf lxGb'df klg afpgn] cfkm'NffO pkNnf] hft 7fÌ] / 5]qLnfO rflx+ cf^gf] :jy{sf] ;'/Iff ul/lbg] /Ifs dfq ;Demg] x'gfn] Pp6f cy{df afpgx?n] klg 5]qLnfO c+u/Ifs dfq ;Demg] ugf{nfO logLx?sf] n8fO kf}/fl0fssfn b]lvg} x'Fb} cfPsf] s'/f k/z'/fd / a[x:kltsf] ;+w} n8fO{ eO/xg] / slxn] afpgn] 5]qLx?nfO{ lgld7\ofÌ kfg]{ x]t'n] afpgx? 3'ldlx8]sf t slxn] 5]qLx?sf] lap;Dd dfl;lbg] l/; af]s]/ 8'ln lx8]sf] kfOG5 . afpgx?df klg Ps y/L afpgn] csf]{ h};L afpgnfO tNnf] >]0fLsf] ;Dem]/ x]o b[i6Ln] x]g]{ u5{ . oxfF g]kfnsf afpgx?sf] k'Vof}{nL ynf] s'dfp, u8jn xf]Æ To; cl3 ssl;o; kxf8 h'g /l;ofdf k5{ .

klxn] klxn] xfnsf /fhfx?nfO 5]qklt eGg] rng lyof]Ù cyf{t To; 5]qsf] klt cyf{t dflns . /fhk't klg ToxL xf] cyf{t /fh ug]{ k'q . sfnfGt/df logLx?nfO g} /fhfdf kl/jt{g ug

&

*


sfd eof] . h] ePtf klg g]kfndf afpg 5]qLx? zlQmsf] lglDt k/:k/df ;+3if{/t ePsf] tYof g]kfnsf laZjel/ g} laj]sxLg eP/ nl8lbg] aL/ uf]vf{n] nl8lbP/ k|hftGq NofOlbP kl5 / oL uf]vf{nfO{ pkNnf] b'O hftn] uwf h:tf] hf]tfP/ ufOg]nfO h:tf] uLt ufpg nufP/, ;'ufnfO h:tf] /6fPsf] s'/f 3/ / :s"n txb]lv g} e6fP/, xg'dfgnfO h:tf] v6fP/ xltof/ agfO sfd lgsfnL ;s]kl5 logLx?nfO sfd 5p+h]n ef+8f] sfd ;lsP kl5 7f+8f] agfP/ ldNsfO{ lbP kl5 …sÚ >]0fLsf lxGb' afpgx? / …vÚ >]0fLsf lxGb' 5f]qLx? dfem zlQm ;+3if{sf] ;'?jft /f0ffsfndf eGbf v'n]/ cf/De eof] . o;sf] HjnGt pbfx/0f g]kfnsf] Oltxf;df !(%! ;fn o;f] ePsf] k|wfg dGqL agfOPsf / dGqLd08ndf NofOPsf dflg; / hftsf] lni6 x]/] 5n{+luG5 . !(%! sf] nuQ} kl5 sf] dGqL d08ndf dx]Gb|sf] ;do eGbf cl3 xfdL kfp+5f}+ afpg_ !! 5]qL_ @! g]jf/ _ $ /fO _ # ofbj _ ! t/fOaf;L . To;kl5 g]kfndf r'gfj x'g cl3sf] dGqLd08ndf xfdL kfpF5f}+ afpg _ * 5]qL _ !$ g]jf/ _# lnDa' _@ dxt _ ! a+ufnL _ ! . lakL sf]O/fnf r'gfj n8]/ k|wfg dGqL x'g' eP kl5 pgsf] dGqL d08ndf xfdL kfpF5f}+, afpg _ ^, 5]qL _ !, g]jf/ _ !, yf? _ !, / lnDa' _! . 1fg]Gb|sf] zf;gsfndf ;+s6 sfn kl5 5]qL k|wfg d+qL To;df klg k|fyldQmf 7s'/L /fhfnfO . o;n] af]em g yfd] kl5 e"ldut lu/f]x s} tfn'df cfn' kmnfpg] sfd k+rfotsfndf 4]b ;f;g eGg] 5]qLx?s} /hfO .

l8;Da/ !%, !(^) df >L % dx]Gb|af6 ;+;bnfO{ lju7g ul/P kl5 cyf{t k+rfot Joj:yf g]kfndf nfu' eP kl5sf] dGqL d08n t xfd|f] cfFvfaf6 cf]em]n x'g' kfPsf] 5}g / emg rxlsnf

eP/ 68sf/f] ?kdf pe]sf] 5 . d]/f] egfOdf d}n] ;xfos dGqLnfO lnPsf] 5'Og . k+rfot Joj:yf j:tjdf rGb| ;d;]/n] ;g !(@^ df ;'? u/]sf] Joj:yf xf] . pQm dGqL d08ndf o; d'n'ssf] d"n af;LnfO s;/L km]+lsPsf] 5 Tof] :ki6 x'G5 / To; afx]s g]kfndf a'4 wdf{jnDaLx?sf] ;fy} g]kfnL d';ndfgx? s;/L ckmflnPsf 5g Tof] klg 5n{+u 5 . of] cleofg klg a'4 wdf{jnDaL / d';ndfg lqmlZrognfO{ df:g] cleofg xf] . of] b'O hftsf] sk6 / b'i6tfsf] cleofg xf] . ca t k+rfot Joj:yf nfu' eP kl5 g]kfnnfO lxGb' /fHo, 3f]if0ff ul/Psf] 5 / c? clxGb'sf] t s] s'/f a'l4i6 klg clxGb' ePsfn] logLx?sf] xs / clwsf/ cem ;fFu'/f] kfl/Psf] 5 eg] lxGb'x?sf] bf;Tj -z'b|_ :jLsf/]/ lxGb' eGg] u/]sf] d+uf]n a+zhsfx?sf] lglDt klg u'hf/f b]lv+b}g / !(^) ;Ddsf] eGbf otf cem g} g]kfnnfO{ Psnf}6L kf/]/ nluPsf] 5 . :s"ndf ;+:s[t k|fylds :s"nb]lv g} k8fOG5 / ;+:s[t anh^tL c?x?df nfbg ;sf{/ h'6]sf] 5 . ;+:j[mlt lzIffnox?df vfg] / a:g] ;'ljwf l;t}df kfP/ ;+:s[t k8g\ kfpFy] eg] ca t dfl;s h]a vr{ klg kfpg yfn]sf 5g . o:tf] b'i6tf k"0f{ x]kfOaf6 / cf^gf] efjL lk8LnfO ;Tofgf;af6 jrfpgsf] lglDt h'g;'s} kf6L{ cGtu{t xg'dfg eP/ v6\g] u/]sf] d'naf;L clxGb'x? ljpemg, p7g, h'6g cTofjZos 5Ù gq of] ljgf; p;sf] klg xf] .

Tolt dfq xf]Og klZrd bfªdf ;+:j[mtsf] Pp6f ljZj ljBfno 5 h'g rflx+df klxn] !) hgf ljBfyL{ lyP eg] ca !$ hgf k'u]sf 5g h;sf] lglDt ;sf{/L l9s'6Laf6 jflif{s @) nfv

-@ ldlnog) hlt /sd vr{ x'G5 -ca cem a8fOof]_ ha ls o;} df6f]sf d"naf;Lsf] efiff, lnkL, wd{sf] ljifodf Ps k};f vr{ t

(

!)


ub}{g g} t/ cf^g} vr{n] :s"nx? ;+rfng ug{ vf]Hbf klg qm'/tfk"j{s bjfOPsf] ;dfrf/ Go'nfO6df xfdLn] af/+jf/ 5fk]sf 5f}+ . k|fylds lzIffno txb]lv g} ;+:s[t k8fP/ Psflt/ ;+:j[mtsf] Psnf}6L k|rf/ k|;f/ j[xt ?kdf u/]/ oxf+sf d"naf;Lsf] lrxfg vGg] sfd t ePsf] 5 g}Ù t/ csf]{lt/ uf+p+ txb]lv g} ;+:s[t;Dd hfg]sf % xhf/ hlt afpgx?n] sfd klg kfpg] eP . To; afx]s hf+rdf oxf+sf d"naf;Lsf 5f]/f 5f]/LnfO{ ;+:s[tdf g} km]n u/fP/ lzIff 5]qdf logLx?nfO{ cem k5f}6fP/ /fVg emg} ;lhnf] eof] . g]kfn /]l8of]df w]/} h;f] sfo+{s|d uLt} dft| ahfP/ latfp+5 t/ To;df oxf+sf d"naf;L duf]nsf] efiffdf g ;dfrf/ k|;f/0f ul/G5 g t s'g} klg nf]s uLt g} . ca xfdL ax';+Vofs clxGb' d"naf;L d+uf]]nn] ;f]Rg] a]nf cfPsf]5 . oL lxhf]sf ;/gfyL{x? h;n] ;/0fsf] d/g u/] ltgLx?sf] df]h dhf / pGGfltsf] lgldt xfdLn] s/ lsg ltg]{ <

k+rfot Joj:yfn] Pp6} efiff / Pp6} wd{sf] gfddf s]jn lxGb' wd{sf] k|rf/, ;+:s[t efiffsf],k|rf/ / jfpgx?sf] Psnf}6L dgf]dfgLnfO{ lta| kf/]/ nu]sf] 5 . To;df 7"nf] /sd / ;do vr]{/ oxf+sf d"n af;L d+uf]n / g]kfnL d';ndfgnfO{ lk:g s'g} s;/ af+sL /fv]sf] 5}g . x'g t ;a eGbf klxnf] s'/f /fhg}lts ;Qfsf] cfpF5Ù h'g b]zdf h;sf] xftdf /fhg}lts ;Qf x'G5 ToxfF p;sf] xftdf k'ln;, ;]gf, u'Ktr/ ;a ePsf]n] ubf{ cf^gf] efiff, ;+:s[lt, lnlk, wd{ km}nfO{ c?sf] rflx+ df:g ;lhnf] x'G5, ToxfF p;sf] em08f kmx/fpF5 . lsg eg] ToxfFsf] ;sf{/L gLlt / vr{ g} To;/L x'g] x'G5 . lab]zdf uP/ g]kfn a'4sf] b]z eg]/ lab]zL;+u lev dfUg / zflGt lk|o, eg]/ eGg lslGrt klg glxlRsrfpg

;sf{/L lgsfon] / k+rfot Joj:yfsf] lgsfon] g t g]kfn

/]l8of]df laxfg a'4sf] pkb]z lbg] u5{ g t :jtGq ?kdf a'4sf] u'Daf agfpg lbG5 . h;/L lxGb'x?sf] dlGb/nfO{ 5'6 5= a'4sf] u'Dafsf] lglDt cfly{s ;xof]usf] s'/f t s] ug]{ kf]v/fdf ldg axfb'/ u'?ªn] agfPsf a'4sf] :t'k eTsfpg] sfd ePsf], hfkfgL u'?nfO j'm6]sf] / dLg axfb'/ u'?ªsf] afa', 5f]/fnfO em]n xfn]sf] s'/f k'/flgPsf] 5}gÙ h;n] ubf{ ljZjdf g]kfn abgfd eof] . To;df ;sf{/L gLltsf] ;fy} To;tfsf ToxfF c+rnfwLz klg afx'g lyP .

s]xL jif{ cl3 a'6jndf u'?ªx?n] -cf^gf] dft[ efiffdf td'_ a'4sf] u'Daf agfpFbf a'6jn gu/ k+rfotn] a'n 8f]h/ nufO af/sf vDax? ;a} eTsfO lbPsf] lyof] / To;n] ubf{ ToxfFsf u'?ªx? -td'_ e8\s] / l:ylt tgfj k"0f{ eP kl5 o; n]vsn] cf^gf] ;DkfbsTj / k|sfzsTjdf k|sflzt u/] kl5 ToxfF efif0faf6 hf]/bf/ cfjfh p7fPkl5 k'g vDaf ufl8lbof] . t/ To; kl5 a'4sf] u'Dafg]/ g} lxGb'x?n] /ftL uP/ bz}df sf6df/ ug]{ df}nf] uf8L lbP . h'g cem klg 5+b} 5 / To;sf] la/f]w klg u'?ª -td'_ ;dfhaf6 86]/ u/] kl5 sf6df/ ug]{ sfd lxGb'x?n] ug]{ cfF6 t u/]gg t/ Tof] df}nf] ToxfF To;} 5 . Pj+ /Ltn] Onfdsf] dfjf]sf u'?ªx?n] agfPsf] u'Dafdf klg l;8Lcf]n] tfnf nufO lbg] sfd u/] h;sf] lj/f]wdf klg Go' nfO6 ;fKtfxLsaf6 hf]/bf/ lj/f]w eof] .

d b]V5' oxL lxGb' zAb Ps lbg g]kfndf ljv aÌ]5 /
/fh;+:yfnfO klg xfgL k'Ug] 5 . g]kfndf lxGb'sf] ;+Vof @) k|ltzt dfq 5 . lxGb' eGg'sf] cy{ dfq afpg, 5]qL xf] . afpg,

!!

!@


5]qL klg sd{ sf08 u/] kl5 dfq lxGb' x'G5g\ / ltgLx? hGd hfot] z'b| x'G5g . oxfF *) k|ltzt hgtf clxGb' x'g hf] a[xt dfqdf af}4 dfuL{ 5g\ / s]xL d';ndfg / O;fO klg o;df kb}{gg\ . ca s]jn lxGb' /fi6«, lxGb' hft, lxGb' efiffsf] Psnf}6L /hfOn] eljiodf ha oxfFsf] *) k|ltzt clxGb'n] Tof] s'/f ;xg ;Qm}g ta /fhfnfO s]jn @) k|ltzt lxGb'sf] /fhf x'g] ls *) k|ltzt clxGb'sf] klg < eÌ] k|Zgsf] ;fdgf ug'{ kg]{ x'G5 . ;a}sf] /fhf x'g] eGg] cj:yfdf ;a}n] a/fa/ clwsf/ vf]H5g / Tof] gePsf] v08df *) k|ltzt clxGb' n] /fhfnfO lsg dfGg] <

g]kfndf s]xL clxGb' d"naf;L d+uf]nn] oxfFsf lxGb'sf] z'b| cyjf bf; -z'b| eg]sf] bf;, sdf/f]_ :jLsf/]/ lxGb' eg]tf klg ltgLx?n] hGd hfot] z'b|af6 lxGb' x'g] sd{ sf08 ub}{gg . xf] dbf{, kbf{, lax] a6'ndf afpg k8fpnfg v'§f 9f]u]/ Úafh]… eGnfg -afh] eg]sf] afa'sf] klg afa' cyjf cfdfsf] klg afa'nfO elgg] zAbÙ a'8fnfO klg of] zAb k|of]u ul/Ptf klg afpgsf] l76fx? b]lvg} klg of] zAb k|of]u ug{ logLx?n] xfd|f k'vf{nfO l;sfP . O;fO wd{df a|b/ -bfHo' efO_ x'g klg w]/} k8\g / To; k|sf/sf] cfrf/0f ug{ k5{ / kmfb/sf] -afa'_ kbjL kfpg klg To:t} Tofu ug{' k5{ eg] lxGb'afbsf k'/f]lxt afpgx?n] t cfkm'nfO hGdbfg} afh] -afa'sf afa' cyjf cfdfsf afa'_ eÌ nufP/ v'§f 9f]Ug l;sfP, afpgsf] l3g nfUbf] v'§f wf]P/ kfgL vfg kg{] agfP, Tof] eGbf 7'nf] zf]if0f, ck/fw, b'i6fO s] x'g ;S5 < t/ o;f] u/fpg oL ;/gfyL{x?n] dxfgtf / ljåfg 7fg], ;+em] o:tfx?af6 b]z aG5 < h;sf] of] b]z g} xf]Og zf]if0f e"dL xf] .

g]kfn Pp6f cgf}7f} d'n's ag]sf] 5, oxfF c/fi6«Lo wd{,

Sofn]08/, dGq, /fi6«Lo ag]sf] 5 / /fi6«Lo c/fi6«Lo ag]sf] 5 . /fi6« ;+3df dfGotf kfPsf] lnkL lxGbL lnkL xf]Og, g]jf/L lnkL

-d+uf]n lnkL_ xf] . t/ g]kfn leqsf] /fi6«Lo lnkL lxGbL lnkL xf],h'g ef/taf6 cfoft lnkL xf] . g]kfndf a'4 wd{ dfÌ]sf] ;+Vof Hofbf 5 / a'4 g]kfnsf x'g . a'4 vfF6L d+uf]n x'g yf? x'g . a'4 t/fOsf yf? x'g / yf? d+uf]n xf] . a'4n] levf/L / d'bf{ b]v]/ lj/lQmP/ b]z 5f8]/ uPsf xf]Ogg\ a'4n] lxGb'afbsf] lj/f]w u/] lsg eg] o;n] dfG5]df hft NofO æt+ ;fgf] d 7"nf]Æ eÌ] 3[l0ft efjgf Nofpg] b]v] . a'4n] lxGb'jfbsf] la/f]w u/]sf b]v] kl5 / æ;a} dfG5] a/fa/ xf]Æ eÌ] d+uf]n l;4fGtdf h'g cfh klg kfOG5, oWbkL ztfAbLcf} ztfAbLsf] lxGb'x?n] To;nfO lgld7\ofÌ kfg]{ ;a} k|sf/sf k|of; / ;8oGq ub}{ cfPsf 5g\ . a'4 /fhs'df/ ePsfn] / /fhfn] ;8oGqdf k/L lxGb'afb :jLsf/L ;s]sfn] /fhs'df/ l;bfxf;nfO{ dfg{ klg ePg d'n'sdf /fVg klg ePgÙ o;sf/0f d'n'saf6 lgsfnL lbP . lxGb' cfo{ ]x?sf] ;8o+q d"ns Psnf}tL Oltxf; n]vfOn] ;ToftfnfO df]l8lbPsfn] g]kfn / ef/tdf cfh xfdL a'4sf] Oltxf; g} afFuf] / em'6f] kl8/x]sf 5f}+Ù k8fpg afWo 5f}+, lsg eg] /fhg}lts zlQmsf] sf/0fn] . a'4sf] hGd Plk|n * tfl/vsf] lbg ePsf] xf]Ù h'g cfh xfdLn] g]kfndf dgfO/x]sf 5f}+ Tof] xf]Og . a'4sf afa' ;'4wfgn] km'k'sL 5f]/L lax] u/]sf lyP eg] l;bfxfn] dfdfsL 5f]/L lax] u/] h'g rng g]kfnsf d"naf;Ld+uf]n u'?ª, -td'_ tfdfª, du/ / ;'g'jf/x?df cem klg rfn' 5 . ca a'4 g]kfnsf] eP/ klg g]kfnsf] /fi6«Lo wd{ a'4 wd{ xf]OgÙ g]kfnsf] /fi6«Lo wd{ ef/taf6 NofOPsf] xf] . ljqmd ;Dat ljqmdflbTosf] xf] . ljqmdflbTo ;'o{ j+;L ePsfn] / /fhfx? klg ;"o{j+;L ePsfn

!#

!$


lqe'jgn] o;nfO /fi6«Lo ;Dat agfpg] sfd u/] . ef/t lxGb'

/fHo geP/ wd{ lg/k]If d'n's xf] . g]kfnsf] /fi6«Lo elgg]

c/fi6«Lo dGqn] g]kfnsf] ;fj{ef}ldStfnfO g} vfOlbPsf] 5 / o;nfO ef/tsf] Pp6f c+u elgg] ul/G5 h'g o; k|sf/ 5 .Æ hDa' lbk], ef/t v08], ef/t v08] g]kfn b]z] . o;n] ;f]em} s] eG5 eg] hDa' lbkdf ef/t v08 k5{, ef/t v08 leq g]kfn b]z k5{ . vf]O g]kfnsf] ;fj{ef}ldStf < of] dGq g]kfnsf d"njf;L d+uf]nn] hKg] ub}gg . of] lxGb' afpgx?n] hKg] dGq xf] / logLx?n] g} ef/taf6 NofPsf x'g . logLx? dbf{ sfzL hfG5g ToxfF dg{ gEofP c:t' aufpg k'U5g lsg eg] ÆlogLX? ToxL+af6 cfPsf xf}+Ùæ eÌ] k|df0f lhjLt /fVgsf] lgDtLÙ vf]O g]kfnsf] /fi6«Lotf < lolgx?df .

g]kfn gfd afpg Oltxf;sf/x?n] g]d'0fL CifLsf] gfdaf6 cfPsf] eg]/ slNkt / em'6f] s'/f xfd|f] lubLdf eg{] sfddf j'mg} s;/ /fv]gg\ . kf]v/f 5]p Úbdf}nLdf lxGb'x?sf] a]b n]Vg] Jof;sf] u'kmf eg]/ rsf]{ ?kdf e«d km}nfO /x]sf 5g logLx?n] . To;df g]kfnsf Oltxf;sf/ aÌ /x/ ug]{ g/x/Lgfy nfu]sf] 5 / p;n] oL ;a ug]{ 5'6 kfPsf] 5 . k/Gt' af:tljQmf / P]ltxfl;s tYof s] xf] eg] g]kfn gfd g]afnaf6 ePsf] xf] / of] zAb ltAatL zAb xf] . g]afn ltAatL / rLgsf] :6]6d]06n] s] eg]sf] 5 eg] %_^ cf}+ ztfAbLtfsf ltAatL /fhf olt zlQmzfnL lyP ls p;n] g]afn, ;]G;L, s'R5f / p?d;L (Shen-si, Urumtsi and Kucha) . ltAatsf] clwgdf u/fP . * cf}+ ztfAbLtfsf sfZdLl/ /fhf ho lk8fn] g]kfndf cfqmd0f ubf{ /fhf hoflk8fnfO (Jaya-Pida) c/d'8Ln] (Armudi) s}b u/]sf lyP hf] kl5 efu] . c/d'8L gfd ltAatL gfd xf] . of] s'/fnfO ls/ftf hg j[mltdf ;'gLlt s'df/ Rof6hL{n] klg

:jLsf/]sf 5g . Rof6hL{ b Plzol6s ;f];fO6Lsf ;efklt ;lxt ef/tsf Gofzgn k|f]km];/ xØ'Doflgl6h lyP ;fy} snstf ljZj ljBfnosf k|f]km];/ klg lyP . g] sf] cy{ pg, afnsf] cy{ 3/ xf] . cyf{t g]afnsf] cy{ pgsf] 3/ . pg e]8Þfsf] /f}+af6 aG5 . lrgsf ;fzs r]zn'ªn] (1735-96) klg sf7df+8f} ljho u/]sf x'g .
o;/L xfdL g]kfndf Pp6f af]qm] /fi6«Lotf kfpF5f}+ eg] csf]{lt/ xfdL g]kfnnfO zflGt 5]qdf hf]8 lbPsf] kfpF5f}+ . g]kfnn] zflGt 5]qdf hf]/ lbG5 eg] zflGt rfxg] d'n'sn] cf^gf] d'n'ssf] gfu/LsnfO csf{sf] d'n'ssf] zflGt vf]:g / To; d'n'ssf]

gfu/LsnfO{ bjfpg uf]vf{ etL{df a]Rg' x'Gg, oxf+ kms]{sfnfO{ uf+;, af;, skf; lbg] k|aGw x'g' k5{ . ljb]zdf ePsfnfO+{ kmsf{pg] kfOnfx? rflng' k5{ / gfu/Ls a]Rg] sfd yfldg' k5{ . bf]>f] ljZj o'4 cl3;Dd g]kfnn] ef/taf6 uf]vf{ ;]gf a]r] afkt !) nfv

-! ldlnog_ kfpYof] eg] bf]>f] ljZj o'4 kl5 @) nfv -@ ldlnog_ kfpg nfu]sf] 5 . xfn ef/tdf dft| g]kfnsf gfu/Ls ! nfv @% xhf/ ePsf] 5 eg] ! nfvsf] lx;fan] klg Pp6f dfG5]sf] jk]{gL @) ?= g]kfnn] kfp+5 eg] cfh Pp6f s'v/fsf] ultnf] lrªgf @) ?= df kfO+b}g, slt ;:tf]df j]lrPsf 5g\ o'jfx? / To;df vf; u/]/ oxf+sf] d"naf;L duf]n u'?ª -td'_ du/, lnDa', /fOx? . ef/tdf c? ! nfv uf]vf{ ;]gf j8fpg] ;'lgG5 .

zflGt 5]t|sf xf]gxf/ 5f]/f uf]vf{ axfb'/x? / a'4sf] b]z eg]/ ljb]zdf 3f]s|f] km'nfP/ efif0f ug]{x?sf d'n'sjf;Lx? kl/cfPsf] v08df csf{sf] d'n'ssf] lgDtL, csf]{ b]z, /];, efiff, ;+:j[mlt, wd{ / lnkL arfpgsf] lglDt zflGt 5]t|nfO{ dfGotf :jLsfg]{ d'n's rLg, kfls:yfg, aunfb]z, jdf{, >Ln+sf h:tf

!%

!^


l5d]sL d'n's t s] lxGb'x? afx]s ;a} clxGb'x?;+u n8g le8g k5{ , dfg{ dfl/g k5{ . g]kfn—ef/t ;GwLg';f/ uf]vf{sf] uf]nL / v's'/L clxGb'df dfq kg{' k5{ .

klxnf] / bf]>f] ljZj o'4df cu|]hsf] kIf lnP/ hd{g hfkfg ;+u n8] h:tf], oL ljZjdf gfd sxlnPsf uf]vf{ s] ;f+r}sf jL/ x'g < h;n] g]kfndf cfkmgf] æ/fhg}lts, wfld{s, cfly{s, ;f+:s[lts clwsf/Æ eGGf / cfkmgf] clwsf/ dfUg y'/y'/ sf+K5g . cfkmgf] d'n'sdf ;a} s'/f n'6fP/ ljb]zdf v]lbPsf] yfxf 5}g / cfkmgf] d'n'sdf cfkmgf] /fhg}lts, wfld{s, cfly{s, efiff / lnkLsf] clwsf/ dfUg 8/fP/ cyjf csf{s} xltof/ jg]/ csf{s} xg'dfg / lutf+u] aGg lsg ?rfp5g < uf]vf{ ;]gfdf uP/ k"j{ ;}lgs eO g]kfndf kms]{sf ;}lgssf] ;+Vof & nfv 5 To; jfx]s g]kfnL ;]gfaf6 k"j{ ePsf @ nfv . g]kfnsf] lglDt 7"nf ljb]zL d'b|f cfh{g ug]{ Pp6f af6f] uf]vf{ ;]gf klg xf] h;n] k|lt jif{ $ c/a ?lkof+ g]kfn let|fp+5 . t/ logLx?sf] l:ylt cfkmg} d'n'sdf s] 5 < kms]{/ cfP kl5 km]l/ 9f]s] sfd -b/jfg xfn kl/is[t c+u|]hL zAbdf ;]So'l/6L uf8{_ vf]Hg k5{ cyjf lhjLsfsf] lglDt ;fgf] ltgf] gf]s/L vf]Hg af pxL v]tL kftLdf nfUg afWo x'g' k5{ .

g]kfnsf] ;]gfdf clkm;/x? (% k|ltzt afpg, 5]qL 5g / pgLx?n] dfq pRrtx kfpF5g eg] k|zfif0fdf (* k|ltzt afx'g 5]qL 5g / pgLx?n] dfq kfpF5g . k|zfif0fdf (* k|ltzt afpg, 5]qL eP/ klg ltgLx?nfO k'u]sf] 5}g eg] oxfFsf oL d"naf;L vf]l;g' l;jfo kfpg] s]lx 5}g . logLx?sf] df6f] vf]l;of], wd{ vf]l;of] x/ k|sf/sf] clwsf/ vf]l;of] / logLx?sf] cj:yf z/0ffyL{ h:tf] eO;s]sf] 5 / logLx?sf]] ;a} 9f]sfx? aGb eP/ ca logLx?sf] lk8Lsf] eljio Psbd c+Wof/f] eP/ uPsf] 5 . afog

5]qLx? o; d'n'ssf] d"naf;L ag]/ d"naf;L d+uf]nx?nfO hghftL cyjf lkml/+uL aghf/f (Gypsy) d'n's ljxLg agfO ;+w}sf] nflu nv]6g] lt/ ;8ÞoGq eO/x]sf] 5 .

of] cToGt} ljvfn' ;8ÞoGqdf ;a} kf6L{sf ;a} txsf afpg 5]qL ldn]sf 5g . t/ xfd|f] ;d'bfo logLx?sf] jud k'm;] rsf]{ gf/fx?df dSv5g\ . g]kfnsf] ^) k|ltzt hUuf afpg / 5]qLsf] xftdf k'lu;s]sf] 5 eg] #) k|ltzt hUufdf h+un 5 . ca /x]sf] !) k|ltzt g]kfnsf] hUufdf @ b]lv # k|ltzt hUuf 9'+u}nf] kx/f / lxpFn] 9flsPsf] xf]nfÙ ta===< ta & k|ltzt hUuf oxfFsf] *) k|ltzt clxGb' d"naf;L d+uf]nsf] xftdf 5 eg] s] 5 t < logLx?nfO cf^g} d'n'sdf s;/L x]l/G5 Tof] ;bf{/ /fdd0fL cfbL lbIfLtsf] o; sljtfn] 5n{UofpF5 . /fdd0fL cfbL n]V5, Æh+unL, :jfF7], lt3|], kj{t], kfv], vk{g], 9f]s]sf] b]z xf] -g]kfn_ eujg /flvb]p of] o;} u/L, oL ;Eof eP kl5 xfd|f] l;/L v'/L sxfF hfnf< dGqL d08n hf]8\bf afpg, 5]qL lnP/ hf]8g' dtjfnf sj} gx'Ng', oxfFsf oL d"naf;LnfO s;/L ;Daf]wg ul/Psf] 5 < of] s;sf] d'n's xf] < Tof] klg o; sljtfaf6 emNsG5 . cfh t/fOlt/ sltko :s"nx?df / kxf8sf sltko :s"nx?df hxfF ljz]if u/]/ afx'g lzIfsx? 5g ltgLx?n] xfd|f afns aflnsfnfO :s"nx?df Ú7fpF 5}g… eg]/ :s"ndf egf{ ug{ dfGb}gg\= ns]{ s]6fx? clkm;df hflu/ dfUg uP ÆltdLx?n] klg hflu/ vf]Hg] / < hfg k5{ nfp/] x'gæ -nfp/]sf] cy{ ltgLx?nfO yfxf geP/ uf]vf{ etL{ ;+s]t u/]sf x'g_ eGg] u5{, eg] k'j{ ;}lgsx?nfO ÆltdLx? bfFt em/]sf] l;+xx? xf} s]xL gfKg ;Qm}gf} eg]/ sltko sfof{nox?df lv;L ug]{ ul/G5 . xfd|f dflg;x?nfO, xfd|f d"naf;LnfO gful/Qmf k|df0f_kq agfpg cToGt

!&

!*


emd]nf nufpg] ul/G5 eg] ef/tLox?n] ;lhnf] ?kdf kfpg] u5{ . o;sf] dtna xf] afpgx? ;f]Rbf x'g ltgLx?sf] d"nynf] ef/ts} s'dfp, u8jn, sf;L agf/; /fh:yfg x'g . ltgLx?sf] lax]af/L, wd{, ;+:s[lt, efiff ;a} ldN5 oxfFsf d"naf;L ;+u g cg'xf/ ldN5, g /];, g efiff ldN5 g wd{ s]xL ldNb}g . o;sf/0f oxfFsf d"naf;L d+uf]nnfO lyRg, ldRg / lk:gsf] lglDt klg ltgLx?sf] hg;+Vof a8fpg cfjZos b]V5 .

g]kfndf lxGb'afbsf] hg ;+Vof clxGb'x?sf] eGbf a];L b]vfpg' ;8oGqsf/L em'6f] k|rf/ u5{g . xfdL df]6fdf]6L o;/L x]/f}+Ù lxGb' a];L 5 ls clxGb' a'l4i6 / c? wdf{jnDaL . g]kfnsf] hg;+Vof Ps s/f]8 ^) nfv hlt xf]nf, To;df clxGb' #) nfv, tfdfª @) nfv, u'?ª !* nfv du/ @) nfv /fO, lnDa' @ nfv z]kf{ ysfnL !% nfv yf? ! nfv ;'g'jf/ !% nfv d';ndfg !) nfv g]jf/ xf]nfg . g]jf/df yf]/} k|ltzt >]i7, k|wfg, cdfTon] cfkm"nfO{ lxGb' eGgdf uj{ u5{g . t/ lxGb'n] z'b|df -s's'/ ;/x_uG5 . cfkm"nfO{ lxGb' eg]tf klg logLx?nfO{ cfh;Dd k|wfg dGqL agfOPsf] 5}g g t To:t} vf; sf/0f gk/L agfOG5 . g]jf/x?df s]xLn] cfkm"nfO{ ef/taf6 cfPsf] eGg uj{ u/]tf klg ltgLx? O08f] d+uf]nfO8 x'g o;sf] Oltxf; 5'§} 5 . g]kfnsf] hg;+Vof lng] tl/sf klg uhasf] e]l6Psf] 5 . hgu0fgf ug]{n] kmd{df clxGb'nfO{ ha/h:tL lxGb' n]lvlbG5 . o; k':tssf] n]vs d a'4 dfuL{ x'+ . t/ d d]/f] dft[efiffdf cgle1 5' t/ g]kfnL hfGb5' . g]kfnsf] hg;+Vof u0fgfdf dnfO{ u'?ª / j'lbi6 gn]v]/ lxGb' n]v]sf] x'g' k5{ / 5]t|L n]v]sf] xf]nf . h;n] cfkmgf] dft[ efiff jfx]s c? s'g} efiff hfGb}g To;nfO{ dft| To;} ;d'bfosf] ulgG5 .

t/ Jojxf/df To;sf] 7Ls pN6f 5 . lxGb'n] kfpg] / 5]t|Ln] kfpg] ;a} ;'ljwfaf6 j+lrt . oL tYofx? ulxl/P/ x]/]sf] v08df / a'em gkrfO lgw{Ss;+u eGg n]Vg kfPsf], eGg, n]Vg lbPsf] / eGg, n]Vg ;s]sf] v08df dfq g]kfnLn] klg a'‰g ;S5g eg] ljb]zLsf] lglDt, oL tYofx? a'‰g emg} ufx«f] 5 . To; afx]s klg lab]zLx?;+u e]63f6 x'g] ynf]x? / lab]zdf ePsf b"tfjf;x? ;a} lxGb'x? To;df klg afpg 5]qLx?n] cf]ul6Psf] x'gfn] ;xh 5}g .

lab]zL d+rdf hftLjfb / /+ue]b gLltsf] rsf]{ efif0f ug]{ oL lxGb' cfo{x? Ps}5g eP klg OdfGbf/ ag]/ ;f]r'g g]kfndf wd{ e]b, j0f{ e]b 5 ls 5}g < oxfF dfgj clwsf/ slt 5 < g]kfndf ef/t, adf{, cyjf ef]6fªaf6 s'g} u'?ª -td'_ du/, tfdfª, /fO, lnDa' cyjf ;+lIfKtdf oxfFsf d"naf;L p;sf] afa' sf] t s] s'/f p g} klg s]xL jif{ cl3 To;tkm{ uPsf] 5 / k'g g]kfn kmSof]{ eg] oxfFsf h:t} ljåfg / a'l4lhjL sxlnPsf afpg 5]qLx? p;nfO k|jf;L -ljb]zL_ d'Unfg] -d'unsf] /fHosf]_ eGg] u5{g / 3[0ff u5{g, x/ k|sf/sf] ;'ljwf / gful/Qmfaf6 a+lrt ug]{ x/ k|of; u5{g . csf]{ xfF; p7tf] gfnfos tYof t s] 5 eg] oxL+ hGd]/ s]xL jif{ rf/f] vf]lh vfg aflx/P/ clNemg k¥of] / -rfx] ;]gfdf xf]; cyjf c? s'g} sfddf_ km]l/ p kms]{/ g]kfn cfPsf] 5 p g]kfndf g} hGd]sf] / p;sf] 3/ g]kfndf g} 5 eg] klg p;nfO gful/Qmf glbP/ Úlab]zL… eÌ] u/]sf] 5 / afx'g l;l8cf]x?af6 of] sfd lta|tfsf;fy ePsf] 5 . o:tf] 36gf sltko 7fpFdf ePtf klg % y/ lnDa'jfgsf] Go"nfO6 ;dfrf/ ;fKtfxLsdf k|sflzt u/]sf] lyP+ . csf]{ ;dfrf/ klg d}n] o;} ;fKtfxLsdf 5fk]sf] lyP+ . Tof] 36gf lyof] emfkf lhNnf sf+s/le6fsf] . c;daf6 -ef/t_ g]kfn cfP/ oxfF gful/stf k|bfg ug]{ clws[t ag]sf n] emfkf lhNnfdf

!(

@)


lyof]Ù Úg]kfn j:tfjdf ef/tl;t leÌ 5}g . lxGb':yfg l;t p;sf] /fhg}lts, wfld{s, :ffF:s[lts, ;fdflhs ;DaGw ;bf ;j{bf cIf'Ì /x+b} cfPsf] 5 . g]kfnnfO gSsnL 9+un] z]if ef/tb]lv :jtGq / leÌ 3f]lift ug]{ c+u|]hx?sf] s'/f ;adf lalbt 5 / k|;+ujz To;sf] pNn]v klg x'g]5 . o;} Jofks b[li6n] cfly{s dxTjk"0f{ p2]ZonfO ;fdg] /fvL o; gjLg /fhg}lts ;+:yf g]kfnL /fi6«Lo s+u|]; :yfkgf ePsf] xf] . To;sf] csf]{ lbg hgj/L @^, !($& df nut} sf]O/fnf lnlvt aQmJo lnP/ b]vf kg{' x'G5 . To;df pxfF eÌ' x'G5Ù Æjf:tjdf ef/t / g]kfn b'O b]z xf]Ogg . s] hftLo b[li6n], s] cfly{s b[li6n], ;a} k|sf/n] g]kfn ef/ts} Pp6f k|d'v c+u ePsf] b]lvG5 . cfh /fhg}lts b[li6n] h'g leÌtf b]lvG5Ù To;sf] d"ndf s'6gLlt1 / :jfyL{ /fhgLlt1x?sf] rfnafhL dfq 5 . lakL sf] ;dodf klZrdsf] pQ/L ;Ldfgf rLg;+u uf]nL xfgfxfg eof]Ù s]xL dflg; d/] klg . To; kl5 lakL sf]O/fnfn] ef/tdf 5+bf !(&% sf] h'g dxLgfdf Psf laxfg} rLgn] g]kfnnfO lgn]sf] x'g]5 To;y{ ef/tn] x:tIf]k ug"{ k5{ÙÆ eg]/ klg eg]sf x'g . t/ rLg;+u g]kfnsf] ;Ldf ;wL /dfOnf] jftfj/0fdf ePsf] 5 h'g ef/t;+u x'g ;s]sf] 5}g . To:t} Ps kN6 h'g @$, !(&( df g]kfn Pp6f k|zfifsLo PsfO dfq xf]Ù /fHo xf]Ogæ eg]sf lyP eg] rLg / ef/t;+u g]kfnsf] ;DaGw ;dfg x'g' kg]{ s'/fnfO{ Úaflxot… eg]sf lyP . lakL sf] larf/ ;+u 7ofDd} d]n vfg]x?n] g} k+rfot Joj:yf klg vfPsf b]lvG5 . t/ hgtfnfO b]vfpgsf] lglDt s'6g}lts s'/f ul/G5 . km/s s] 5 eg] lakL n] 7f8} eGg] uy]{ / sltko s+u|];sfx? o;/L g} ;f]em} eGg] ug]{x? cfh klg kfOG5g eg] k+rx?n] ;f]em} geg]/ oxfF ef/tLox?nfO dfq geP/

Ps hgfsf] gful/Stf vf]l;lbPsf] lyof] . o;/L of] g]kfndf oxfFsf d"naf;LnfO lab]zLn] sltsf] cGofo u/]sf] 5Ù To;sf] HjnGt pbfx/0f xf] .

g]kfn h;sf] d'n's xf] To;} 7fpFdf o;sf clxGb' d"naf;L d+uf]n a+zhsf /fO, lnDa', u'?ª -td'_ du/, ;'g'jf/, tfdfª cflb cfpFbf p;nfO lab]zL egL oxfFaf6 efuf]; eÌ] x/ k|sf/sf] k|of; oL Ps ;dosf z/0ffyL{af6 nuftf/ ul/G5 . t/ lakL sf]O/fnf agf/;df hGd]/ x's]{ ToxL k8]/ a8]Ù ToxLsf] /fhgLltdf v]n] / To; afx]s klg g]kfnnfO{ ef/tdf ldnfpg] hdsf]{ eof],

la/f6gu/af6 ef? #) nfv -# ldlnog_ ?lkof lnP/ p8]sf] hxfhnfO ef/ttkm{ nuL ank"j{s cf]/fNg nufP . pgnfO lsg oxfFsf afpgx?n] lab]zL, k|jf;L, d'unfg] eg]gg, / eGb}gg < o;tf c? pbfx/0fx? klg k|;:t k|:t't ug{ ;lsG5 . oxfFsf lxGb'x? To;df klg afpgx?, æg]kfn / ef/t /fhg}lts, wfld{s, ;fF:j[mlts ;fdflhs ?kn] leÌ 5}gÆ eg]/ eÌ] u5{g . clkt' d eG5' oL ;a s'/f ToxfFsf afpg 5]qL / oxfFsf afpg 5]qL lxGb'x?;+u dfq ldN5 t/ g]kfnsf d"naf;L d+uf]nsf] /fhg}lts, cfly{s, wfld{s, ;fF:j[mlts, efiff, lnkL ;a} g} a]Un} 5 / of] s'/f g]kfnsf afpgx?;+u klg km/s 5 . ;f]emf] cy{df oxfF klg lxGb' cfo{ / clxGb' d+uf]nsf] ;a}g} km/s 5 . Úg]kfn ef/tsf] Pp6f c+u xf]Ù P >]0fL sf lxGb'x?n] hKg] d+qfg';f/ . of] ljZjsf] Ps dfq lxGb' /fi6« klg xf]Ù ltgLx?sf] lglDt . d rflx+ eG5' Psnf] / cflv/L lxGb' /f:6« xf] . c? afpgx? ;/x g} lakL sf] larf/ oL lgDg k+lQmx?af6 ;kmf P]gfdf cg'xf/ x]/] h:t} 5n{Ë 5 . lakL n] hgj/L @%, !($& df g]kfnL /fi6«Lo s+u|];sf] :yfkgfsf] p2]Zo atfpFb} eÌ' ePsf

@!

@@


adf{af6 v]lbPsf ef/tLo d"nsfx?nfO klg leqfP/ laleGg sfnf] wGbf ug{] 5'6 lbPsf 5g . Psflt/ zlQm k|fKtx?n] cf^gf] lax]jf/L rNg], wd{, ;+:j[mlt, efiff ldNg]x?nfO leqfpg] / k};f j'mdNofpg] dfWod agfPsf 5g eg] csf]{lt/ d'naf;L d+uf]nx?nfO{ oxfFaf6 aflx/ uf]vf{ etL{df k7fO dfg]{ cf^gf] 3/af6 sfd, bfd, dfd vf];L nv]6L lbg] u/]sf] 5 . g]kfndf kl/jf/ lgof]hg d+uf]nn] ug{ cfjZos 5}gÙ eg]/ d}n] hg ;+Vof cfof]usf] uf]i7Lsf] cf^gf] efif0fdf klg eg]sf] 5' . sf/0f blIf0fL v'nf ;Ldfaf6 olt la£g clgof]lht kl/jf/ leqfO+b} 5 ls oxfFsf d"naf;L d+uf]nx?n] kl/jf/ lgof]hg u/]sf] v08df s]xL jif{ leq g]kfnsf] hg;+Vof bf]a/ eP/ oxfFsf] d"naf;L cNk ;+Vofdf kg]{ 5g / of] e"ld ;Dk"0f{ ?kn] ef/tdf ldnfpg ;lhnf] x'g]5 . of] ;8oGq lgof]lht 8+un] cl3 a8fOPsf] b]lvPsf]n] cf^gf] /xn kxn ;fa{ef}ldQmf k"0f{ ?kn] lalng ug]{ ;+s]tx? k|;:t b]vf k/]sf 5g . g]kfnsf] cfhsf] l:ylt x]bf{ dnfO l;lsdsf cflv/L wd{ /fhf 5f]Uofnn] l;lsdnfO ef/tdf ldnfOPsf] sfuhdf x:tfIf/ ug{ cl3 /f]P/ ÚdnfO x6fp t/ l;lsd l;lsd]s} xftdf /fvÚ eg]/ /f]Psf] s'/f ;Demgf x'G5 . g]kfnsf] k+rfot Joj:yfsf d+qL tx / /fh ;efsf ;b:o;Dd eO;s]sf JolQmx? ;Ddn]Ú g]kfnnfO ef/tn] lnPsf] v08df clwsf/ pkof]u ug{ kfOG5 / g]kfnn] ljsf; ug{ ;S5Ù eg]sf klg ;'g]sf] 5' Ù of] ;xL klg xf] . k};f lnP/ ef/tLox?nfO a;fpg] gful/Qmf lbg] oxfFsf d"n af;LnfO rflx …lab]zLÚ eg]/ gful/Qmf glbg] ;+u s:tf] /fi6«Lotf 5 < æos P08 otLÆ kfFr tf/] xf]6nsf dflns bfhL{lnª, sfn]a'ªsf] s}ofF x'g oxfF p;n] gful/Qmf ;lxt kfpg' kg]{ clwsf/ kfof] s;/L kfof]< k};fn] kfof]< oxfFsf] /fi6«Lotf

c?x?sf] lglDt k};fdf e/ k/]sf] 5 . klZrd dxfsfnL dx]Gb| gu/sf] k'gjf{; 5]qdf g]kfn_ef/t ;Ldfsf rf/j6f vDafx? eTsfP/ ^*^ x]S6/ g]kfnsf] e"ld ef/t e"lddf ufleof]= lt vDafx? x'g !, @, #, $, !(&, !(*, !((÷@)) / Tof] 36gf !(&& ;fnsf] xf] . d}n] o; ljifodf Pp6f n]v klg k|sflzt u/]sf] lyP+ . t/ s] g]kfnsf] s'g} tx To; ljifodf r'O+s af]Nof]< o; ljifodf s] eof] < s] Tof] e'ld kmSof]{ < o; Joj:yfsf vDafx? / s+u|];sf vDafx?sf] sd{ / rfxgfdf km/s s] <

ca g]kfndf ePsf d:sf] afbL afpg sDo'lgi6 / c? jfdkGyLx?sf] larf/ oxfFsf d"naf;L d+uf]n k|lt s] 5 < x]/f}+ .

/fhwfgLdf kf]xf]/ ;fn !(*$ sf] d] dxLgfsf] !*_@) tfl/s;Dd /fi6« JofkL ?kdf g]kfndf hg;+Vof j[l4sf] ;d:of ;dfwfgsf] vf]hLÙ zLif{sdf tLg lbg] larf/ uf]i7Lsf] cfof]hgf ePsf] lyof] . d}n] klxnf] lbg bf];|f] jQmf eP/ af]Nb} qmdz ;Ldf aGb ug]{ tkm{, g]kfn_ef/t b'j} d'n's nfUg' kg]{ s'/fdf hf]8 lbPsf] lyP+ eg] æg]kfnsf] ===/fi6«Lo d+q, wd{, ljqmd ;Dat c/fi6«Lo xf], ef/taf6 ODfkf]/6]8 xf]Ù g]kfnnfO ;f]Rbf vfF6L g]kfnL eP/ ;f]Rg' k5{Æ eg]/ eg]sf] lyP . oxfF blIf0fL ;Ldfaf6 hlt a]nf kfof] Tolt a]nf lelqg] kl/jf/sf] lgof]hg x'g' kg]{ / ;]gfdf egf{ eP/ :jf:gL b]lv 6f8f] a:g' kg]{ x/b/ b'O tLg jif{df dfq Ps kN6 >Ldlt ;+u e]6 ug'{ kfpg] d+uf]n j+zhsfx?nfO kl/l:ytLn] g} kl/jf/ lgof]hg u/fPsf] tYof k|lt larf/ kf]vfPsf] lyP+ eg] ToxfF ePsf k+rfot Joj:yfsf ;dy{s s+u|]; ;dy{sx? k|fon] g} / t/fOaf;L :ofF7} ;Ldf v'nf /fVg] s'/fdf hf]/bf/ :j/df h;/L af]n] To;nfO pl5g] / /fls+b} d:sf]afbL sDo'lgi6x? ;Ldf aGbsf] la/f]wdf /L;n

@#

@$


yy{/fpb} ;Ldf v'nf /fVg kg]{ s'/fdf hf]/ lbP/ af]n] . Ps kN6

/fi6«Lo k+rfotsf ;b:o eO;s]sf / g]kfnsf a'l4lhjL elgg] jlsn / /l;og sDo'lgi6n] lr/ kl/lrt s[i0f k|;fb e08f/Ln] æd o; b]zsf] k|wfg dGqL eP+ eg] 8S6/ xs]{ -gfd xs{xf]_ nfO kmfF;L lbG5'Æ ;Dd eg] . 8= xs{ u'?ªsf] ck/fw s] lyof] eg] p;n] ;/sf/n] v6fO lbPsf]df OdfGbf/Lk"j{s v6]/ oxL …;Ldf aGb ug{' kg]{ tYof / ef/tLo d"nsfx? dfly lbOg kg]{ gful/Qmf dfly larfl/g' kg]{ ;'emfj lbPsf] lyof] . ToxfF pgsf] egfO 6]8fP/ k|:t't ug]{ sfd klg w]/}af6 ePsf] lyof] . PskN6 oxfFsf s]xL afpgx?n] …lxGb' wd{sf] la/f]w ug]{x?nfO Kfmf+;L lbg' k5{ eg]/ dfu ;Dd

u/]sf lyP . afpg ;dfrf/ kqx?n] clxGb'x?nfO lgb]{zs

(Director Post) tx;Dd klg lbOg' gx'g], g]kfndf clxGb'sf] hg;+Vof a];L ePsf] / d';ndfgx?sf] hg;+Vof a8b} uPsf]n] ef/taf6 k|;:t lxGb'x? leqfOg' kg]{ ;'emfj af/+af/ lbg 5f8]sf 5}gg . d}n] g]kfnsf] tYof s'/f cf}nfpFbf …d dfly sfjf{xL ug{' kg]{Ú s'/f t d}n] dfly klg pNn]v ul/;s]sf] 5' . …uf]kfn u'?ªnfO 7Ls kfg'{ k5{Ú eg]/ ;+:s[t dxfljWofnodf afpgx?sf] Pp6f a}7s a;]sf] / k"0f{ k|;fb afpg, /fh ;efdf ;b:o klg eO;s]sf JolQm klg lgs} dxLgf d]/f] la/f]wdf 86]/ nfu]sf] s'/f klg ;+emgf ug{ of]Uo 5 . Tof] oxL sf/0f xf] ls d}n] /fi6|sf] lxtdf / o;sf] ;fj{ef}ldQmf laifodf cfk"mn] b]v]sf] s'/f n]lvlbPsf] lyP+ . Tof] lyof] afpg afb, lxGb'afbsf] s'/f .
g]kfnsf] ;fj{ef}ldQmf hf]ufpg] / g]kfnsf] OHht hf]ufpg] s'/f ug]{ d /fi6«jfbL ls c/fi6«afbL < /fi6«nfO ef/tdf ldnfpg] s'/f ug]{ /fi6«afbL ls c/fi6«afbL < k/Gt' la8Djgf s] 5 eg

g]kfndf klxnf] c/fi6«afbL / klR5Nnf] /fi6«afbL ag]sf] 5 / oxL s'/f klxnfb]lv nuft/ x'sf{O+b} nu]sf] 5Ù o;df s;sf] xft 5 < eLd;]g yfkf, du/ g]kfnsf Pstfsfsf k|wfg dGqLn] /fi6«afbL s'/fdf 86]/ nfUbfg} oxfFsf lxGb'x?sf] ;+8o+qn] cfTdf xTo
u/fPsf] lyof], eg] /fi6|Lotfs} lglDt Ho" Hofg lbP/ a[xt g]kfn agfpg nfu]sfÙ h;sf] aL/tfb]lv ;Lv /fhf /0fhLt l;+x, c+u|]h / ef/t nf]lePsfÙ an eb| l;+x yfkf, du/, cd/ l;+x yfkf, du/x?sf] s] bzf ePsf] lyof] < Tof] t Oltxf; k|lt rf;f] /fVg]nfO{ w]/ yf]/ yfxf g} 5 . pQmf yfkf, du/x?nfO{ g]kfndf Oltxf; sf/ aGg /x/ ug]{ t/ ;Tof s'/fnfO{ aufO{ lbP/ oxfFsf d"naf;LnfO{ sdf/f] agfpg] Pp6} s6' wf/0ff /fVg]x?n] 5]qfL yfkf s'j+/ klg n]v]/ Oltxf;nfO{ e|ddf kfl/lbPsf] 5 . To:tf] aL/tf / /fd|f] sfd gu/]sf eP ltlgx?nfO{ du/, yfkf eGg] lyP . t]lGhª ;]kf{ o; d'n'sdf …ef]6]… eg]/ x]lkP vfg gkfP kl5 bfhL{lnªtkm{ uP/ hLljsf rnfP, rf]df]n'ª -dfp06 Pe/]i6_ r8]kl5 g]kfnL gfu/Ls eÌ nf]leP t/ pgn] …ef/tLo gfu/Ls… elglbP .

xfd|f o'jsx? !&_!* jif{sf] 5+bf lab]zL ;]gfdf egf{ eP/ hfG5gÙ lsg eg] ltgLx?n] oxfF k8g n]Vg kfp+b}gg ljb]zL lxGb'afbsf] sf/0fn] cfly{s l:ylt cToGt sdhf]/ agfO lbPsf] 5Ù afa' afh] klg ;]gfdf uPsfn] s]6fs]6L b]lvg} ltgLx?sf] lubLdf To;}sf] 5fk nfu]sf] x'G5 . ltgLx? k8g] ufpFdf :s"nx? vf]ln+b}ggÙ ltgLx? /fhg}lts, cfly{s, wfdL{s, x/]s b[li6n] zf]lift 5g / ltgLx? k|ltsf] bafa gLlt oxfFaf6 v]bg] gLlt To;/L g} ;[hgf ul/Psf] 5 . To; kl5 ltgLx? ;]gfaf6 pd]/ 9n] kl5 kms{G5g . (% k|ltzt l;kfxLsf] bhf{b]lv xjNbf/ ;Ddsf] bhf{sf] k]G;g

@%

@%


lnP/ kms{G5g, # k|ltzt hlt hdbf/, ;'j]bf/, eP/ kms{G5g / @ k|ltzt To; eGbf dflysf] bhf{ lnP/ kms{G5g . ltgLx?;+u g an x'G5 g hjfgL g k};f g a'l4 . kms]{/ cfPkl5 ltgLx?n] g]kfndf g gf]s/L kfpF5g g hUuf . ltgLx? g]kfn ks{bf ltgLx?s} bf}t]/L afx'g, 5]qLsf 5f]/fx? g]kfndf k|wfgdGqL, dGqL, cWofIf, ;lrj jf l;l8of] ag]/ df]h ul//x]sf x'G5g . ltgLx?n] NofPsf ;Dkltdf klg lu¢] gh/ k/]sf] x'G5 / hfnf] a'lgG5 hfnf]n] w]/} h:tf] 6f6 kN6G5g / ltgLx?sf] l:ylt To:t} x'G5 h:tf] klxn] etL{ hf+bfsf] lyof] . o; cjwLdf klg ltgLx?sf] l:ylt bl/nf] ePsf] x'Fb}g g} .

pQm if8oGqk"0f{ tYof xfd|f] ;d'bfon] g slxn] a'‰of] g a'‰g] r]i6f u¥of] . a? slt hgf uf]vf{ etL{sf] la/f]w ug]{ s}

la/f]wL aG5 . t/ oxfFsf d"naf;L xfdLnfO cf^g} d'n'sdf lsg uf+;, af;, / skf; 5}g < xfdLnfO oxL d'n'sdf hLljsf]kfh{gsf] sfd glbg] zq'sf] xf] < s;n] lb+b}g < o;k|lt Wofg hfFb}g=afpg 5]qLsf] tfÌ], 7]Ng] dfG5] 5 t/ xfd|f] lglDt pef] tfÌ] / pef] nfuf]; eg]/ ljrf/ g} 5}g . k5fg{sf] lglDt tfÌ] / hf]tfpgsf] lglDt 7]Ng] dfq x'G5 . lsg eg] hf] s';L{df k'U5 ltgLx?nfO cfkm} hf]lug wf} wf} k5{ . g]kfndf sltko zxLbx? wd{ eQm, u+ufnfn h:tf lsg uf]nL 7f]lsP / dfl/P < ;+u}df afpgx? h]n ;hfo eP, 6fpsf] df]l8P t/ dfl/Pgg / ltgLx? g} kl5 7"N7'nf cxf]bfdf k'u] < lsg eg] klxnf] xfFrsfx? d+uf]n j+zhsf clxGb', cfo{sf] zAbdf …cgfo{Ú lyP eg] klR5Nnf txsfx? lxGb' cfo{ lyP . To;/L dfl/P kl5 d+uf]ndf cyf{t cgfo{df To:tf g]tfx? hGdg w]/} jif{ nfU5, lxGb', cfof{x?s} xftdf /fhg}lts ;Qf /xL/xg] 5Ù h;sf

xftdf /fhg}lts ;Qf /xG5 ltgLx?s} /fhg}lts, cfly{s, wfld{s, ;}lIfs, ;f+:j[mlts cj:yf ;'b[9 kf5{ an / a'l4 a8fpg] sfd u5{, c?n] clwsf/ dfu] h]n g]n x'G5Ù uf]nL 7f]lsG5Ù lsg eg]

/fhg}lts ;Ttf x''g]sf] xftdf x's'd x'G5, ;]gf / k'ln; x'G5, ;sf{/L ;Dklt x'G5 a]tn] t/jf/sf] sfd u5{ . cfhsf] l:yltdf klg oxL if8o+t|k"0f{ gLlt rln/x]sf] 5 . dfg]{ d/fpg] sfd klg k/:k/df le8fpg] dfg]{, d/fpg], e+f8g] e+8fpg]] sfd lta| ?kdf eOg} /x]sf] 5 . ;'lu|anfO afnL;+u -bfh' efO_ laeLvgnfO /fjg;+u -bfh' efO_ k|nfbnfO lx/Gosl;k';+u -afa' 5f]/f_ h:t} . o:t} if8o+t| vu]Gb|h+u u'?ª k|lt eof]Ù o:t} if8o+t|k"0f{ d[To' nfn wf]h u'?ªsf] -td'_ eof] . d}n] ;'g];Dd !(^) df ha g]kfnsf] /fhlgltdf py'n k'y'n cfP kl5 /fhg}lts aGbLx?nfO /fhwfgLdf Nofpgsf] lglDt u[xdGqfnon] ;s'{n/ u/of] . afpg 5]qLnfO ks|]/ h]ndf xflnof] d+uf]n j+zhsf oxf+sf d"n af;Lx?nfO uf]nL 7f]lsof], logLx?nfO uf]nL 7f]Sg]df afpg, 5]qL kN6g lyof] . Ty;tfsf xfd|f w]/} g} lgbf]{if JolStx? dfl/Psf ;'lgof] / lgd{dtfk"j{s dfl/Psf] ;'lgof], h;sf] lkmlnd lvr]/ b]vfpg ;s]sf], kfPsf] eP, xfdLnfO nfUYof] xf]nf lx6n/sf] tfgf;fxL lgd{d xTof eGbf sd xf]Og eg]/Ù g]kfndf klg lx6n/ hGd]sf] /x]5 eg]/ . o:t} ;8o+qk"0f{ d[To' b]jfg l;x+ /fO, of]u]Gb|dfg ;]/rg -ysfnL_ sf] eof] eg]Ú s'g} klg lbg xfdLdfÚ o:tf] 36gf g36nfÚ eGg ;ls+b}g . xfdL xd];f c;'/lIft 5f}+Ù c´} xfdL p7]gf}+, h'6]gf} eg] o:t} ?kn] xfd|f] ;+xf/ x+'b} hfg]5Ù h;/L cfh;Dd eP/ cfPsf] 5 . Oltxf; n]vs ltgLx? g} ePsfn] / /fhg}lts ;Ttf ltgLx?s} xftdf ePsf]n] xfd|f]] d[To' ljb]zdf / :jfb]zdf cy{xLg eP/ uO/x]sf] 5, 3'dGt

@&

@*


s's'/sf] h:tf] 5 . c´ o;/L cy{xLg d/fO / arfO lnP/ slt lhGbuL lhpg kg]{ xf] s;}nfO yfxf 5}g\ . ljb]zdf xfdL n8g, dfg{ / dg{ uof}+, xfdL b'O{ ;f} jif{;Dd s's'/ lj/fnf] h:tf] eP/ cy{xLg dl/lbof}+ . To; d/fOn] g a'l4 Nofof}+, g Oht g k};fÙ g t efjL lk8Lsf] eljio g]kfndf pHjn kfg{ ;Sof}+ g t

/fhg}lts, wfl{d{s, cfly{s, :jtGqtf kfof} . ctM ca xfdLn] PskN6 dg{ kbf{ cfjZos k/] Pp6f alnbfgÙ cf^g} d'n'sdfÙ cf^gf] /fhg}lts, cfly{s, wfld{s, ;fF:s[lts, efiffsf] lglDt kl;gf / /ut lbgnfO tof/ gx'g] / < ÆeÌ] k|Zg l7+u eP/ xfd|f] cl3 5 . of] l:ylt cfpg glbg'sf] lglDt / gNofpgsf] lglDt g]kfndf /fhg}lts ;Qf xftdf ePsfx?n] ;dfg ?kn] oxfF clxGb' d"naf;L d+uf]nnfO klg /fhg}lts, wfld{s, cfly{s, efiffut clwsf/ lbg] tkm{ ;f]Rg' cfjZos 5Ù h;n] ubf{ g]kfn ;a}sf] xf];, ;a}n] ;dfg clwsf/ kfPsf] a'em'g . xfdL ztfAbLcf}+ ztfAbLb]lv cf^gf] d'n'sdf sdf/f dfq ePsf] g;+em'g . dfly k+rfotafbL, s+u|];afbL / /l;ogafbL sDo'lgi6 afpgx?sf] wf/0ff k]z u/]+ eg] ca c? afdkGyL ;d'xsf afpg g]tfx?sf] xfdL k|lt wf/0ff, dgf]efjgf lgxfnf}+ . dgdf]xg clwsf/L ;d'xsf] Ps hgf afpg ef/]e'/] g]tf s]xL jif{ cl3 Ps lbg w/fgaf6 wgs'6ftkm{ nfUb5= p wgs'6fsf] Pp6f ufp+df lzIfs eP/ /+u abn]/ a:g Ao:t x'G5 . ToxfF v'§f 6]s] kl5 p;n] ToxfFsf ;f]emf ;femf /fOx?nfO e8sfpg nfUb5 / k'j{ ;}lgs

/fOx?nfO klg xftdf lnG5 . ToxfF p;n] zf]ifs / ;fdGtsf]

la/f]wdf rsf]{ j|mflGtsf/L uLtx? /6fpF5 / kf7x? k8fp+5 . p;n] leq leq g} u+fp e'6g] n'6g] of]hgf Psflt/ agfp5 eg] csf]{lt/ ltg} ;f]emf ;femf ufp+n] /fOx?nfO km;fpgsf] lglDt

;sf{/L lgsfonfO v';'Ss va/ klg lbg] u5{ . aflx/ p kSsf afdkGyL leq ;sf{/L Ph]06 klg . xfd|f] a+zh df:g] of]hgfdf nfu]sf] ;"o{ axfb'/ yfkf To;tfsf k|wfg dGqL x'g'x'GYof] . yfkfHo"sf] ljifodf clxn] klg w]/} hgf /fOx? s] eÌ] u5{g eg] pxfFn] lgs} cl3 Pstfsf eÌ' ePsf] lyof] /] …d zlQmdf cfP+Ú eg] /fOlnDa'sf] 5fnf sf6]/ h'Qf nufpF5' . t/ pxfFn] /fOx?s} ef]6 lnP/ /fi6«Lo k+rfotdf wgs'6f lhNnfaf6 g} k|ltlglwTj ug'{ ePsf] 5Ù o;f];n] ls rflx of] s'/f eg]sf eP gofF lk8Lsf /fOx?n] la;L{;s] ls rflxF xl•sf] k|nf]eg kfP kl5 /fOx?n] la;]{ . h] xf]; dgdf]xg clwsf/L ;d'xsf] cfkm"nfO vfF6L sDo'lgi6 7fGg] ;fgf] ltgf] g]tfn] /fO ufpnfO e8sfP/ ef]sd/Lsf] ;dodf k]6 vf]qmf] ePsf / k};f gePsfx?nfO Pshgf ;fdGtLsf+ k}+rf] dfUg x'n afFw]/ k7fpg] tf/tDo ldnfP kl5 n'6g hfg] 8fsf dfg{ hfg] em'6f] hfgsf/L lbP/ cfkm' ToxfFaf6 6fk s:of] . t/ pQf k'ln;x?n] of]hgfa4 9+udf ufpF 3]/]/ w]/} /fOx?nfO tftf] uf]nLn] lr;fO{ lbP . To;df km6fs km'6's sfdLx? klg k/] . To;tfsf s] klg elgGYof] eg] …To; Onfsfsf] dgdf]xg ;d'xs} Pshgf v/f] /fO, cf^gf] ;d'xdf /fO pTyfgsf] s'/f af/+af/ p7fpg] uYof]{ . p To; ufpFdf k'u]sf] ;dfrf/ klg k|zfif0fn] kfPsf] lyof]ÙÚ h'g k'/f x'g ;s]g . h'g /fOnfO lzIff lngb]lv o; ;d'xsf g]tfx?n] af/+af/ æ;fdGtL lzIff lng' x'Gg kf6L{sf] sfd ug{' k5{ eÌ]Æ uy]{+ /] t/ cfkm"x? rflx+ l8u|L xfl;n ug]{ tkm{ nfu]sf lyP /] . o:t} emfkfnL ;d'xsf Ps hgf 6f7f / r]tgzLn /Tgj'mdf/ jfGtjnfO k'ln;x?n] Psf laxfg} h+unsf] d'vdf 3]/fdf kf/L df/] . p;nfO dfbf{ k'ln;x?n] 7"nf]v'l; egfPsf ;'lgGYof], lsg eg] p;+u xltof/ lyof] /] / k'ln;;+u

@(

#)


6Ss/ lngYof] /] elgG5 . p;n] klg /fO ;d'bfo k|lt bdg, zf]if0f ePsf] / ufp+ 3/df hfnL em]nL km6fxf, zf]ifs oxL afpg, 5]qL lxGb' cfo{ g} ePsf] s'/f af/+af/ p7fpg]uYof]{ /]Ù o; sf/0f p;nfO d/fpg] emfkfnL ;d'xsf] afdkGyLx? g} lyP /] . o;/L xfdL g]kfnsf cfkm"nfO afdkGyL, sDo'lgi6 eÌ] ;d'xsf] csf]{ 36gf tfdfª ufpF lk:s/ sf08nfO x]g{ ;S5f} . ToxfF Pp6f zf]ifs afpgn] k|zf;gsf] cf8 kfP/ ufpn] yfdL, lh/]n, tfdfªx?nfO zf]if0f u/]/ ufpF g} pl7af; nufPsf] lyof] /] . ToxfF /ftf /ft k|x/L

3]/f xfNg k'u]/ Psf laxfg} hg ;d'xnfO 3]/]/ uf]nL rnfP, df/] . ToxfFsf] ToxL ;f]emf ;femf yfdL, lh/]n, tfdfªx?, ufpF 5f8]/ efu], h;nfO sDo'lgi6 / afdkGyL s'g r/f]sf] gfd xf] yfxf ;Dd lyPg . o;/L lab]zdf / :jb]zdf of] d+uf]n ;d'xnfO ;vfk k.g]{ of]hgfx? s;/L oL lxGb'x?n] /Rb} cfPsf 5g\ Tof] :ki6 emNsG5 . g]kfnnfO ef/t e"ldsf] Ps c+u agfpg tD;]sf dxfg g]tf k|hftGqjfbL / /fi6«jfbL sxlnPsf lalk sf]O/fnfn] ef/tdf a;]/ ef/taf6 lab]z hfg] df}sf kfPÙ g]kfnsf] tL; nfv ef/tLo ?lkof ;lxtsf] hxfh ckx/0f ug]{ 5'6 kfP, c+u /Ifs / /]ndf ofqf ug]{ 5'6 klg ef/tn] lbPsf] lyof]Ù >LdtL OlGb/f ufGwL k|wfgdGqL 5+bf . Pstfsf lakL n] lab]zaf6 g]kfndf ;z:q qmflGt ug]{ wDsL klg lbPsf lyP / g]kfndf xltof/ klg cfpg] ePsf] lyof] . k/Gt' xltof/ dfq cfP/ ePg rnfpg] s;n] < lakL n] klxnf t !(%! sf] h:tf] g]kfnsf d"naf;L d+uf]nx?nfO xg'dfg agfP/ n8fpg] / o;sf] ln8/l;k cfkm" lng] logLx?nfO{ s]jn dg{ dfg{ nufpg]…;fgf] k|nf]egdf d+uf]n] h] klg u5{Ú eGg] ;f]r]sf lyP xf]nfg . lsGt' !(%! df of] ;d'bfo n8] t/ kl5 s;/L logLx?nfO s+u|];n] nft lbP/ km]+ls lbof], wf]sf lbof], To;n] kf7

l;sfPsf]n] s]xL d+uf]nx?n] lakL sf] ;z:q wDsLdf æxltof/ cfOxfnf];_lxsf{pg' s;nfO k5{ xfdL hfGb5f}+ÙÆ egL lbP kl5 lakL em:s] . …g]kfnsf d"naf;L d+uf]nsf k"j{ ;}lgs dfq g]kfnL ;]gfsf b'O nfv nufP/ cf7 nfv 5g . logLx? k"0f{ ?kn] tflnd k|fKt 5g . d+uf]nx?n] g]kfnsf /f0ff km]Sg ;z:q s|flGt ;kmn kf/] kl5 ca csf]{ ;z:q s|flGt cfpFbf cfd'n kl/jt{gsf] lglDt oxfFsf d"naf;Ln] cf^g} ;d'xsf g]t[Tjsf / cf^g} xLtdf ug{ ;S5 h;n] ubf{ g]kfnsf] x/]s 5]qdf cfh;Dd df]h u/]/ oxfFsf d"naf;Lsf] e"efu vf];]/ n'6g]x? g} n'l6g] 5g / To;df cf^g} ju{ kg]{ 5gÙ eÌ] lakL n] ;f]r] xf]nfg h;n] ubf{ Tof] wDsL ;]nfP/ uof] / To; kl5 ljleGg /fhg}lts sf/0fn] ubf{ lakL n] ef/tdf kfPsf ;'ljwfx?af6 a+lrt eP/ nfhdbf]{ cfj:yfdf k'u]kl5 km]l/ kSsf /fi6«jfbLsf] gf/f lbg' yfn] . /fi6«nfO arfpgsf] lglDt æd]n ldnfksf] 3'8f 6]s'jf gf/f lnP/ g]kfn kms]{ . !(%! df /f0ffsf] !)$ jif{sf] zfif0f 9Ng'sf] k5f8L g]kfnsf d"naf;Lsf ;}lgs k|fKt g]kfn / g]kfn aflx/sf k"j{ ;}lgs eO;s]sfx?sf] 7"nf] xft lyof] eg] !(^) kl5sf] s+u|];sf] 7"N7'nf wDsLx? c;kmn x'g'sf] d"Vo sf/0f klg g]kfnsf d"naf;L g} lyPÙ h;n] !(%! kl5 ltgLx? k|lt ul/Psf] pk]lIft gLltaf6 kf7 l;s]sfn] g]kfndf

/f0ff zfif0f km]s]/ k|hftGq Nofpgdf afpgx?n] cfkm"x?nfO hlt Hofgsf] afhL nufP/ / em]n g]nsf] ;hfo ef]u]/ ;+3if{ u/]sf] atfPtf klg / g]kfndf Ps nf}6L Oltxf; n]Vg kfPsf afpg 5]qL Oltxf;sf/x?n] cf^g} hftsf] 7"N7'nf avfg u/]/ n]v]tf klg cf} oxfFsf] d"naf;Lsf] hlt;'s} 7"N7"nf b]g Tofu / tk:o ePtf klg To;sf] gfd;Dd glng] u/]tf klg g]kfndf ;aeGbf klxn] …k|hftflGqs ;sf{/ u7g ul/g' k5{ÙÚ eg]/ cf^gf] Hofgs} k|fjfx

#!

#@


Oltxf;sf/n] n]v] t < o; sf/0f afx'g Oltxf;sf/x? / hf]uLsf] e]ifdf ef/tLo /fhgLlt g]]kfndf ug]{ / Oltxf;sf/ aÌ] /x/ d]6fpg] of]uLn] klg u/]g lsg eg] u'?ª lxGb' cfo{ geP/ g]kfnsf] d'naf;L d+uf]n cgfo{ lyof] . cfh xfd|f] xftdf /fhg}lts ;Qf x'Fbf] xf], xfd|f] klg cfly{s l:ylt ;'b[8 x'GYof], xfd|} dfG5]x? aflSnP/ a;]sf ufpFx?df :s"n v'NYof]Ù ltgLx?n] k8y], n]vy]Ù csf{sf]

sl/of eP/ s]jn g'g t]nsf] lglDt abgfd eP/ v]lbg' kg]{ lyPg, xfd|f dfG5]x?n] af]n]sf, u/]sf aL/tfsf ufyfx? Oltxf;df n]lvGy]Ù :df/sx?df vf]lkGy] / ltgLx?sf]Ù lk8Ln] k8y] . lsGt' cfh To;sf] pN6f 5, g]kfndf . Pstfsf sf z/0ffyL{x?sf] wlndnL 5 g]kfndf / oxfFsf ;/0f bftfx? 6'n'6'n' x/]/ a;]sf 5g, sfl6Psf kz'sf] cfFvfn] x]l//x]sf] h:tf] .

oxfFsf clxGb' d"naf;Ln] cf^gf] /fhg}lts, cfly{s, wfld{s, ;fF:s[lts, efiff, lnkLsf] clwsf/sf] s'/f p7fPsf] v08df ltg} lxGb' cfo{ au{af6 xfd|f] ju{nfO laleGg cf/f]k nufpg ;'l/G5g / h] ug{ klg tTk/ x'G5g . of] ug{ ltgLx?nfO ;'ljwf klg 5Ù lsg eg] ltgLx?n] x/]s 5]qdf x]bf{ cf^g} ju{sf d+uf]nnfO bafpg] larf/ k|lt Ps} ;xdt ePsf kfp5g . ;aeGbf klxn] cf^gf]Tj / cf^gf] clwsf/ dfUg] dfly nufOg] cf/f]k xf] ;.dk|bflosÙ To; kl5 k[yQmfafbL / To;kl5 h] OR5f nfUof] ToxL . ca d o:tfx?;+u ;f]w5'… ;fdk|bflos eg]sf] s] xf] / g]kfndf ;fdk|bfloQmf s;n] u/]sf] 5 < eg]/ ;fdk|bflos eg]sf] Tof] xf] h;n] cf^gf] ;dk|bfosf] /fhgLlt dfq arfpg, kmqmfpg, kmnfpg / cf^gf] cfly{s l:ylt, wd{, ;+:j[mlt, efiff / lnkLsf] ljsf;sf] lglDt / To;sf] hu]/fsf] lglDt c?x?sf] /fhgLlt, cfly{s eTsfpg, wd{, ;+:j[mlt, efiff /

gu/L /f0ff k|wfg d+qL rGb| ;+z]/nfO ;Nnfx lbg]df Ps hgf u'?ª -td'_ g} lyP .
g]kfnsf] /fhgLltdf /f0ff zfif0fsf] la/f]wdf / hg kIfLo s'/fdf /f0ffx?sf] df}lvs x's'dL zfif0fdf afpg afx]s oxfFsf d"naf;L d+uf]nx? sfl6g ;SYof], kmfFl;df n6sfOg ;SYof] / uf]nL 7f]lsg ;SYof] t/ afpgx?nfO …ufO xTof -lxGb'sf] cfdf_

u/]sf] kfk nfU5Ú eÌ] 8/n] s]jn h]nsf] ;hfo dfq x'GYof] Ho' Hofg lng] rng lyPg . o;} sf/0f afpgx?nfO /f0ff la/f]wL

/fhgLlt ug{ hltsf] ;lhnf] lyof] c? nfO Tof] lyPg . c? ;d'bfon] k|f0fsf] afhL nufP/ g} /f0fsf] la/f]wdf s]xL eÌ] cfF6 uy]{ eg] afpgx?n] …h]n;Dd hfg k5{Ú eg]/, /fhgLlt uy]{ / h]naf6 kms]{ kl5 t Oltxf; n]Vg] cf^g} dfG5] x'gfn] Oltxf;df gfd klg cfpg] 7"nf] kb klg kfOg] af6f] v'nYof] . k/Gt' /f0ff zfif0fdf k|hftf+lqs ;sf{/ u7g ul/g' kg]{ ;Nnfx h'g u'?ªn]

-td'_ lnlvt ?kdf g8/fO lbP p;n] Hofg;+u v]naf8 u/]/ klg g]kfnsf hgtfsf] lglDt 86] pgL lyP s}h/ l;+x u'?ª -td'_ .
cfh eGbf ^& jif{ cl3 km]a|'j/L !*, !(!* km.u'0f &, !(&%, sf] lbg . To;tfsf /f0ff k|wfg d+qL rGb| zdz]/nfO g]kfndf k|hftflGqs ;sf{/ u7g ul/g' k5{ . g]kfnL hgtfn] k|hftGq kfpg' k5{Ú eg]/ lnlvt ?kdf JoQm u/]sf] !) dxLgf kl5 cyf{t l8;Da/ !&, !(!* -k'; @, !(&^_ sf] lbg …g]kfnsf
/f0ffx?sf] zfif0fdf klg k|hftflGqs ;sf{/ lyof]Ú eÌ] b]vfpg sf7df08"df klxnf] kN6 Do'lgl;Kofln6Lsf] r'gfj u/fP . o;/L x]bf{ k|hft+qsf] lglDt ;+3if{sf] d}bfgdf lg:sg] g]kfnsf] s'g} klg /fhg}lts bn eGbf of] klxnf] lyof] . t/ of] s'/f s'g rflx

##

#$


lnkL df:gsf] lglDt /fi6«Lo, zlQm, wg / ;fwgx?sf] b'?kof]u u5{Ù Tolt dfq xf]OgÙ To;df nfu]sf] x'G5Ù To;nfO ;fdk|bfloQmf elgG5Ù h'g g]kfndf …sÚ / …vÚ ju{sf lxGb'x?n] oxfFsf d"naf;L k|lt ztfAbLcf}b]lv ul//x]sf 5g . k[yQmfjfbL eg]sf] k[ys x'g' xf] . nf} Ps l5gsf] lglDt dflg lnp+ u'?ª -td'_ du/, tfdfª, lnDa', /fO, yf? -oL oxfFsf d"naf;L dWo]sf_ g]jf/x?n] eg] /] …xfdLnfO cf^gf] /fhg}lts, cfly{s, wfld{s, efiff / lnkL ljsfzsf] lglDt ;+3Lo ;sf{/sf] ?kdf cf^gf] k|fGtsf] clwsf/ lbOg' k5{Ú eg]/ . t s] la/fP< klxn] cf^gf] cf^gf] d'n's lyof] t ca Pp6f /fi6« g]kfn leq k|fGtLo ljsfzdf dfq cf^gf] xLt b]v]= …g]kfnnfO csf]{ d'n'sdf ufEg' k5{, o;sf] cl:tTj g} /fVg' x'GgÚ t eg]gg . …g]kfnnfO ef/tdf ldnfpg' k5{Ú eÌ] ef/tLo wd{, ;+:s[ltm ,;Dat;DdnfO g]kfnsf] /fi6«Lo wd{ ;Dat, ;+:s[t agfpg]Ù ljb]zLsf] hg;+Vof g]kfndf a8fpg] rflx d'n'ssf] lglDt lxt};L xf] sL

/fi6|jfbL xf] < oL lxGb' cfkmgf] dft| /fhgLlt /fVg] cy{ t+t| alnof] agfpg], wd{, efiff, lnkLsf] hu]/f ug]{ / oxf+sf d'n'saf;Lsf] rflx+ df:g] u/]sf 5g\ ;fdk|bflos xf] ls xf]Og < ÚxfdL klg af+Rg' k5{, xfd|f] klg arfpg k5{ eg]/ clwsf/ dfUg] rflx+ ;fdk|bflos < k[yStfafbL < g]kfnsf] lglDt vt|f < g]kfnsf hDd} ju{n] cfkmgf] k|fGtsf] /fhgLlt s'/f u/]sf] v08df, cfkmgf] cy{tq ;'wfg]{ clwsf/sf] s'/f u/]sf] v08df wd{ / efiffsf] clwsf/ kfPsf] v08df oL pSt lxGb'x?sf] k|fGt g]kfndf geP/ ef/tsf] s'dfp u8jn,

/fh:yfgdf x'g] l:ylt k5{ . logLx?sf] wd{, efiff, ;+:s[lt ;ayf]s cNk dtdf kg]{ x'G5Ù o;df logLx? rgfvf] 5g\ / oL b'O hft zlStsf] lglDt k/:k/ 7f]nf afhL u/]/ ´u8]tf klg oxf+sf d"n

af;Lsf] x/ clwsf/ bjfpgsf] lglDt kf/:kfl/s dgdf]6fa l;bfGt -s+u]|;, sDo'lgi6, k+r hf];'s} lsg gx'g _ snx Tofu]/ klg Ps h'6 x'G5g\ . of] tYonfO{ oxf+sf d"naf;L d+uf]nn] x|bo+ud u/]/, dgg u/]/, a'emg]n] c?nfO{ a'´fP/ / ga'emg]n] a'Efmg] r]i6f u/]/ cfkmgf] ;fd'bfoLs xLt / cfkmgf] /fhg}lts, cfly{s, wfdL{s, efiffToflbsf] lxtsf] lglDt cfk;L dgdf]6fj / snx la;L{ lbP/ cf—cfkmgf] 5]t|af6 cfkmgf] Ifdtfg';f/ ;xof]u ul/lbPsf] v08df cfh;Dd xfdL h;/L sdf/f] eP/ cfkmgf] d'n'sdf latfof}+ eljiodf Tof] lgZro{g} x6g] 5 / xfd|f cfufdL lk8Ln] klg 5flTt km'sfP/ lz/ 78fP/ lx8g ;Sg] 5 . sdf/f] h:tf] -;'b|_ eP/ n'albP/ xf]Og .
d}n] Ps kN6 d]/f] k|sfzg / ;Dkfbgdf lg:sg] c+u|]hL ;fKtfxLs ;dfrf/ kq …y08/ af]N8Údf ef/tsf l;vx?sf] ljifodf n]v]sf] lyP+, ef/tdf lkl;Psf l;sx? ef/tsf l;+xx? x'g . c? s]xL eljiojf0fL ug{ g;lsP klg olQ t eÌ ;lsG5 ls l;x+Ù hf] PskN6 p7of] km]l/ ;'Tb}g . …g]kfnsf d+uf]nx?nfO{ klg d}n] cf^gf] w]/} efif0fdf / n]vfOdf eg]sf] 5'Ùæ g]kfnsf d"naf;L d+uf]n g]kfndf ;'lt/x]sfl;+xx? x'gÆ h;n] …uf]vf{Ú gfdn] laZj ysf{of], ltgLx? ;fFr} lapdm] g]kfn lsg ys{Gg < logLx? klg oxfF Ps kN6 p7]kl5 ;'Tg hfGb}ggÙ ca p7gnfO ;udufpg yfn]sf 5g . g]kfnsf ufpFx?df afSn} 9flsP/ a;]sf xfd|f] ;d'bfon] ca ;fFRr} cf^gf] xLtsf] lglDt ;f]Rg' kg]{ ;do cfPsf] 5 / of] ;f]rfO ufp+ txb]lv g} cfjZos 5 . h'g;'s} Joj:yfsf] h'g;'s} r'gfjdf p7]sf pd]bjf/nfO k8g' ;Sg' k5{ / cf^gf] /fhg}lts, cfly{s, wfld{s, ;fF:j[mltssf] lglDt To; dWo]sf sd b'h{gnfO r'gfj lhtfO k7fpg' k5{ . Ps hgf ;Hhg d+uf]n / Ps hgf b'h{g

#%

#^


d+uf]n eP :jo+ ;HhgnfO lhtfpg] ug'{ k5{ .

cfKfmgf] pTyfgsf] lglDt dfgj clwsf/ lnP/ dfG5] h:t} afFRgsf] lglDt r'gfj k|lqmofdf klg juL{o xLtsf] lglDt ;fgfltgf k|nf]egdf gkm+;L ;8oGqsf] hfnf] eTsfpb} hfg' k5{ . Ps hgf lxGb' / Ps hgf d"v{ dflgg] cgfo{ -d+uf]n_ r'gfjdf p7]sf] eP To;} d"v{ cgfo{ d+uf]nnfO g} lhtfO k7fpg] afgL a;fpg] ug{' k5{ lsg eg] dflyNnf] txsf] kmfObf cf^g}n] p7fpg / p d"v{ eP klg cf^gf] ;fdflhs la/f]wL gxf];, kl5 p;sf 5f]/f 5f]/L k8] n]v]sf, d+uf]n xLtsf] ljifodf ;f]Rg] ag'g / p;sf 5f]/f 5f]/Ln] ;'v kfpg . lxGb' cfo{x?sf] ztfAblcf}+sf] j0f{e]bsf] df/df k/]/ xfd|f] j+zh o; ;do gfl;Psf] 5 / ;+s6do l:yltdf 5 . /fhg}lts ;Qf k|fKt JoQmLx?n] ztfAbLcf}+ ztfAbL g]kfndf j0f{lje]bsf]

/fhgLlt rnfP/ xfd|f] ;a yf]s :jfxf kfl/lbPsf 5gÙ xfdLnfO e|dk"0f{ hfnf]df km;fPsf 5g . xfd|f] j+zLo ;+xf/ s;/L ePsf] 5, xfd|f] ;d'bfo k|lt xfd|} d'n'sdf z/0ffyL{x?n] sltsf] 3[0ff lkmhfPsf 5g To;sf] yk tYof oxfF k|:t't ul/G5 xfdLn] ;+3} g} To;nfO Wofgdf /fVg cfjZos 5 . xfdLn] o; tYofnfO ;fgf]ltgf] kb kfpFb}df / To;tf] k|nf]eg lb+b}df a+zh dfly s'7f/f3ft ug{' cf^gf] /fhg}lts, cfly{s, wd{,;+:j[mlt, efiff, lnkL k|lt s'7f/f3ft ug{ glxlRsrfpg'Ù cf^gf] ;Gtfg / cf^gf] ;d'bfo k|lt g} b'i6fO u/]sf] ;+emg' k5{ . h'g ;d'xn] cf^gf] /fhg}lts, cfly{s, wfld{s, ;fF:j[mlts, efiff / lnkL la;f{p5 Tof] ;d'x s} zq' xf] . cfhsf] laZjdf cf^g} d'n'sdf cfkm' dfly wlndln ePsf] s'g} klg ;d'bfonfO ;xg x'g ;Qm}g . ef/tdf / g]kfndf lxGb' afpg 5]qLn] xfd|f] ;a k|sf/sf] clwsf/ dfly cfqmd0f u/L tx; gx;

kf/]sf] 5 . cfh ef/tdf ;'lt/x]sf l;+x clxGb' l;vx? lapFem]/ cf^gf clwsf/x? dflu/x]sf 5g / 8= cDa]8s/ h:tf hGdg' k¥of] . ef/tsf] pQ/L e]sdf d+uf]n a+zhsf clxGb' gfuf, ldhf], dOt]oLx? To;/L g} cf^gf] clwsf/sf] lglDt lap+emL /x]sf 5g . lhp+bf] dfG5] eP/ nl8/x]5g, eg] g]kfndf klg ;'lt/x]sf l;+x, g]kfnsf d"naf;L d+uf]n lap+emg' cfjZos 5 .

ef/tdf h:t} g]kfndf clxGb' k|lt lxGb'x?n] ;+:s[tdf s] n]v] To; k|lt larf/f}+ . xfd|f] efiff, lnkL, wd{sf k|df0fx? s;/L gi6 kfl/P Tof] lgxfnf}+ / xfd|f] ;+xf/ s;/L u/] To;nfO dgg u/f} . oL tYofx?nfO cfkm}n] ge'nf}+, cf^gff 3/df ePsf cfufdL lk8LsfnfO ;'gfp+, k8fp+Ù lsgeg] cf^gf] s'/f xfdLn] :s"n, sn]h, laZj ljBfnodf k9g, k8fpg kfp+b}gf}+ . :jo+ ;]js eP/ cf^gf] efiff / nLlk l;sfp+bf ufp+x?df cf^g} vr{n] kf7zfnf rnfp+bf / cf^gf] efiff lnkL ;+sng ubf{ w]/} jif{ cl3 >Lh+uf lnDa' dfl/of]Ù xfnsf lnDa' o'js o'jtLx? dfly k|zfif0fsf] qm'/ bdg rln/x]5Ù ljleGg hfn em]ndf kf/L aiff}{;Dd 3/_v]t, cfdf_afa', ufp+_3/ s]xL klg eÌ gkfO eflu lx+8g k/]sf 5g . Ps hgf lnDa' efiff / lnkL ;+sng stf{sf] 3/df cfuf] nufOPsf] 5 .
xfd|f] d'n'sdf ;aeGbf klxnf oL ef/taf6 d'uf]nx?sf] 8/n] k'R5/ n'sfP/ efu]sf lxGb' z/0ffyL{x?n] …d}n] lxGb' z/0ffyL{Ú 3l/ 3l/ k|of]u ug'{sf] sf/0f s] klg xf] eg] logLx?n] g]kfnsf clxGb' d"naf;LnfO …ef]6], Hofk", nfp/]Ú OToflb zAb 3[0ffsf] efjn] k|of]u ug{ cem 5f8]sf 5}gg . uf]vf{ /fHodf z/0f kfPkl5, klxn] lzsf/ u'?ª du/nfO g} agfp+5g . z/0fbftfk|lt j[mt1tf k|s6 ug"{sf] cnfjf j[mt£g eP/ cf^gf k'vf{sf] a]8f yfDb} ltgLx?s

#&

#*


;j{:j gi6 ul/lbG5gÙ z/0fsf] d/0f u5{g . kl5 uP/ /f0ff zfif0f sfndf h+u axfb'/ h:tfsf] ;+/If0f kfP kl5 / ;+w} csf]{ xft v'§fdf / Ps xft wf]qmf]df /fvL hxfF ;dfpFbf cf^gf] sfd aG5 ToxL+ ;dfTg] lxGb' ;+:sf/ ePsf agf/;L afpgx?n] g]kfndf xfdL clxGb' d+uf]nnfO gf; u/fpgs]f lglDt s'g} s;/ afFsL /fv]gg\ . o;nfO /0ff]bLksf] kfnfdf a}wflgs ?k lbg] sfd eof] . rGb| zdz]/ /f0ffsf] k|wfg d+qLTj sfndf …hftL gf;Ú cleofg r/d ;Ldfdf k'/fOG5 / o;} cg'?k xfd|f] bdgdf /fdd0fL bLlIft afpg -dfyL /fdd0fL cfbL klg n]lvPsf] 5_ To;df ;Nnfxfsf/ aG5 . p;n] uf]vf{ efiff k|sfzg ;ldltdf a:g] cflz/afb klg kfpF5 / To;}sf] dfWod af6 oxfFsf d"naf;L clxGb' d+uf]nx?sf] kfP hlt a+zfjnL, clen]v, tfd|f_kq Oltxf;, wd{, ;+:j[mltsf] #) xhf/ yfg k|df0fx?df cfuf] nufO eid ul/lbG5 . k/Gt' cfh klg ltgLx? s} a+zhsf] wln dln 5 . Psflt/ xfd|f] 3/df cfP/ xfd|} 3/df cfuf] nufO lbG5 eg] csf]{lt/ 3/ nf}/L-k|To]s 3/sf] ns]{+ o'js egf{ x'g} kg]{_ u/]/ n8fOdf xf]Dg k7fO lbg] sfd u5{Ù oxfFsf d"naf;LnfO h;n] ubf{ ufpF 3/df a'8f a'8L s]6fs]6L / :jf:gL dfG5]x?dfq /xg uP / ltgLx? dfly wlndnL ug{ kfP . To;sf] Pp6f HjnGt pbfx/0f uf]vf{ etL{ klg xf] h;n] ubf{ !(!!_^% ;Dddf clxGb' d"njf;L d+uf]nsf] % ;d'bfoaf6 @$ nfv, @* xhf/ % ;f} &% hgf d/fPÙ h;df ;'g'jf/ ;d]t nufP/ /fOx? ^ nfv !^ xhf/ % ;f} !#, lnDa'x? ^ nfv, %) xhf/ ( ;f} ((, du/x? ^ nfv !# xhf/ ! ;f} $@, tfdfª @ nfv *! xhf/ @ ;f} !^ / u'?ª -td'_ @ nfv ^^ xhf/ & ;f}+ % . dfly d}n] log} d+uf]n ;+xf/ u/fpg s'g} klg if8oGqdf s;/ afFsL g/fVg] dWo]sf] Ps

/fdd0fL -cfbL_ lbIfLt afpgsf] sljtf / st'{t n]v]+ eg] lxGb'x?sf] kljq wd{ zf:q uLtf, lxGb'x?sf ky k|bz{s u'? dg' / logLx?sf] a]b dWo]s} ;j{>]i7 Cua]bdf xfdL cgfo{x?nfO sltsf] 3[0ff

u/]/ n]v]sf] 5 h'g rflx+nfO kl5 oL b'O hftsf lxGb'x?n] zlQm xftdf lnP/ cg'z/0f ub}{ cfPsf 5g . To;sf] b'O k+lQm x]/f}+ . a|fxd0ff]:o d'v df;Lbafx"/fhGdM j[mtp? tb:o o b}ZoM kå]of{+z'b|f] chfotM Cd08 !), ;"= () d+ !@ cyf{t afpgsf] d'vaf6 afpg, afpgaf6 5]qL, afpgsf] hfF3af6 a}Zo / v'§faf6 z'b| hGd]sf x'g . lak|k"h] u'0fzLn xLg_z'b| gk'h] u'0fzLn k|jL0fÚ . cy{ xf]Ù …afpgnfO u'0f geP klg k'hf ug{' . z'b| rflx+ u'0fafg, zLnafg / k|jL0f eP klg k'hf gug{' . …dfhl/ gs'nf} xTj rfif{ d+8's]jrÙ :juf]wf]n's sfsf+; z'b| xTofa|t} r/]t . cy{…la/fnf], Gofp/L, k+5L, Eofu'tf], s's'/, 5]kf/f], nf6f] s;]/f], sfu / z'b| df/]sf] k|folZrt Ps} xf] . l:qof] a}Zof :t+jf z'b| kfk of] gof . dtna x'G5… a}Zof, z'b| / cfOdfO kfkof]gLsf x'gæ_ uLtf_ o:t} jl0f{t ls/ft_sfo:y, dfnfsf/—j'm6'lDatM . a]/6f]e]b_r+8fn_bf; :jrsf]nsf . Pt]cGt1fM ;df/Jotf o] rfGo] rujfhgf . Piff ;Ddfifd :gfg bz{gfbs} aLif0fdM . egfO cy{ xf]Ù …Wofkf/L, ls/ft, sfo:y, dfnL, afF;sf] sdL{, r+8fn sf]nToflb afpgsf] tnaf6 hgd]sf x'g_ logLx?;+u s'/f u/]sf] ck/fw g'xfP kl5 sfl6G5 . logLx?nfO x]/]sf] kfk ;"o{sf] bz{g u/] sfl6G5 logLx?nfO x]g'{ klg kfk xf]Ù æg ;'b|fo dltDg b3ft z'b|nfO a'l4 lbg' x'Fb}gÆ dg' . zQm]gfkL lx z'b|]0f gsfbof]{ wg ;+rfo_ z'b|f]xL wgdf;Wo_ a|xd0fg]j afwf]_;dy{ eP klg z'b|n] wg hDd gu/f];_lsg eg] wg kfof] eg] afpgnfO b'Mv lbG5Æ . plR5i6dGg bfGtAo hf]0ff{lgj;gfgf]r= k'nsf Zr}c

#(

$)


kl/R5]b . cyf{tæ z'b|sf] lglDt ef]hg h'7f] cÌ_nfpgsf] nflu

k'/fgf] n'uf / cf]5\ofgsf] lglDt k/fn ;'xfpF5Æ_dg' . oL k+lQmx?af6 cfkm"nfO z'b| eP/ cf^gf] OHht ;fgf] ltgf] kb / k};fdf a]Rg] clxGb' d+uf]nx?n] / lxGb'x?s} clt z'b| -c5't hftL_, sxnfPsf sfdL, bdfO, hghflt -lkm/L+u], aghf/f_ ;fsL{x?n] 7"nf] kf7 l;Sg ;Sg] 5g . Tolt dfq xf]Og cfkm"nfO z'b| s's'/ ;/x g} elgP klg :jLsf/L lxGb' eÌ ?rfpg] cfo{ eÌ ?rfO z'b| aÌ rfxg] clxGb' d+uf]nsf] lglDt klg 7"nf] kf7 xf] . dnfO Pp6f s'/f s] cfZro{ nfU5 / d}n] s] s'/f a'em]sf] 5'Og eg] s_v / u >]0fLsf lxGb'x?n] c5'tdf /fvL clt z'b| sxnfPsf sfdL, bdfO, ;fsL{_-kmnfdsf] sfd u/]/ efF8fs'+8f jf xltof/ agfpg]_n'uf l;pg] / h'tf l;pg]_ hghftL -lkm/L+u], aghf/f_ x?n] To; lxGb'afbdf Toltsf] 3[l0ft eP/ klg ælxGb' g} xf}+Æ eÌ lsg ?rfp 5g < æof] hftLn] c? hftnfO af6f]df cfp+b} u/]sf] b]v] af6f] d'gL k;]/ …hbf} xh'/Ú eGg' kYof]{_ lo hftLnfO h]n / :s"n leq k;fpg ck/fw lyof], oL hftLn] dflyNnf] hftsf] 3/df s]xL vfPsf] v08dfÙ o4kL ltgLx?nfO lbOg] ef8f cnu} /flvGYof], vfP kl5 ef8f dfem]/ /fVg' kYof]{ / logLx?sf] 5fof;Dd c?df k/] ckljq sn+lst ePsf] 7xYof]{, cem klg Tof] rng g]kfndf a[xt ?kn] alnof] / lhpFbf] 5+b} 5 eg] lsg cfkm"nfO …lxGb' g} x'+Ú eÌ ?rfpF5g < ;fob ltgLx?sf] /utdf bf;tfsf] /ut au]/ xf]nf . a'4 wd{ lxGb' wd{sf] o:t} lgod, 3[l0ft Jojxf/sf] la/f]wdf hGd]sf] dfG5] dfqnfO ;dfg b[li6n] x]g]{ / Jojxf/ ul/g] cfsfz eGbf pRrÙ k[YjL eGbf lazfn d+uf]n wd{ xf] . g]kfnsf] cf^g} df6f]sf] wd{ xf]Ù h'g wd{nfO gi6 ug]{ k|of; g]kfndf ;lbcf}+ k'/fgf] xf] eg] laZjdf o;}sf] gfd

a]r]/ kmfobf p7fpg] k|of; klg hf/L g} 5 . ;a} wd{df zf]if0f x'G5 / wfld{s snxdf nfUg' x'Ì eGg]x?sf] b'i6 egfOnfO gsfbf{ dnfO slNkt gfdx?af6 w]/} wDsfP/ lr7L n]vL k7fPÙ sltkon] 6]lnkmf]gaf6 slNkt gfdn] wDsfP . Tolt dfq xf]Og u[x / ;"rgf tkm{sf s]xL sd{rf/Ln] Go"nfO6 g5fKg] / Go"nfO6n] lbg] eGbf w]/} /sd tL 7fpFx?af6 k|];nfO lbnfpg] k|nf]eg lbPsf] yfxf kfP+ . ;a} wd{df zf]if0f b]Vg]x?n] g]kfndf a'4 wd{nfO Gofo lbnfpg . dnfO d]/f] larf/n] s] a'emfPsf] 5 eg] g]kfndf eujfg uf}tdnfO cGofo ePsf] 5Ù Gofo kfpg' k5{Ù h'g uf}td a'4n] dfgj t s] k|f0fL dfqsf] sNofgfY{f cf^gf] ;Dk"0f{ hLjg latfP . uf}td a'4 cfkm} To:tf JolQm x'g h;n] ;+;f/df o'4 xf]Og zflGt rfx] h;sf] lglDt ;Dk"0f{ ;+;f/ nfu]sf] 5Ù g]kfn cfkm}nfO zflGt 5]q elgPsf] 5 . a'4n] Ps csf{nfO 3[0ff xf]Og dfof ug{ l;sfP / cfkm}n] klg lxGb'afbaf6 lkl8t c5'tsf] xftaf6 vfP/ b]vfP . o;}sf/0f ;+;f/df To;df klg d+uf]nx?sf] d'n'sdfÙ lxGb'x?n] cgfo{ eg]/ 3[0ff ug]{ laZjdf ;a}eGbf w/} n] of] wd{ ckgfPsf 5g . lxGb'x?n] ;+w}g} lxGb' cfo{x?nfO sfvL Rofk]/ cgfo{x?nfO 3[0ff u/]sf 5g / 5nsk6 jf h:tf];'s} tl/sfn] klg=xfdL cgfo{sf] ;+xf/ ug]{ if8oGqdf nfu]sf 5g . dxf ef/t -P]ltxfl;s tYofxLg_ h:tf] lstfasf kÌfx? cgfo{ d+uf]nx?sf] ;+xf/df lxGb' cfo{x? tg, dg, wg, 5n, sk6 ;a} k|of;n] nfu]sf kfOG5g . aflx/ dL7f] af]n]tf klg df}sf kfpg ;fy qm]6 ;k{n] em} 8;]sf 5g . /fdfo0f csf]{ k":ts xf] / Tof] klg P]ltxfl;s k|df0f /xLtsf] sfNklgs pkGof; xf] . To;df klg k':tssf] d"n kfq-lx/f]_ cfo{ /fd cgfo{x?sf] ;+xf/df nfu]sf 5g / ;j{q laåfg sxlnPsf /

$!

$@


zlQmzfnL cgfo{ /fj0fnfO wf]sf lbP/ df5{ . o; cl3 p;sL alxgL ;'k0f{ vfFsf] gf/L dfly xft p7fO gfs sfl6 lbP/ lgp vf]H5 . cgfo{ afnL h:tf zlQmzfnL k'?ifnfO n's]/ 5n sk6 u/]/ xTof ul/ lbG5 . jL/ k'?ifn] 5n sk6 u/]/ xTof ub}{g . o;/L ;Dk"0f{ dxfef/t / /fdfo0fdf lxGb' cfo{x?nfO lx/f] agfP/ cgfo{sf] gf; ug{ l;sfPsf] 5 / cgfo{nfO xg'dfg h;tf] an eP/ klg …ltgLx?s} ;]jfdf nfUg' k5{Æ eÌ] / æanjfg cgfo{nfO wf]sf lbP/ eP klg dfg'{ k5{ eÌ] if8oGqsf/L / wf]sfafhL ug]{ kf7 l;sfP/ n]lvPsf] 5Ù h'g g]kfndf oyfjt sfod 5 clg xfd|f s]xLn] ToxL dxfef/t / /fdfo0f k8bf / To;sf] ukm xfFSbf cfkm"nfO k"0o ePsf] ;d:t kfk sfl6Psf] / dxfg 1ftf ePsf] ;+emG5g . To:t} lxGb' cfo{x?n] c? d'n'ssf cfo{x?nfO …Dn]IfÚ eg]/ 3[0ff ug]{ rng cem klg kfOG5 . cfkm}nfO lxGb' afpg sxnfOPsf k"0f{ +k|;fb afpg / o; xfFrsfx?n] …g]kfndf xfn} ufOsf] df;' leqfOg] s'/fdfÚ lxGb' /fHo ckljq eof] /] eg]/ af/af/ lj/f]w ug]{ k|of; klg ul//x]sf 5g . t/ af6f]df dl//x]sf] lxGb'sL cfdf ufO dbf{ km]+Sg gcfP/ Rofd] / ;fsL{n] km]+Sbf cfkm" ckdflgt ePsf] ;+emGg . d]/f] n]vfOsf] tfTko{ laZjsf ;d:t cfo{x?sf] la/f]w klg xf]Og . t/ s]jn ef/taf6 g]kfndf k}7f/L eP/ cfPsf lxGb' cfo{ / ltgLx?n] oxfF xfdL dfly g} lkmhfPsf, 3[0ff u/]sf cGofo cTofrf/ / x/ 5]qsf]] -/fhg}lts, cfly{s, wfld{s OTofbL_ bdg, z]fif0fk|ltsf] la/f]w xf] . cf^g} d'n'sdf 3[0ff ;x]/ z/0ffyL{ h;tf] eO afFRg k/]sf] k|lt sf] lab|f]x xf] . d, dfS;{, n]lng, P+hN; / ca|fxd ln+sg h:tf]nfO >4f u5{' hf] cfo{ g} x'g t/ cGofo / bf;tf k|lt lab|f]xL lyP Gofo lbnfpg

rfxGy] . d Oz'qmfOi6nfO klg Tolts} dxfg JolQm ;+emG5' / >bf u5{' h;n] zf]lift lk8Ltx?sf] kIfdf a'nGb cfjfh p7fp+bf #@_## jif{sf] pd]/df zf]ifs ;fdGtx?n] sf+6L 7f]Sg nufO dfg{ klg lxlRsrfPgg . d g]kfnsf d';ndfgx?nfO klg xfdL h:t} pk]lIft / lxGb'x?sf] /fhg}lts, wfl{d{s, cfly{s zf]if0fdf kfl/Psf ;+emG5' . d+uf]n afa' / kl{;{og cfdfaf6 hGd]sfx? df]un sxlnP ltglx?nfO g} wd{sf] leÌtfn] d';ndfg elgG5g eÌ] s'/fsf] ;+s]t d}n] dfly klg u/]sf]5'Ù h;/L d';ndfgx?df d'tL{ k'hf ug]{ rng 5}g . To:t} g]kfnsf clxGb' d+uf]n /fOx?df klg d'lt{ k'hf ug]{ rng 5}g o;sf] cy{ d';ndfg;+u bfFh]sf] klg xf]Og t/ d+uf]n ;+:j[mltsf] gd'gf xf] .

d}n] dfly pNn]v u/]sf] b'O k':tsx?n] lxGb' cfo{x?nfO xfdL cgfo{ eGbf w]/} cfbz{ k'?if dxfg b]vfP/ cgfo{nfO{ xg'dfg, afFb/sf] xfFrdf nu]/ /flv lbPsf] 5 . j:tjdf eÌ] xf] eg] /fd o:tf afa'sf 5f]/f x'g h;n] tLghgf :jf:gL /fVtf klg gfgL hGdfpg ;s]g / kl5 xf]d u/]/ lv/ -s;}n] kmn klg eÌ] u/]sf] 5_ vfP kl5 hGd]sf 5f]/f x'g . s] lv/ vfP/ gfgL hGdg] s'/fdf a}1flgsQmf x'G5 < o;sf] cy{ xf] /fhf hgs gk';+s lyP . /fdsL :jf:gL ;Ltf g afa'sf] 6'+uf g cfdfsf] kQf] ePsL gf/L x'g h;nfO v]tdf e]6fOPsL xf] . cfh xfdL af6f]df, gfnLdf, v]tdf, km]+lsPsL aflnsfnfO s] eG5f}+ < b]jL < o:tf sn+lst s'/fnfO ljleGg ?kn] 9fs5f]k u/]/ dxfg agfO cfh ef]nLsf lutfFu] n]vs n] /fgLx?sf] ljifodf n]v] h:t} xf] . lxGb' s} dxfg a]bsf n]vs Jof; sf] lyP < Jof; laZafifL dfemLnfO laZjfif 3ft u/]/ dfemLsL 5f]/LnfO gbL dfemdf k'u] kl5 8'ufdf ;xf/fxLg b]v]/

$#

$$


anfTsf/ ug]{ anfTsf/L afa'sf] 5f]/f] . otfsf] s'/f pQf / pQfsf] s'/f otf r'SnL nufP/ ;+w} b'O lha|] eP/ s'/f ul/ k]6 kfNg] gf/b bf;L k'q xf] . lxGb'x?sf eujfg /fd s} u'? alzi7sf] lyP < j]Zofsf] 5f]/f] . oL eujgsf afa' bz/yn] cf^g} sdf/LnfO /fv]sf lyP h;sf] sf]vaf6 hGd]sf] 5f]/fnfO nIfd0f elgof] . nIfd0fn] sdf/Ls} sf]vaf6 hGd]s} sf/0f hLjg e/ /fdsf] ;]js eP/ a:of] t/ abnfdf wf]sfg} kfof], 3[0ff / lt/isf/ g} kfof] dfof xf]OgÙ o:tf JolQm lxGb'x?sf eujg 5g . o:tfx?af6 l;s]sf] kf7 s:tf] x'G5 < o:t} lxGb'x?sf c? CifLx?sf] s'/f 5 h;nfO s'g} d[uaf6 hGd]sf], s'g} df6f]sf] 3{}6f]af6} hGd]sf], s'g} 3f+;sf] d'7f -s';_ af6 hGd]sf], s'g} v/fof]sf] 9f8af6 hGd]sf], s'g}

wld/fsf] l9sf]af6 hGd]sf] elgPsf] 5 t s;}nfO xfltgLaf6 / s;}nfO z'lb|gLaf6 -sdf/L_ hGd]sf] elgPsf] 5 . To; afx]s s[i0fsf !^ xhf/ * ;o * j6f :jf:gL lyP elgPsf] 5 . a]b

k'/f0fdf lxGb'x?sf k"a{hx?n] uf]?sf] df;', 3f]8fsf] df;'Toflb vfPsf / To;n] o1 u/]sf k|;:t k|df0fx? kfOG5g eg] lxGb'afbsf cu'jfx? s:tf lyP < To;sf] cg';/0f s:tf] x'G5< eÌ] 5n{+luG5, h;sf] lk8Ln] xfdLnfO cfh of] l:yltdf k'/fPsf] 5 . cfhsf] a}1flgs ljZn]i\f0f cg';f/ …d[un] dfG5] hGdfof] < cf^g} d'n'sdf z/0ffyL{ dfq xf]Og c5't hghftL -lkm/L++u], aghf/f_ agfpg] b'lift ;8oGq ul//x]sf 5g . lv/ vfP/ /fd h:tf eujg hGd], 3fF;sf] d'7f -s';_ af6 afns k}bf eof]Ù v]tdf e]6fOPsL cfdf afa'sf] 6'+uf] gePsL ;Ltf hGdof]_ wld/fsf] l9:sf]n] ækfgLsf] 3}nfn] gfgL hGdfof]æ eg]/ s;}n] eGof] eg] To;nfO kfun t elgG5 g} / To;nfO kTofP/ lx8g]x? k6d"v{ elgg] 5 . o:t}sf

;Gtfgn] xf+s]sf 5g g]kfn . o:t}n] n]v]/ uPsf a]b k'/f0fnfO xfdL clxGb'x?n] klg kTofP/ xfdLnfO df:g] To:tfsf ;Gtfgsf] kl5 bu'5f}{ eg] xfdLnfO s] eÌ] lg< xfdL ;a}n] ;f]Rg' kg]{ a]nf cfPsf] 5 sd;]sd efjL lk8Lsf] enf] rfxg] xf] eg] . ctM s] oxfF zf]if0fxLg ;dfh ;[hgf ul/G5 eÌ] cfzf ug{ ;lsG5 < h;sf eujg g} zf]ifs, 5nLx? lyP < lxGb'x?n] n]v]/ /fv]sf /fdfo0fsf lxGb' cfo{ /fdn] cgfo{ /fj0fnfO df/]sf] v'lzofnLdf xfdL bz}+ dgfp+5f}+ l6sf nufp+5f}+ /L0f kfg u/]/ klg ef]h vfO df]h u5f}{ eg] xfdL clxGb'' cgfo{n] cf^gf] k'vf{nfO gf; ug]{sf] kIf lnP/ cf^gf] k'Vof}{nL gi6 ePsf]df v'zL dgfPsf] 7xg]{ 5}g / < 7x5{ eg] xfdLnfO s] eÌ] <
g]kfnsf] kz'klt dlGb/df k'hf ug]{ k'hf/L blIf0f ef/taf6 g} NofOg k5{ of] klg Pp6f vf]h s} ljifo 5= ljz]if u/]/ ls/ftL xf}+ eGg]x?n] lsg eg] kz'klt gfy cyf{t z+s/ eujg
ls/ftLx?sf] OZj/ -ls/ft]Zj/_ x'g / cfkm"nfO b]j ;+emg]x?sf] klg b]j …dxfb]jÚ x'g eg] d':tfªsf /fhf 7]+6 d+uf]n x'g h'g xfd|f] cf+vfsf] cl3 5g . t/ pgnfO lai6 -lxGb' afpg jf 5]qL_ elgG5 . p;n] 7s'/L /fhfsf] kmf]6f] cf^gf] d's'6df /fVg} k5{ . kl5 uP/ Oltxf;df n]lvg] 5, æd':tfª] /fhf lji6 lyPÆ cyf{t afx'g jf 5]qL lyP eg]/ . clg efjL lk8Ln] vf]h ug]{ 7fp+ geP kl5 …g]kfnsf] d':tfªdf klg lxGb' afx'g jf 5]qLn] /fh u/]sf] /x]5Ú eg]/ k8g] n]Vg] 5Ù h:tf] g]kfnsf] sltko Oltxf;df g]d'0fL CifLsf] slNkt gfd / b]g ljifodf n]lvPsf] 5 . g]kfndf xfdL clxGb' oxfFsf d"n afl;Gbf d+uf]n -cgfo{_ k|lt lxGb' cfo{x?sf nuftf/sf] l;/Lªvnf j¢ /fhg}lts, cfly{s, wfl{d{s cfj|md0f

$%

$^


zf]if0f, bdg, ;+xf/ r/d ;Ldfdf k'u]sf] 5 . ;g\ !%%( df b|Jo zfxn] wf]sf lbP/ 3n] /fhfnfO{ uf]vf{ bjf{/df 7'GsfP kl5 xfd|f] sfnf] lbg cf/De eof] lxGb' cfo{ sf] ljho . o;y{ ca lxGb'sf] ljho bzdLsf] /ftf] l6sfsf] lbg xfdLn] sfnf] l6sf nufO ckm;f]; dgfpg' k5{ .

s] k+rfot Joj:yf cl3 dfq To; k|sf/sf] cGofo xfdLk|lt lyof] ca /f]lsPsf] 5 t < xf]Og of] ;+:sf/ut if8oGq cem lta| ?kdf hf/L g} 5Ù h;sf] s]xL k|df0fx? lhp+bf] hfubf] cj:yfdf cem 68sf/f] agfPsf] 5 . k+rfot Joj:yf nfu' eP kl5 g]kfndf e"ld ;'wf/ Joj:yfsf] gf/f cfof]Ù of] ;'Gbf dL7f] nfU5 t/ xhf/f}+ xhf/ la3f e"ld x'g] s, v ju{sf lxGb'sf]af6 slt e"ld a];L eP/ e"ldxLgnfO afFl6of] of] hfGbf 3[0ff hfU5 . hUuf lgsflnPsf] eP klg Pp6faf6 csf]{ cf^g} ju{sf]df k'¥ofOof] eg] o;sf] ;a eGbf a];L df/ k"j{sf d+uf]n lnDa'x?nfO k/]sf] 5 h;sf] lsk6-cf^g} k'Vof}{nL /fHo_ vf]l;P/ w]/}h;f] lxGb' cfo{x? s} xftdf k'/fpg] sfdef] . k[YjL gf/fo0f zfxn] lnDa'x?;+u n8fO ubf{ klg lhTg g;s]kl5 of] lnDa'jfg -lnDa'x?sf] /fHo_ nfO nfn df]x/åf/f k[YjL gf/fo0fsf] /fHo sfndf dfq geP/ zfxj+z s;}n] klg vf]:g g;Sg] vf];]sf] v08df ;Gtfg gf; x'g] laZjf; lbP kl5 n8fO yfldP/ ;+emf}tf ePsf] lyof] h'g rflxF k[YjL gf/fo0f zfxaf6 lbOPsf] nfn df]x/ / rLgsf] ;a}eGbf 7"nf] / k'/fgf] tfd|f kqdf ePsf] elgPsf] 5 / To;sf] ;sn c3L ;]g a+;L /fhfx?sf gftf ;fx3xfª zfg lrsafxfª y]lud;+u ePsf] yfxf ePsf] 5 . dnfO k|fKt To;sf] gsndf k[YjL gf/fo0f zfxn] lnDa' /fhfx?nfO o;/L n]v]/ lbP kl5 ;+emf}tf ePsf] lyof] .

>L

>L

>L

>L

>L >L >L

gfok

>L

/fdhL

kz'klthL


d dxf/fhflw/fh

d hËb]j gfd k[YjL

gf/fo]0fL zfxf

axfb'/ :dz]/

k|yd tfd|d kqd

:jf:tL >L >L >L lu/L/fh rqm r'8fd0fL g/ gf/fo0fL OToflb la?wfjnL >L la/fhdfg dgdGt >Ldfg /fhf dxf/fhflw/fh >L >L >L >L >L a8fdxf/fh >L k[YjL gf/fo]0fL zfxf aL/ :dz]/ >L h+u >L b]j gfd ;d/ laho] gfdf=

:jf:tL >L >L >L /fh ljljw a+zfjnL cfu] tfxf tfbf b]lvg ls/ft d'n's a/fx_5]q ;fªdf _xfª u8, nf]xfª u8 Onfd df]/f]ª u8, ;fSnL u8, u8;fª OToflb lalab k':tf /fhj+zL ck'+u]/fh yfdL lnof}+ . c? /fhf /hf}6f ;fvf dfl;g], ltdL ls/ft] ;f]/ gdfl;g] xf] . ltdLx? d}n] hfg]sf] 5" . cuL bz k':tf rqmjtL{ ;d|f6 xf] . dfªw j+zL /fhf lxh' clw/fh eo]sf sf/0f ltdLnfO sf]O /fhfn] d;fpg ;Sb}g . cuL lrg ltAat / c? /fhf af;fx?sfaf6 klg cgfbL sfn b]lvg, ltd|f] j+zdf ;dy{g lnoL lb cfofsf d}n] hfg]sf] x]/]sf] x"+ . d d]/f] nfn df]x/ tfd|f kqdf afFwL afrf af]n saf]n u/L ;bfsf nflu as;]sf x"+ . cu/ d d]/f gftfdf kl5 a+zn] of] tfd|f kqdf d]/f arg d]/f enf]dg w/d lawfgnfO / ltd|f] /fhfaf6 kL5] vf];]df ;'/h rGb| cfsfzsf

$&

$*


t]lt;sf]6L b]jtf / kftfnsf gfu gu]gL, k[YjLsf dfgL k"hL lnPsf b]jL b]jtfn] d]/f] klg k'/} ;bf /fhkf6 l/:tf gftf j+z e+u eifd u/f]; . lnDa'jfgsf] p3f] hu/ vf]nf kfFhf, pef] ju/ ltt]df 5 . hu/ au/ dxfeL/ kfvf kv]? yfs;Lª sfn;Lª ;'/kf rks], v]af df}hf x}sd dO/ /fhkf6 d's'6 u8L /fh b]z e]if lt/f] ef/f] s/ vfo]g kfo]g /sd xsbfs dh'/sf bz lnDa' ;qy'd cfo'wf klt td|f] cvltof/ gfdf lhdf] h]n e"ld /x'g h]n >L >L kfv/] xfª rf]T;fxfª y]u]{s lxdxfª ;a t]/f . ho >L kz'ktL gfy ho >L

/fd . Olt >L ;Dat !*!$ ;fn ldlt >fj0f ;'lb !* /f]h @ af/ -cui6 @, !&%& d+unaf/_ d'sfdf >L sfGtLk'/L ejg, uf]/v/fh dTo{d08n z'e z'ed . Psflt/ xfdL pQm nfn df]x/nfO ulxl/P/ x]bf{ k+rfot Joj:yfn] k[YjL gf/fo0f zfxsf] arg a4tfnfO nTofO lbP/ lsk6 vf]l;lbPsf] kfp+5f}+ eg] csf]{lt/ o;df ePsf gfdx?n] xfdLnfO csf]{ tYof k8g ;lhNofp+5 . k[YjL gf/fog zfxn] lxGb' b]j b]jtfnfO ;fIfL /fvL vfPsf] s;dn] ca e:d u5{ ub}{g x]g'{5 .

d}n] dfly n]v]sf] 5' % cf}+ / ^ cf}+ ztfAbLtfsf ltAatn] g]kfnnfO zfif0f u/]sf] lyof] . of] nfn df]x/df xfdL s] kfp+ 5f}+ eg] cfh klg g]kfnsf d+uf]nx?df / xfd|f] tfdfª / lnDa'x?sf] gfddf æªÆ cIf/ w]/} g} k|of]u ePsf] kfp+5f} / 7Ls ToxL s'/f xfdL rLlgof dfG5] / ufp+ 7fp+sf gfdx?df klg kfp+5f}+ . of] æªÆ cIf/ h;/L d+uf]n xfFrsf tfdfª / lnDa'x?df kfp+5f} To;/L g]kfnsf ufp+ 7fp+x?df klg / ltAatL gfddf klg of] æªÆ cIf/sf] k|efj ulx/f] kfp+5f}+ . h:t} ;'n'a'ª, ef]6fª, l;lsd -;'xLd_ sf gfdx?df klg kfp+5f}+ . pbfx/0fsf] lglDt x]/f}+ rLgsf dfG5]x?sf] y/ / gfd 8]ª :ofcf] k]ª, dfcf]T;];'ª, hfcf]Hofª, lnk]ª, x"jfcf

afª, hf]ª gfgxL, 8]ª rLª rfcf], ;L hf]ª ;'ª, k]ª hf]g, rfª ldª SjLª, ;L xfª, b] rfª hf]ª lhog lkª Toflb . rLgsf ufp+ 7fp+ gbL gfnfsf] gfd_rfª, t'ª xfª, Ujfª h", xf]ªsf]ª, lahLª, ;fª 3fOToflb . g]kfnsf dfG5] / y/sf] gfd_r]dhf]ª, OGb| xfª, ah|xfª -lnDa'_ ltt'ª-tfdfª_ l;lnª, lyª -tfdfª_ vfk'ª, vkf+u] -du/_, l5/Lª, l3l;ª, -tfdfª_ rfdlnª -/fO_ rf]ªxfª, ;'xfª, k]ª bf]h]{ alnxfª ;fªkfª nf]?ª, km]hLª Toflb . g]kfnsf ufp+ 7fp+sf gfdx?_5fª, afun'ª, ndh'ª, df]/ª, wflbª, aemfª, sf]na'ª, l5gtfª, ;]/fª, Rofªyfk', ODa'ª, d]d]ª, kmls{ª, y'n'ª, vfDnfª, jflnª, rf]d'n'ª -dfp06 Pe/]i6_ cfª;fªToflb . g]kfn aflx/sf] l5d]sL Onfsfsf dfG5]sf gfd / ufp+ 7fp+sf] gfd df/5f]ª 5f]Uofn -!% cf}+ ztfAbLsf ltAatL n]vs_ l/ª :k'ªkf !%*^ lt/sf ltAatL n]vs_ s]?ª -g]kfn_ ltAatsf] o'4 ePsf] 7fp+_ lnl;ª rf]ª
-nfKr]_ nfr'ª, lnr]ª, bf]h]{lnª, v/;fª, ;'b'ª sfn]a'ª, a'ªlyª

-nfKr]sf] lah'jf_ a'ªs'n'ª, k]?ª, t'n'{ª, km'n'{ª, vf]ªuL -rf]ofsf] a'g]sf] j:t'_ lznfª, Rofv'ª -l;lsd_ hf]/yfª -l;lsd_ ;fdl;ª

-8'j;{_ 6'ªToflb . ztfAbLcf}+ b]lv lxGb'x?n] oxfFsf afl;GbfnfO x/ 5]qdf bafP/ Ps nf}6L bafa lbP/ zfif0f ug{ kfPsf] ePtf klg / ufpF 7fpFsf] gfd, dfG5]sf] gfdx? lxGb' s/0f u/]tf klg /xn kxn pQm gfdx?n] cem klg ;Tof / tYofsf Oltxf; elg/x]sf 5g . t/ vf]Hg] eGg] / n]Vg] a'l4 / cf+6 o;sf/0f ePg sL
/fhg}lts zlQm lxGb'sf] xftdf 5 . rLg;+usf ufp+ 7fp+ / gbL gfnf dfG5]sf gfdx? / To; e]ssf d+uf]nx?sf] ufp+ 7fp+sf gbL gfnf / dfG5]sf gfdx?df ;fdfgh:o cfPsf] sf/0f dWo]df of] klg csf]{ Pp6f sf/0f xf] . g]kfnsf d"naf;L d+uf]nnfO g]kfndf

$(

%)


k}7f/L lxGb' cfo{x?n] qm'/tfk"j{s bafpg logLx?sf] wd{ /fhgLlt, ;+:s[lt, efiff, lnkL Toflb dfly cfqmd0f ub} gi6 ug{ u/fpgdf s'g} klg s;/ afFsL /fv]gg / /fhg}lts / cfly{s l:ylt etfe'ª agfO lbg] if8oGq hf/L /fVb} cfPsf 5g . /fhg}lts zlQm xftdf eP kl5 csf]{ y/LnfO lk:g w]/} ;lhnf] k5{ eg]/ d}n] dfly klg eg]sf] 5'Ù lsg eg] /fhg}lts zlQm xftdf x'g]sf] x's'ddf k'ln;, ;]gf x'G5, h]n, g]n x'G5 /fHosf] l9s'6L / gLlt lgwf{/0f ug]{ clwsf/ x'G5 . To;} sf/0f xfdL clxGb' d+uf]nn] -cgfo{n]_ cfo{n] cgfo{ df/]sf] cf^g} j+zhnfO gf; u/]sf] v'lzofnLdf bz}nfO rf8sf] ?kdf dgfp5f}+ eg] xfd|f] cf^g} rf8 ltxf/sf] efO l6sf b]p;L / e}nf]sf] dxTj sd u/fpg ;a} eGbf klxnf] e}nf]sf] lbg lxGb'x?n] nIdL k'hf /flvlbP/ xfd|f] rf8sf] dxTj nf]k u/fO lbPsf 5g . nIdL / ;/:jtL a|DxfsL 5f]/L klg x'g / :jf:gL klg .

e}nf] b]p;L / efOl6sfsf] ;'?jft s;/L x'G5 eg] w]/} jif{ cl3 xfd|f Ps hgf Hofb} bofzLn / bfgL /fhf alnxfª lyP . Ps kN6 /fhf alnxfª Hofb} l;ls:t la/fdL x'+bf ;a}+ k|hf a8f] b'lvt eP/ To; /fHosf] jftfj/0f cf}+;Lsf] /ft h:t} c+Wof/f] eof] . k|hfsf] cg'xf/ klg b'vn] To:t} c+Wof/f] eof] . /fhfn] klg …dnfO arfpg] OZj/ afx]s sf]xL 5}g p;}nfO a/bfg dfuÚ eÌ] ;Nnfx lbP . d[To' zOofaf6 ;Nnf lbP kl5 ;f/f k|hfn] cf^gf bofzLn /fhfsf] k|f0fsf] lglDt O{Zj/;+u k|fy{gf ul/lbP . ;+of]uaz /fhf af+r] . /fhf afFr]sf] v'zLofnLdf ;a}n]] alQ afn]/ v'lzofnL dgfP . c+Wof/f] jftfj/0fnfO pHofnf] kfl/lbP . of] jln geP/ /fdn]

df/]sf] afnL x'g' k5{ . k/Gt' ca xfdL /fhfx?nfO dxTj glbg] o'udf 5f}+ .

alnxfªn] cfkm" afFr]sf] ;dfrf/ cf^gf] lj:t[t /fHodf

;a}nfO ;'gfpg t?0fL / tÌ]/Lx? 7fp+ 7fp+df k7fP ltgLx? ufp+b} /dfp+b} uP . lsg eg] To; tfsf ;dfrf/ kqx? / /]l8of] 6]lnlehg lyPg . To;/L uLt ufp+b} ufp+ ufp+ ;dfrf/ k'/fpg] To; tfsfsf] rngnfO cfh xfdL e}nf] / b]p;Ln] lrG5f}+ . cfh klg e}nf] / b]p;L v]Ng]x? eÌ] u5{g_æ xfdL cfkm} cfPsf] xf]Og aln/fhfsf] -alnxfª_ x's'd x'+bf cfPsf] xfdL_Æ eg]/—cfhef]nL oL ;a} clxGb' rf8 kj{x?nfO klg lxGb' s/g ul/+b} nu]sf]n] cjz]ifdfq jf+sL 5 . o;f] x'g'sf] sf/0f lxGb'x?sf] k|e'Tj hd]sf] n] xf] . To;/L /fHosf] 6f8f] 6f8f];Dd /fhf af+r]sf] ;dfrf/ lbP/ kms]{g] bfh" efO lbbL alxgLx? kms]{/ cfP kl5 ltgLx?n] v'lzofnL dgfP . r]]nLx?n] dfOtLnfO l6sf nufO lbP dfOtLn] r]nLnfO >bf b]vfP . cf}+;Lsf] lbg g]jf/x?sf] -d+uf]nsf] Pp6f xfFr_ gofF jif{ cf/De x'G5 . t/ xfd|f] rf8nfO wldNofpg To;} lbg nIdL k'hf eg]/ /fVg] if8oGqsf/L /fhg}lts ;Qfwf/Lsf] xftdf ePsf]n] lxGb' cfo{x? ;kmn klg eP . o;/L oxfFsf d"naf;L d+uf]nx? dWo]sf] g} dfly pNn]lvt k|tL1f u/]/ yfdL lbPsf] e"ld lnDa'jfgsf] lsk6 h;/L k+rfot Joj:yfn] lgd{'n u/]/ w]/} h;f] e"ld pxL lxGb' cfo{x?sf] xftdf kg{ uof] eg] oxfF ef/taf6 df]unx?sf] 8/n] ;'O+s'Rrf 7f]s]/ z/0f kfPsf s / v >]0fLsf lxGb' z/0ffyL{x?sf] dg'afbL -lxGb"x?sf] /fhg}lts bz{g zf:qL_ h:tf] s'l6n gLlt k"0f{ if8oGqn] -klZrddf, u\'?ª -td'_ du/sf] /fHox? klxn] g} :jfxf kfl/;s]sf lyP / dfly pNn]lvt cf^gf] /Llt lytLdf lxGb's/0f ul/lbP/ / cf^gf] k'vf{nfO -cgfo{_ dfl/ lbP/ cfo{x?n] v'zL dgfPsf] ltgLx?sf] rf8 xfdLdf nflblbP/ cfhsf] xfd|f] lk8Ln] cGwf w'Gw v'zL dgfO/x]sf] 5 . ha ls ;xL cy{df /fj0fsf] xTof k|lt b'lvt x'g' kYof]{Ù b|Jo zfxfn] 3n] /fhfsf] 6fpsf] 7'GsfPsf

%!

%@


pb]s nfUbf] s'/f k'j{df lnDa'x?n] klZrddf 3n]x?n] klg uf]?sf] df;', ltt] df5f, eL/ df}/Lsf] dx vfg gkfP klg s/ rflx+ lt/L g} /xg' kYof]{ . s]xL jif{ s/ 8/n] :jLsf/] klg kl5af6 la/f]w x'+bf km]l/ o;f] gug]{ x's'd uPsf] x'G5 . To;nfO lgDg k+lQmn] k|df0f u5{ . :j:tL >L dg dxf/fhflw/fh s:o ?Ssf cfu] c?0fk"j{ d]rL klZrd e/ lnDa'jfgsf ;'Aaf u}x $# ;fnb]lv ^! ;fn;Dd bz}df ;'AafnfO /f+uf sf6gdf 606f nfu]sf] lyPg . ^@ ;fndf x]d s0f{ yfkf ;'Aaf e} cfp+bf ltdLx?n] /f+uf sf6g kbf{df 606f nfp+bf ^@ ;fnb]lv, …606f nflu/x]5 . ca pk|fGt xfd|f ;jf sfdn] /f+uf sf6g ;Qm}gf}+Ú_ cl3b]lv rln cfPsf] xfd|f] lylt rnfO a;] xfdL v'zL 5f}+ÚÙ egL sfhL g/ l;+x yfkf dfkm{t xfd|f xh'/df hfx]/ eof] . To;y{ æca pk|fGt cl3b]lv y'd y'dsf nfn df]x/ adf]lhd ul/ nL bz}+df /f+uf, af]sf sf6g' ;'Aafsf 3/df ;Sg], x'g]n] /f+uf, af]sf sf6g' g;Sg], gx'g]n] gsf6g'Æ egL lylt nfn df]x/ afFwLas:of}+ . Olt ;Dat !*(! ;fn ldlt a};fv a/L !$ ut] $ z'ed= -Plk|n @%, !*#$ laxLjf/_ klZrdL e]udf td'x?nfO -u'?ª_ lujf{g o'4n] /f+ufsf] df;' vfg} kg]{ x's'dL ;f;g rnfP . To;kl5 pgsf] 5f]/f /fh]Gb| ljqmdn] nfdf / Wofla|ª x6fO afpgsf] v'§f 9f]Ug nufPÙ bl5gf ug{' kg]{ lytL a;fP . k'j{df lnDa'x?nfO /f+uf e};L vfg'kg]{ hg} leg{ kg]{ x6fO afpgsf] v'§fdf 9f]Ug' kg]{, bfg blIf0ff ug{' kg]{ lytL a;fO lbP x's'd u/] tf klg lnDa'x?n] vf;} 6]/]gg .

cfh ;'lxddf -l;lsd_ lnDa' efiff, ;+:s[lt, lnkLsf] ljsf; ug]{ 5'6 kfO/x]sf] 5 . TofxfF :s"ndf ! Snf;b]lv !@ Snf;;Dd lnDa' efifsf] k8fO x'G5, lnDa' efiffdf pkGof;, kq, klqsf lg:sG5 . t/ pb]s nfUbf] s'/f s] 5 eg] g]kfndf oxfFsf lxGb

lbgdf k'vf{sf] /tusf] /ftf] l6sfsf] 7fp+df sfnf] b'lb{g cf/De ePsf]n] sfnf] l6sf nufpg' -l6sfsf] lbg_ kYof]{ . cfkmgf] k'vf{ dfl/Psf] lbg /dfpg] < xfdLx?sf] /fHo oL ef/taf6 eu'jf eP/ cfPsfx?n] n8fO u/]/ lht]sf lyPgg\ dfq xfd|f] cgle1ftf / ;f]emf] kgsf] kmfobf p7fpg] if8oGqn] x8k]sf lyP . To;}n] xfdL k|lt /fhg}lts, cfly{s, wfld{s, zf]if0f ub}{ xfd|f] cy{tGq wd{ / ;+:s[lt gi6u/fpg logLx?nfO ;lhnf] klg eof] . t/ /fO, lnDa'n] w]/} kl5;Dd cf^gf] /fHo, wd{, ;+:s[lt, efiff, lnkLsf] lglDt 76]/ ;fDgf ug{ kl5 k/]gg . To;}n] lxGb'x?n] 5n ann] km+;fP kl5 ltgLx?nfO g]kfnsf] ;]gfdf cfh;Dd klg /fVg] sfd u/]g / ltgLx?nfO dfq ls/ftL -h+unL hftL_ egg] rng cfo{ lxGb'x?n] rnfP . j:tjdf a[xt ;f]rfOdf g]kfnsf ;d:t d+uf]n cyf{t ltgLx?sf] zAbdf ls/ftL -h+unL c;Eo_ xf] . h; h;n] lxGb' cfo{x?sf] sk6k"0f{ gLlt / cf^gf] /fHo, wd{, efiffsf] lglDt ;fDgf u/] ltgLx?nfO ls/ftL elgGYof] . h;/L ef/tdf Pp6f len eÌ] d'naf;L 5 ltgLx?n] klg lxGb' cfo{x?sf] la/f]wsf] ;fDgf u/]sfn] ltgLx?nfO len elgPsf] xf] Ù len h;sf] cy{ …;'+u'/Ú x'G5 . lxGb'sf] cy{ kmf;L{ zAbdf 3[l0ft cy{ nfUg] n'6f/ zAb eP h:t} …lenÚ x]k]/ elgPsf] zAb xf] . /fhg}lts ;Qf cfkm"x?n] xTofP kl5 Psflt/ xfd|f] ;a} n'6]/ e'6g] ;8oGqdf km;fpg kl§ logLx? nfu]sf lyP eg] csf]{lt/ ;+:s[ltdf klg las[lt ?k NofOlbgsf] lglDt / d"n s'/f cf^gf] eflj lk8LnfO la;f{Olbgsf] lglDt 8/, wDsLsf] zlQm k|of]u ul/gYof] . t/ cf^gf] ;+:j[mtL / efiffsf] lglDt klg cf^gf] /fHo / wd{sf] lglDt h:t} dl/ d]6g] lnDa'x?n] la/f]w ul/g} /x+bf …ljb|f]x xf]nf / To;nfO sHofpg g;lsPnfÚ eg]/ km]l/ cf^g} ;+:s[lt sfod ug]{ cfb]z klg hfx]/ ul/Psf] lyof] .

%#

%$


cfo{sf] cl3 oxfFsf d"naf;Lx?sf] efiff, ;+:s[lt lnkL / wd{sf] s'/f u¥of] eg] …;fdk|fbfloQmf u/of] eGg] cf/f]k nufOG5 ha sL ;fdk|bfloQmf ltgLaf6 ul/Psf] 5 . s:tf] la8Dagf cf^g} d'n'sdf cfkm" lylrP/ lkl;P/ a:g' kg]{ . l;lsddf ToxfFsf /fhfx?n] klg xfd|f] lxtfy{ / ;'/Iffy{ sltsf] ;+/If0f lbPsf lyP Tof] o; tYofn] k|df0f ub{5 . nf]_d]g_rf]ª l;lsdsf] gfd . /fhfnfO afa' ;/x ckgfOg' k5{Ù n]KrfnfO cfdf ;/x cfb/ ug{' k5{ eg] lnDa'x? cyf{t rf]ªx?nfO To;} hxfgsf 5f]/fx? x'g eÌ] ;Demg' k5{ . logLx? ;a} hgf ldn]/ nf]_d]g_rf]ªsf] gfdsf] kl/ifbåf/f /fHo rnfOg' k5{ . nf]Önf] kxfÖe'l6of, d]gÖd]gkfÖn]Krf, rf]ªÖlnDa'x? ;fy ;fy} du/x? (Lo=Lop Pha=Bhutias, Men=Menpa=Lepcha and Chong=Limbus, Magars) logLx?sf] k|ltlglwTj x'g' k5{Ù k/:k/df emu]8g', n8g', x+'+b}g . olb oL tLg ;d'bfosfx?n] Ps csf{ k|lt s'enf] lrtfPsf] v08df ltglx?nfO k|tL1fn] lk/f]Ng] 5Ù b'v lbg] 5 .

o; /fhsLo 3f]ifgfg';f/ /fhf km'g rf] gfd Uofnn] lnDa'x?nfO k'/f :jot zfif0f k|bfg u/]sf 5g . ærf]ª, ;'Aaf cyjf lnDa' k|d'vx?nfO ;'Aaf gfdn] cf^gf] lhNnfdf zfif0f ug]{ k'/f clwsf/ lbOG5, ltgLx?n] hDd} ;'ljwfx?sf] pkef]u ug{ kfpg] 5g / cf^gf] a+z k/+k/fg';f/ ;efdf wfld{s /Llt lylt rnfpg kfpg] 5g, To; wfld{s pT:jdf /fhsLo 9f]n 9ofFu|f] gu/f (Perige) cyf{t kz'sf] 5fnfn] ag]sf] 9f]n 76fpg] clwsf/ 5=.

of/;f /fhb/jf/sf /fhfsf] x's'd adf]lhd

tfl/sÙ k[YjL / e]8f ju{,

-;fn's bfafb"g lr @& o/;f_

lsGt' xfdLn] cf^g} d'n'sdf cfo{x?nfO olt laZjf; u¥of} sL xfdL cfkm" xg'dfg / ufOg] alg lbg] eGbf aflx/ s]xL ;f]r]gf} / cf^g} d'n'sdf ;'/Iff kfpg'sf] cnjf dfl;P/ uPsf 5f}+ . cfh g]kfnsf] ^) k|ltzt e"ld afpg 5]qL b'O{ hftsf] xftdf 5Ù h;sf] hg;+Vof dfq g]kfnsf] hg ;+Vofsf] @) k|ltzt dfq 5Ù eg]/ d}n] w]/} kN6 n]v]sf] 5' eg]sf] 5' . ca #) k|ltzt hUuf h+un 5 . ^)±#)Ö () k|ltzt hUuf uof] . jf+sL /x]sf] !) k|ltzt hUufdf @_# k|ltzt hUuf lxp+ / 9'+u] kfvf xf]nf /xn & k|ltzt e"ld oxf+sf d"naf;L clx+b' *) k|ltzt d+uf]nsf] ;fydf 5 eg] xfdL e"ldxLg vfnL xft agfOPsf 5f} .

yf]/} jif{ cl3 xfdLn] n'lDagL c+rnsf] s]xL db];sf Onfsfx?df hxfF ;a} ufp+ 7fp+ / d'n'sx?af6 cfPsf afpg 5]qL / xfd|f dflg;x? a;]sf 7fp+x?df cWoog ug{ nufp+bf oL ufp+x?df s] kfof}+ eg] hxfF afpg 5]qLx? 5g ltgLx?nfO a;fpg] /fhfsf] ;sf{/n] b'O jif{leqdf g}} rf/ la3fsf] b/n] huf af+6g] sfd eof] / ToxfF l;rfO, :s"n, Aof+sToflbsf] lbOg' kg]{ ;'ljwf k'/fOof] . t/ oxfFsf d"naf;Lsf] 3gTj ePsf] 7fp+df Psb]lv 9]8 la3fsf] b/n] dfq hUuf af8g] qmd rNof], ToxL klg cfh;Dd sltko 7fp+df ltgLx?sf] gfddf btf{ ulPsf] 5}g / es'08f] dfq agfO a;fOPsf 5gÙ kfpg' kg]{ ;'ljwf lbg]sfd t k/} /xf]; pl7af; u/fPsf 5g . o:tfx?df xfd|f dflg;x? ;]gfaf6 kms]{sfx? 5g . xfd|f dflg;x? cWoog ug{ uPsf ufp+x? x'g_gjnk/f;L, lqj]0fL, ;':tf, kSnLxjf, g/;xL, k|tfkk'/, Vb|k'/, lkk/ofd, xg}{of, afgsf;Lof, 5lkof, bfafgu/Toflb 5g . xfdL a'4 dfuL{x? eP/ xf]nf zfob xfdLn

l;lsd] /fhfsf]

/ftf] nfxf5fk

%%

%^


xfdL dfly ePsf] wnLdnL ;f];g, cGofo / cTofrf/ oltsf k':tf;Dd klg ;x]/ a;]sf 5f}+ ls h'g a]xb ePsf] 5 / ca cTofrf/sf] Uof; o;/L u'D;]sf] 5 Tof] Ps lbg g/fd|f] k|ltlqmofdf km'6g] ;Defjgf 5 . Tof] km'6fO abnfsf] efjgfdf kl/jt{g x'g ;Sg] 5 . o;sf] HjfnGt pbfx/0f !(%) sf] lnDa'jfgsf] rsf]{ 36gf xfd|f] cl3 5 . Tof] To;tfsf Ps Onfsfsf] dfq lyof] eg] ca eljiodf d'n's JofkL x'g ;Sg] ;Defjgf 5 . To;tfsf s'dfO afpgx?n] lnDa' df:g] if8oqdf s+u|];L g]tfx?nfO n]v]sf lr7L / xltof/ dfu]sf s'/f lnDa'x?n] yfxf kfPsf lyPÙ h;sf] kl/0ffd To;tfsf l;ldt 5]qdf To;/L lg:Sof] . Tof] lr7Lsf] s]xL x/km o:tf] lyof]Ù æxfdL ;a} hgf s+u|];L eO lnDa'x?nfO wf]sf glbO xfdL zfGtLsf] ;f; km]g]{ 5}gf}+, of] a'lem of] sfddf sf]lzif ug}{ kg]{ 7flg aS;]nf ==== egL n]v]sf lyP . ebf} % ;f]daf/ @))! ;fndf -cui6 !(, !(%) ;f]daf/_ g]kfndf xfd|f] s'g b'bzf{ eP/ uO/x]sf] 5Ù To; dfly xfdL g]kfn ;+s6df (NEPAL IN CRISIS) gfds k':tssf] s]xL 8]6f x]/f}+ . of] k':ts tLg hgf n]vsx?n] g]kfnsf klZrdL @ dWo efudf cWoog/t eP/ n]v]sf x'g / cS;kmf]8{ o"lgel;{l6 k|];n] !(*) / !(*@ df u/]/ b'O

;+:s/0fx? k|sflzt ul/;s]sf] 5 .

g]kfnsf] hg;+Vof _ afpg 5]qL _ @@=* k|ltzt, c?x? _ &&=@ k|zfif0fdf ;lrj / To; eGbf d'gL 5]qL _ !)@ -(@=*_ afpg _ (&, g]jf/ / c?x? &=@, o;n] s] 5n{+ufPsf] 5 eg] g]kfnsf] k'/} hg ;+Vofdf afpg 5]qL @@=* k|ltzt . -afpg 5]qL ljefhg u/] cemsdL_ dfq ePtf klg k|zfif0fsf] :of+7} kbx? ltgLx?n] xTofPsf 5gÙ h;sf] k|ltzt (@=*^ eg] &&=@ k|ltzt xfd|f] ;+Vof n] &=@ k|ltzt dfq . ca xfdL g]kfnsf] ;]gf tkm

pRr kbx?df x]/f}+ . ;]gfsf] pRr kbx?df (Senior) afx'g 5]qL
u/]/ -;Gof;L @=! / sfo:t =%_ klg hf]8]/ *!=!! b]vfOPsf] 5 . t/ o;df k/]sf ;a} pQm tYof+s !(^& ;Ddsf] xf] . o;} u/L o; k':tsn] /fi6«Lo txsf] k|zfif0fdf !*%$ b]lv !(^% ;Ddsf] tYof+s o;/L k]z u/]sf] 5 .

!*%$ !(%) !(^%

kxf8 t/fOsf afpgx? #! $)=#Ü !( #*Ü ^* $)Ü
5]qL / /fhk'tx? @@ @*=^Ü % !)Ü %@ #)=^Ü

g]jf/ @@ @*=^ @^ %@Ü #$ @)Ü

kxf8sf c? ;d'bfo @^ ( %=#Ü

lxGx' t/ tNnf] hft @ ! )=^Ü

d';ndfgx? ) % @=(Ü

db];sf c?x? )! )^Ü

&& !)) %) !&) !))Ü

em08} Ps;f} jif{;Dd -!*%$_!(%)_afpg 5]qL $)=#±@*=^Ö^*=( lyof] . t/ !(%)_!(^% ;Dd !% jif{sf] cjwLdf oL b'O …sÚ / …vÚ >]0fLsf lxGb' -afpg / 5]qL_ x? $)±#)=^Ö&)=^ k'Ug uPsf] 5 . d}n] rflx+ !(*$ ;Ddsf] d]/f] cWoogsf] 8]6f lbPsf] xf] . o; tYof+sn] klg g]kfnsf kxf8L e]ssf n8fs' d+uf]n / t/fOsf yf? lwdfnToflb -;a} cgfo{ d+uf]n_ s'g cj:yfdf

/flvPsf 5g / k5f}6fPsf 5g Tof] 5n{+u 5n{+luPsf] 5 . xfdL 7"nf] dfqfdf ljb]zL d'b|f sdfP/ leqfO lbg] zf]lift, lk8Lt / pk]lIft ;d'bfo xf}+ . cf^gL cfdfn] klg cfkm}n] hGdfPsf 5f]/f 5f]/LnfO{ ef]s nfu]/ g/f]O+h]n b'b gr';fpg] cfhsf] ef}ltsjfbL o'udf xfd|f] 3/df xfd|} uf+;, af; vf];]/ vfO xfdLnfO g} ztfAbLcf}+ 6f+6











%&

%*


pN8fO zf]if0f ug{ kNs]sfx?n] xfdLnfO cf^gf] clwsf/ gdfuL lbg] / d'vn] dfq dfu]/ lbG5g\ eGg] cfzf ug{' klg s] d'v{tf gxf]nf / < olb lbP g} eg] klg bofsf] kft| eP/ dfluPsf] a:t' bftfn] slt b]nfg / < o; sf/0f xfdL ;+o'St ?kdf pe]/ Ps :jf/n] cfkmgf] ;fd'lxs clwsf/sf] lglDt ljp+´]gf}+ eg] xfdL k|To]ssf] x/]s txsf] ;a} 9f]sf o;/L g} xfd|f] / xfd|f] efjL lk8Lsf] lglDt Ps kl5 csf]{ / csf]{ kl5 csf]{ ub}{ aGb eP/ hfg]5 / xfdL c+Wof/f]df af6f] x/fPsf] a6'jfsf] l:yltdf k'Ub} hfg] 5f} . xfdLnfO{ 3/ g 3f6sf] d'n's ljxLg hghftL cyf{t aghf/f, lkm/Lu] agfOg] 5, . x'g tÚ xfd|f] ;fd'lxs cfjfh rs]{nf, xfd|f] efjL lk8L ljp+´]nf / xfd|f] ;f´f zt'| lrlgPnfÚ eg]/ xfdL xfdLdf g} n8fpg], le8fpg] / xfd|f] /xn kxn ;a} vf]l;lbg] rfn klg k|nf]eg 8/, qf;Toflbåf/f eO/x]sf] 5 . t/ ca t logLx?sf] efjL lk8Ln] xfdLnfO k/:k/df n8fP/ le8fP/, xfd|f] ;j{:j n'6]/ cfh xfdL h'g cj:yfdf

k'/fOPsf 5f}+ / sxfF pe]/ x]l//x]sf 5f}+ Tof] w]/} a'lem;s]sf] x'g' k5{ . csf]{ kf7 xfdLn] ef/tdf c+u|]hsf] cf^gf] zfif0f 8Udufpg uPsf] b]v] kl5 ltgLx?n] Tofxf+sf laleÌ wd{ / ;fdk|bfosfx?nfO k/:k/ n8fpg] ;a} pkfox? ckgfPtf klg / k|nf]egdf kg]{x?nfO nf]efpg]Ù cf^gf] clwsf/df g8Udufpg]x?nfO lk/f]Ng], 8/ wDsL b]vfpg], uf]nL, 7f]Sg] / h]n g]nsf] ;hfo ef]ufpg] u/]tf klg ef/tsf ;a} wd{ / ;fdk|bfon] ;femf zq' c+u|]hnfO g} 7fg]/ ;a} k|lt zf]if0f / bdg ug]{ zq' lrg] kl5 / To; k|sf/sf] if8oGq lakmn kf/] kl5 ;fd'lxs xLtdf ;a} h'6]sf lyP eg] g]kfndf klg To:tf] lbg gcfpg] eGg] 5}g . olb ;dodf g} a'l4 k'/fP/ sfd ug]{ / ;a} d"naf;L d+uf]nx?nfO klg clwsf/ lbg] tkm{ ;f]lrPg eg] .

g]kfnsf n8fs' ;d'bfo (Martial Race) n] lab]zaf6 s;/L lab]zL d'b|f leqfp+5 To;sf] ;fgf] pbfx/0f oxfF klg n]Vg' cfjZos 7fGb5' h'g rflx+ cfFlv emofn xf] . x'g t o:tf cgluGtL pbfx/0fx? xfd|f lab]lzg' k/]sf uf]vf{sf] hLjgdf 5 t/ gfsfg u'?ªsf] rflx+ /f]rs klg 5 . ef/tsf] uf]vf{ /]lhd]G6df ;a} eGbf k'/fgf] kmi6 uf]vf{ /fOkmN; xf], h;sf] hGd !*!% df ePsf] xf] . c+u|]hn] zfif0f ubf{b]lvsf] To;} kmi6 uf]vf{sf] ;]s]08 a6flnogdf ndh'ªsf] km';f{ -<_ lgjf;L !( jif{sf] ns]{ pd]/df s}of}+ ;kgfx? af]s]/ elt{ x'G5 . !(@( df . !(#( b]lv 5]l8Psf] bf];|f] ljZj o'4df hfkfgLx? ef/t, dnfof;Dd klgcfOk'u]sf x'G5g / ltgLx?nfO /f]Sg uf]vf{ /]lhd]G6 !($! df dfnfof k7fPsf] x'G5 . @_! -;]s]G6 kmi6_ h'g rflx+df gfsfg u'?ª lyof]Ù p klg dnfof k'U5 . dnfofsf] 3g3f]/ h+undf klxnf] kN6 n8bf n8b} p;sf] a6flnogdf ;a} hgf ;f]t/ eP/ d5{gÙ dfq !& hgf af+R5g . To;tfsf 5 lbg;Dd Ps u]8f cGg d'vdf gkbf{ z/L/df ePsf] /ut klg To; h+undf nr]k|} nfUg] h'sfnfO v'jfpb} ^ lbg ;Dd lx8] kl5 ;ftf}+ lbgdf la|l6z x]8 Sjf6/ cfOk'U5 . b]>f] kN6 ltgLx? hfkfgL cfqmd0fnfO /f]Sg / ltgLx?nfO cl3 a8g glbg'sf] lglDt …x's'dnfO hjfa 5}gÚ sf] l;4fGtdf c8]sf uf]vf{x? km]l/ h+un k:5g . To;tfsf gfsfg u'?ªnfO cf}nf]sf] h/f]n] ;dft5 / h/f]n] r]Kb} n}hfG5 . h+un cgsG6f/ 5, cfqmd0f hf/L 5, t/ g cf}ifwL pkrf/ 5 g 8S6/sf] ;+/If0f kfOG5 . s]xL lbg;Dd t ;fyL efOn] 8f]xf]¥ofpFb} cl3 a8fp+5g . t/ lx+8g} g;Sg] eP kl5 p;nfO To;} cgsG6f/ h+undf :ofpnfsf] ;fgf] em'k|f] agfOlbG5g / s]xL cfn', ;s/v08f, rfdn / cf]5ofgsf] lglDt /fl;gsf] b'O j6f af]/f, s]xL

%(

^)


dfqfdf lrofklQ / l6lkmg s]l/o/x? 5f8]/ km]l/ lng cfpg] em'7f] cfZjf;g dfq lbP/ cl3 a85g . s;}n] p;nfO Úaf+R5… eg]/ ;f]r]g . !($! sf] r/d ;Ldfdf k'u]sf] bf];|f] ljZj o'4df lab]zsf] k6]/ h+undf Psn} 5fl8Psf] gfsfg u'?ªnfO b'O xKtf;Dd t lg:nf]6 h/f]n] cr]t agfO lbG5 t/ To; kl5 h/f]n] 6fk s:5 . z/L/df tfst x'+b}gÙ z/L/ ;'s]/ xf8 / 5fnf dfq ePsf] x'G5Ù ef]sn] nvt/fg ePsf] x'G5 . gfsfg= rf/ xft v'§f 6]Sb} glhs} alu/x]sf] vf]nfaf6 kfgL NofP/ l6lkmg Sofl/o/df rfdn pdfN5, / km]l/ af]/f dfly n85 . oxL qmdn] s]xL lbg latfP kl5 cln cln tfst nfU5 . xltof/sf] gfddf v's'/L x'G5 . To;}n] ;fgf] Pl/of kmf+85 / To; 7fp+df cfn' / ;s/v08f /f]lklbG5 . p;sf] rfdn lglv+«b} uPsf] x'G5 . To; kl5 h+unL hfgj/x?nfO kf;f] yflk lbg] sfd u5{Ù vf]nfdf b'jfnL kmsf{P/ df5f klg df5{ . o;/L p;n] Psn} hLjg lgjf{xf ug{ yfN5 / csf]{ hLjg kfp+5 . s}of}+ dxLgf lalt;Sbf klg sf]xL lng gcfP kl5 Ps lbg Pp6f ?vsf] 6'Kkfdf r8]/ rf/}lt/ x]5{ t/ s]xL b]Vt}gÙ b]V5 t s]jn h+un} h+un . 3fd klg gl5g]{ dnfofsf] h+undf p uf]vf{ /lag;g qm';f] ag]/ * jif{ latfP kl5 !($( df sDo'lgi6 uf]l/Nnfx?sf] vf]hLdf k7fOPsf Ps Knf6'g uf]vf{ ;+of]un] TofxfF k'U5 . nfdf] nfdf] h'+uf bf¥xL / s]z, gª ePsf]Ù Pp6f :ofpnfn] afl/Psf] emf]k8Ldf em'qf] n'ufdf lt uf]vf{ Knf6'gn] gfsfgnfO sDo'lgi6 uf]l/Nnf g} 7fg]/ afFw]/ e'O+df kN6fpF5 / Ps hgfn] uf]vf{ efiffdf csf]{ ;fyLnfO eG5= æuf]nL lsg vr{ ug]{ of/ o;nfO v's'/Ln] 5KsfO lbp+Æ . cf7 jif{;Dd PSn} h+undf latfpg k/]sf] / s;};+u s]xL af]Ng gkfPsf] gfsfg Ps k|sf/n] uf]+uf h:t} eO;s]sf] lyof] . t/ efiff

a'em] kl5 p;n]…d uf]vf{ xf]Ú eGof] . s] pb]s ;a} 5Ss k5{g, ;kgf ls lakgf h;tf] x'G5 . kl5 gfsfgn] ;a} a]nL lj:tf/ nufP kl5 kf] lt uf]vf{ kN6gaf6 gfsfgnfO yfxf x'G5Ù n8fO yfldP 5, ef/t :jt+q eP5, gfsfgsf] /]lhd]06 ef/tdf k/]5 / ToxfF e]l6Psfx?sf] /]lhd]06 la|l6z cfdL{df k/]sf] /x]5 . ltgLx? dnfofsf sDo'lgi6 uf]l/Nnfx?nfO ;vfk kfg{sf] lglDt c+u|]hx?n] Tof] h+undf k7fPsf /x]5g . To; kl5 gfsfgnfO ;+u} lnP/ kms{G5 / kl5 ;a} rfFhf] ldnfP/ ef/t kmsf{p+5 . gfsfg afFr] gafFr]sf] s'g}

/]s8{g} x'Fb}g ;a}n] p;nfO dl/;s]sf] 7x/fp+5 .

uf]vf{n], a|'gf]Osf] ;'ntfgsf] /fhu4L yfld lbPsf] 5Ù uf]vf{n] l;+ufk'/sf] ;'/Iff ul/lbPsf] 5, uf]vf{n] ;+;f/ e/sf] n8fO nl8lbPsf] 5Ù c+u|]hsf] :jy{sf] lglDt / ef/tsf] :jy{sf] lglDt . !(*@ df &$ lbg;Dd c+u|]hsf] o'4 ch]{l06gf;+u eof] kmsNof08df . c+u|]hx?nfO xhf/ dfOn 6f8f]df c?sf] ;d'b|L Onfsf eP/ uO n8g' kg]{ lyof] . a[l6z uf]vf{df ePsf uf]vf{ hjfg pxL u'?ª-td'_ du/, /fO, lnDa', tfdfª ToxfF klg k'u/] n8g' lyof] . ;'lgGYof] To;tfsf ch]{l06gfnfO …ca ltdLx?nfO tx nufpg'sf] lglDt uf]vf{x? n8g cfp+b} 5Ù hf] aL/tfsf] lglDt ljZj k|l;4 5 . ltgLx?sf] bf/f / g+u|f nfdf nfdf x'G5gÙ ltgLx? cfsfzdf p8] cfsfzdf / kftfndf k'u] kftfndf g} lanfpg] u5{g . ltgLx?;+u Pp6f v's'/L x'G5 h'g zq'sf] uf]nL nfU5 To;nfO v's'/Ln] 7'GsfP kl5 dfq ltgLx? d5{g ÙÚ eg]/ k|rf/ ul/Psf] lyof] .

o;} sf/0f x'g ;S5 ch]{l06gfsf ;]gfx?n] cfTdf ;dk{0f ul/lbP . n8g hfg' kg]{ kSsf eP kl5 uf]vf{sf] /ut tflt;s]sf] lyof] . Ps hgf ;h{06 /fO b'O 306f;Dd y{y/fP/ sf+lk/x]sf

^!

^@


c+u|]h ckm;/sf] cfFvfdf ;f]em} k¥of] . sf/0f a'embf kl5 yfxf kfof] ch]{l06gf;+u n8g hfg'sf] lglDt ;'l/Psf]n] /ut tfltof] t/ kl5 a'embf zq'n] cfTdf ;dk{0f ul/;s]sf /x]5g / n8g gkfPsf] emf]+sdf l/;n] r'/d'l/P/ sf+k]sf] /x]5 . uf]vf{sf] /ut zq'sf] Jojxf/nfO klg xf+;L xfF;L ;xL lbg] t/ /ut tflt;s] kl5 d/]sf] / df/]sf] yfxf gkfpg] x'G5Ù of] ltgLx?sf] :jfefljs u'0f xf] . t/ o;}nfO lev dfu]/ vfg kNs]sf / les dfuL vfg slt klg nfh gdfÌ] a? To;df uj{ 7fÌ] afx'g 5]qLx? hf] g]kfnsf af6f 3f6fdf klg ;fgf ltgf dlGb/ :yfkgf u/L les dfu]/ g} a;]sf kfOG5Ù ef/tLo / a[l6z uf]vf{df klg v'§f 9f]ufP/ gq klg gd:sf/

u/fP/ ltgLx?af6 les yfK5gÙ lt uf]vf{sf 5f]/fnfO g]kfndf ltgLx?sf ;Gtfgn] u/]s} zf]if0f ef/tLo ;]gf / a[l6z ;]gfdf u5{g . o;sf] lglDt g]kfndf cf^g} au{sf] ;/sf/n] ltgLx?nfO 5'6 lbP h:t} g} lt uf]vf{ /]lhd]06df klg lxGb' k'/f]lxtaf6 zf]if0f ug]{Ù 5'6 ltgLx?;+u em'sfpg] 5'6Ù ef/t / c+u|]h ;sf{/n] lbPs} 5 .

To:tfn] klg k|s[ltn] g} aL/ agfPsf] jL/tfsf] :jfefj ePsf] xfd|f] sb/ ug{'sf] ;f6f] pxL lxGb'sf] sfNklgs b]jLx? …/0f r08L / b'uf{sf] zlQmn]Ú eg]/ ltgLx?n] g} h; lng] sfd u5{g . xfd|f] dfG5] wf]aLsf] n'uf h:t} 5 htf kmsf{P/ r'6] klg ef] . o;df g]kfnsf] /fhgLlt afpg 5]qLx?s} xftdf ePsf]n] alnsf] af]sf agfOPsf] xfd|f] ju{sf] a]bgf, /f]bg, qmGbg g t ef/tn] g t c+u|]hn] a'emg] sf]lzif u/]sf] 5Ù a'em]s} ePtf klg :jy{j; a'em krfPsf] 5 . a? g]kfnsf] gLlt;+u xf] df xf] ldnfPsf] 5 . To:t} ch]{l06gfsf] n8fOdf uPsf uf]vf{x?nfO klg afpg k'/f]lxt cflzif lbP/ k7fpF5 Ù of] s:tf] kfunkg xf] . oL k'/f]xLtsf k'vf{ h;n

cfkm"nfO b]jsf] ;Gtfg 7fG5 ltgLx?n] g} klg ca xfd|f k'vf{ lzjnfO dxfb]j 7fg]sf5g, s'g 7"nf] < lev dfuL vfg] z/0fyL{sf] ;Gtfg sL leIff / z/0f lbg] bftf < s;sf] zlQm a]zL< s;sf] a+zh zlQmzfnL / dxfb]j < km]l/ klg xfdL lsg cGwf w'Gb ltg} zf]ifs, 7u, ;fdGtL afpg?nfO oqf] /ut kl;gfn] ch]{sf] k};f …k'/f]xLtÚ eg]/ dkmtdf lbG5f}+< v'§fdf 9f]lu lbG5f}+ < cyjf gd:sf/ r8fpFb}< uf]vf{ ;]gf /fVg] ;sf{/n] lsg /fO lnDa'sf] lglDt afx'gsf] 7fp+df km]bªaf / u'?ª, du/, tfdfª ;]gfsf] lglDt a'l4i6 u'? /fVt}g < xfdL klg lsg Tof] dfu ub]{gf}+ < cF, ch]{l06gfdf n8g uPsf] uf]vf{sf] hf]; b]v]/ / c+u|]hx?;+u n8bfsf] xfd|f k'vf{sf] jL/tf b]v]/ @ ;f} jif{b]lv kl/lrt c+u|]hsf] Ps hgf la|u]l8P/ la|8fO l:dtÙ & cf}+ 8o's ckm Pl8g ju{;sf] cf^g} uf]vf{ /fOkmN;sf sg{n lyPÙ pgn] !*!% b]lvg} uf]vf{ la|u]8n] la|l6z /fhd's'6sf] lglDt sfd ub}{ cfPsf] 5 ÙkmsNof08 cleofgdf o;n] efu lnP/ uf}/j a8fPsf] 5 . s'g} klg d'n'ssf] uf]vf{ h:tf] ljZjf;L ;fyL 5}gÚ eg]sf lyP= [Brigadier Birdie Smith, Regimental Colonel of the 7th Duke of Edinburgh's own Gorkha Rifles-'The Brigade of Gorkhas has served the British Crown since 1815, so it was wholly appropriate that the 1st Battalion of my Regiment, the 7th Duke of Edinburgh is own Gorkha Rifles, should have the honour of taking part in the Falkland Campaign. Never had a Country more faithful friends then the Gorkhas.]
oqf] b'O ;f} jif{b]lvsf] Tofu, tk:of, laZjfif / alnbfg, k|f0fsf] cfx'tLsf] cnfjf uf]vf{nfO s ]lbof] t a[l6zn] klg < g]kfndf Psflt/ s]6f s]6Lb]lv g} xfdLn] 3/ 3/df kN6g] a'6 b]V5f}+ / kN6g] n'ufdf a8f] km'lt{;fy :ofn'6 7f]ls plePsf afa

^#

^$


afh]sf] kmf]6f] leQfdf 6fFl;Psf] b]V5f}+ cf}+ b]z ljb]z 3'd]sfÙ zq'nfO d'nf sf6] h:t} sf6]/ s]/fsf] yfd 9fn] h:t} 9fn]sf aL/tfsf syfx? ;'Gb5g . 3/ 5'§Ldf cfp+bf v]tdf sfd ug]{ ufp+n] eGbf ;'lsnf] b]Vt5g . kN6gaf6 5'l§df cfpg]x?nfO s]6f s]6L a'l4n] ;+emg nfU5Ù ltgLx? w]/} b]z 3'd]/ w]/} hfÌ] x'G5g\ / cfkm" / ufp+n]x? s]xL klg ghfGg] / st} klg g3'd]sfx? ;+emG5g . ghfgL ghfgL g} p;nfO kN6gdf egf{ x'g] /x/ nfU5Ù 5''l§df cfPsf kN6g]x?n] b]z lab]zdf cfkm"n] b'v kfPsf sf/0fx? / ufp+ 3/ 5f8g k/]sf, ufp+ 3/df k8g gkfPsf / cf^gf cfdf, afa', :jf:gL, 5f]/f, 5f]/L;+u a:g gkfPsf To;sf] sf/0f hfnL, km6fxf, zf]ifs, ;fdfGtx? ePsf of] kb klg logLx?n] g} lnP/ xfd|f] k':tf}+ k':tfb]lv hgzlQm / ;f]rg zlQmnfO cf^gf] d'n'saf6 aflx/ k7fO oxfF ePsf] xfd|f] rn / crn ;Dklt logLx?n] g} xft kfb}{ cfh xfd|f] e"ldsf] ^) k|ltzt, k|zf;gdf (* k|ltzt / pRr clwsf/L ;]gfdf (% k|ltzt oL b'O >]0fLsf lxGb'x?n] cf]u6]/ xfd|f] j+zhsf] gfz ug]{ tkm{ nfu]sf tYof, xfd|f s]6f s]6Ln] slxNo} ;'Ì kfPgg / xfd|f n8fs' elgg]x?n] ef/t / c+u|]hsf] kmf}hdf u'nfdL ug{' eGbf a8tf s]xL ;f]Rg ;Sg] g} agfOPg . xfn uf]v]{ ;dfhdf klg lgs} k8] n]v]sfx? km§f km'§ b]lvg t nfu]sf 5g t/ a'l4 hLlj rflx z'Go 5 . g]kfnsf &% b]lv *) k|ltzt 3/x? log} b'O hftsf] xftdf 5 .

hlt hlt xfd|f] lk8L x's{+b} hfG5 Tolt g} ltgLx?sf] lubLdf ljleGg gfd / ?kaf6 lxGb'x?s} cfo{x?nfO b]a, b]jL, zlQmzfnL / eujgsf] em'7f syfx? ltg} afpg h;n] ljleGg ?kdf xfd|f] vf];L vfg dfq hfg]sf 5g, ;'gfp+b} hfG5g 3/sf leQfdf klg

ToxL 5fk kfl/Psf afa', afh], cfdf, aHo" / 7"nfx? …cy{ g ay{ uf]ljGb ufO, 6fpsf] b'v]sf] cf]vtL gfO6f]df nufOÚ eg] h:t} lagf

a]cy{ lxGb' b]j b]jLnfOk'hb} uP hf] ;xL cy{df xfd|f k'Vof}{nL zq' x'g . 3/sf cfdf_afa' / 7"nfx?b]lv lnP/ 3/ l5d]sL / 3/af6 lg:s] kl5 klg htftt} afpg Ph]06 ePsf] lxGb' dlGb/x?df klg ToxL kf7 3f]sfp+b} uP . s]6fs]6Lsf] slnnf] lubLdf o;sf] 5fk nfUb} uP kl5 :s"ndf, sn]hdf t s] s'/f ljZj ljWofnodf;Dd ltgLx?af6} n]lvPsf ltgLx?s} :jy{df n]lvPsf syfx?, sljtfx? / Oltxf;x? k8g kg]{ afWotf eP kl5 xfd|f] k8] n]v]s} ju{n];Dd xfd|f] ljifodf k8g], n]Vg], ;f]Rg] zlQm x/fof]= xfd|f] ;f]rfO zlQmsf] d"n o;/L aufOlbof] ls xfd|f] k/Dk/f g} ljufl/Psf] 5 .

afpgx? k};fsf] nfuL dfG5]sf] df;' -sf6'_ klg vfg kl5 kb}{gg\ . o:tfx? 3"; gvfO e|i6rf/ gu/L, if8oGq gu/L s;/L af+Rg ;S5g< o:tfx?n] d'n's s;/L agfp+5g < oL 7"N7"nf v]tsf kmfF6, dlnnf] af/L, 3/ / lalN8ª df]6/x? / wg ;DklQ s] logLx?sf k'vf{n] efu]/ cfp+bf lnP/ cfPsf x'g / < ls xfd|} k'vf{nfO 6fF6 agfP/ vf];]sf x'g < k|To]s lhNnf txb]lv xfdL

x]/f}+Ù of] d'n'sdf xfdL u'?ª -td'_ du/, /fO, lnDa', tfdfª, sf]r], d]r] yf?, g]jf/, lwdfn ;]kf{Toflb oxfFsf d"n af;L / a'4 wdf{nDaLx? slt hgf l;l8of] 5g< slt hgf lhNnf lzIff clwsf/L / GofowLz 5g< To;/L g} pkNnf] txdf a'4dfuL{x? slt hgf 5g< k|wfg dGqL slt agfOP < slt hgf /fhb"t / b"tfaf;df sfd ug]{x? 5g< s] xfd|f] ;dfhdf k8] n]v]sfx? sf] cefjn] xf]nf < xfd|f] of]Uotf geP/ xf]< Tof] klg xf]Og . xfdLnfO x/ 5]qdf k5f}6fP/ /fVg] oxfFsf] bL3{ if8oGq / gLltsf] sf/0fn] xf]= /fhg}lts zf]if0fsf

^%

^^


sf/0fn] xf] . ;+;f/sf c? b]zsf d+uf]nx?eGbf xfd|f] l:ytL bogLo x'g'sf] sf/0f s] t <

g]kfndf ef/tLo gful/snfO s]xL ul/of], elgof] eg] ef]nL ef/tsf kq klqsfn] n]Vnfg, kfln{od]06df cfjfh p7nf, ef/t ;sf{/ l/;fpnfÚ eÌ] 8/ 5Ù d';ndfgsf] lglDt klg g]kfnnfO bfg lbg] d';ndfg d'n'sx?sf] em:sf] 5= lsGt' xfdL g]kfnsf cefuL d+uf]n cgfof{x?sf] lglDt oxfF cGofo, cTofrf/ x'+bf klg, xfd|f] d'v df];]/ ;a} g} pl7af; nufP klg xfd|f] af]nL lbg]Ù clwsf/ vf]hL lbg] sf] 5 / < xfdL ;fFr}sf] 6'x'/f] agfOPsf 5f}+Ù dfp ljgfsf] lrªgf ePsf 5f}+ . xfdLnfO l67ofpg] xf]Og xfd|f] v'aLnfO :jfb]z / ljb]z b'j}df zf]if0f ug]{ dfq eP . ef/t / c+u|]h b'j}n] xfd|f] enfOsf] lglDt ls+lrt klg g;f]r]/ g]kfns} gLlt cg';f/ g} xfdLnfO b'O ;f} jif{b]lv zf]if0f ub}{ cfO/x]sf 5g . xfdL aL/ uf]vf{sf] gfdn] ;+;f/df kl/lrtÙ zq'sf] d'6' ysf{pg]x? xfdL aL/tfdf wfs lbg]x?= xfdL c?sf] d'n'ssf hgtfsf] efUo agfOlbg] / lauf/L klg lbg' hfGg] / ;Sg]x?Ù xfdL c?sf] d'n'ssf] :jy{sf] lglDt /utsf] xf]nL v]Ng hfÌ] / ;Sg] x?Ù t/ xfdL cf^g} d'n'sdf cf^g} efUo agfpgsf] lglDt / cf^gf] efjL;Gtfgsf] lglDt oxL+ uf;, af;, skf; vf]Hg / efjL ;Gtfgsf] efUo lgdf{0fsf] lglDt ;f]Rg g;Sg], af]Ng 8/fpg] xfdL cf^gf] 3/df cf^gf] c?nfO n'6fP/ lab]zdf ToxL+sf] lgbf]{if hgtfsf] efu vf]:g kNs]sfx? klg xf}+ . xfdL cToGt aL/ eP/ klg cToGt sft/ xf}+ . xfdL cToGt efUozfnL eP/ klg cToGt cefuL xf}+Ù xfdL cToGt anjg eP/ klg Psbd lga{n xf}+ . xfdL cToGt of]Uo eP/ klg ;f/}+ cof]Uo ag]/ a:g' k/]sfx? xf]}+ . g]kfndf of] lxGb' cfo{sf

lglDt sfd, bfd, dfd x'G5 eg] xfdL dfq lsg rf/}lt/af6 x/ If]qdf n'l6G5f}+ / xfdL oxfFsf d"naf;Ln] dfq k]6sf] lglDt aflx/ a]lrg' hfg' kg]{ lsg <

obL b'O ;f} jif{;Dd csf{sf] d'n'sdf /ut / kl;gf a]r]/ xfdLn] k};f Nofpg ;s]sf] eP oxfF xfd|f] 3/ / v]t jf/L oL b'O lxGb' cfo{sf] xftdf kg]{ lyPg . xfd|f] 3/sf] w'/L vDjf klg ;'g} ;'gsf] jlg;sYof]Ù xfdL s'j]/ jlg;sYof}+ / cfh xfd|f 5f]/f 5f]/Ln] l3p eft vfO{/x]sf x'Gy], xfd|f v]tx?df wfg nxnx x'GYof] . t/ cfh xfdL cfkm\gf] d'n'sdf gf]s/Lsf] lglDt 56 k6fO/x]sf5f}+, oxf+sf] /fhg}lts, cfly{s, wfdL{s zf]if0fn] n'l6P/ j];xf/f agfOPsf 5f}+. lab]zdf xfdL cfkm\gf] hjfgL n'6fpg g'g, t]n h'6fpg dfq a]lrG5f}+ / yf]lqPsf] sDan em} km]lsG5f}+ . lsGg] k};f Nofpg / pl;gf rfdndf k]6 kfNgsf] lglDt cfkm\gf] lhGbuLsf] x/]s ;'vx? cfdf, afa', :jf:gL, 5f]/f, 5f]/L Tofu]/ csf{sf]{ d'n'sdf To; d'n'ssf a'l4lhjL ju{sf], r]tgzLn au{sf] cfFvfdf / Aofaxf/df 3[l0ft eP/ rf/f] h'6fpg cToGt ;:tf] bfddf j]lrP/ uO/x]sf 5f}+, slt lja; kfl/Psf 5f}+,slt b'ef{uL kfl/Psf 5f}+ slt ;f]rg zlQm xLg kfl/Psf 5f}+ xfdL cfkm|\gf] d'n'sdf .

k|To]s ;fgf] d'n'sn] 7"nf] d'n'saf6 Gofo rfxG5, cfh g]kfnn] zflGt 5]qsf] cfjxfg lnP/ ljZjsf] ;fd' plePsf] 5 / Gofo dflu/x]sf] 5 . of] n]lvh]n;Dddf ef/tn] o; k|:tfjnfO{ :aLsf/]sf] 5}g / :jLsfnf{ h:tf] klg b]lvPsf] 5}g,zfob o; k|:tfjdf ePsf & j6f a'+bfx? dWo]sf gDa/ % / & rflx ef/tsf] lgDtL ;'xfp+lbnf / Aofjxfl/s x'g] b]lvb}g, To;}n] klg of] k|:tfj :jLsfo{ xf]nf eGg] b]lvGg . g]kfn / ef/t dfemsf] Aofkf/ / kf/

^&

^*


axfg ;GwL / laz]if ;DaGwsf s'/fx/ laifo ;+w} dte]b p7]sf] xf] . g]kfnn] aflx/L d'n'sdf a'4sf] b]z g]kfn eg]/ k|fog} eGg] u5{ / g]kfnn] a'4nfO{ 7"nf] dfGotf lbPsf] e|d kfl/lbPsf] 5 . t/ n'lDagL lasfzdf ad]{nL pyfG6 g} cfpg k/\of] .

Pj+ /Ltn] g]kfnn] laZj /+u d+rdf /+u e]b gLltsf] ;w}g} la/f]w u/]sf] 5 . of] klg Gofo vf]h]sf] xf] lsg eg] /+u e]b gLltdf PlzofnLx? klg kb{5g / g]kfn klg o;} leq kb{5 . o;/L x/]]]]]]]]]]s

/fi6«n] Gofo vf]H5 / Gofo vf]Hg' klg k5{ . cfh ljZjdf laslzt d'n'saf6 claslzt d'n'sn] / ljsf:gf]d'v d'n'sn] ;xof]u dfU5, Tof] klg lbPg eg] cGofo eof] eg]/ lrRofp5 o4kL s;}sf] ;Dklt s;}nfO{ lbPg eg] cGofo ePsf] 7xl/Gg eg] xfdL t cfkm\g} d'n's g]kfndf t xfdL ofx+fsf clxFb' d+uf]n dfly

z/0ffyL{sf] ?kdf z/0f kfPsf lxGb' cfo{x?n] xfd|f] ;a} clwsf/ vf]l;lbP/ ;fFRr} g} cGofo u/]sf 5g / xfdLn] cGofo ul/Psf]

s'/fnfO{ lnP/ Gofo dfUbf oxfF g t ;fdk|bfloQmf 7x5{ g t k[yQmfjfbL . obL xfdLn] oxfF cfo{ lxGb'x?af6 vf; oxfFsf xfdL d"n af;L d+uf]nnfO{ Gofo rflxG5, a'4 wd{ / af}4 dfuL{ dfly cGofo ePsf] 5, eg]/ ef]nL /fi6«;+3 ;dIf k'Uof}+ eg] klg cGofo x'g] 5}g, o; sf/g Gofo vf]Hg] g]kfnn] /+ue]b / j0f{ e]bsf] la/f]b ug]{ g]kfnn] cfkm\gf] d'n'sdf xfdLnfO{ klg Gofo lbP kl5 dfq cGofo eof] eGg ;'xfp5 . ckm"n] cfkm\gf] d'n'sdf cGofo ug]{ c?n] cfkm' dfly cGofo u/\of] eg]/ eGg ;'xfpFb}g . oxfFsf d"n af;L dfly /fhg}lts, cfly{s, wfld{s, ;fF:j[mlts, eflifsTolb 5]qsf] cGofosf] k|ltls|of elaiodf uP/ lkPncf]sf] -Kofln;l6gL lna/]zg cu{gfOh]zg_ / blIf0f clkm|sfsf] PPg;L -clk|msg g]zgn

s+u|];_ h:tf] x'g k'Uof] eg] klg lkPncf]nfO{ dfGotf lbg] d'n'sx?n] dfGotf lbg lxrlsrfpnfg t <oL ;a g]kfndf cfpg glbg / leqg' glbg'sf] lglDt g]kfnsf gLlt lgwf{/0f ug]{x?n] / zlQm k|fKt ePsfx?n] ulxl/P/ bf]xf]¥ofO t]/fO ;f]Rg' hltsf] cfjZos 5 Tolt s} cfjZos clwsf/ lbg'df 5 . d}n] dfly c+u|]hx?sf] xfdLk|ltsf] gLlt laifodf n]Vtf n]Vt} n]vfOsf] l;nl;nf csf]{ kl6 9NsfP+ . cj xfdL c+u|]hx?sf] gLlt / s'6gLlt k|lt ljrf/f}+ . dflysf k+lQmx?df n]lvPsf 36gfx?n] dft| geP/ c+u|]hx?;+u sf+wdf sf+w ldnfP/ c+u|]hsf zt|'nfO{ cfk\g} zq' 7fgL slxn} afn'j} afn'jf, slxn] lxp+g} lxp+, slxn] ?U?u] kfvf, slxn] k6]/ h+undf t slxn] lxnf] df6f] ;/Lsf], slxn] cfsfzaf6 k/]sf]
em/Lsf] kfgL vfP/ n8bf dg{ kbf{ klg xfd|f uf]{vf{n], hj ltdL 3/ hfG5f}, ltdLx?n] cf^gf] 3/sf ;b:ox?nfO{ xfd|f] laifodf elg b]p, ltdLx?sf] ef]nLsf] lglFDt xfd|f] cfh lbof}+, (When you go home tell them of us and say for your tomorrow we gave our today) 1944 sf] n8fO+df dg]{x?sf] sf]lxdfdf jgfOPsf]
:df/saf6 . To; afx]s pQm pNn]lvt la|u]l8o/ a8{;sf] egfOnfO{ klg lgxfn]/ x]/f}+ uf]{vf{n] @ ;f} jif{b]lv c+u|]hsf] lglDt st|f] alnbfg lbPsf] 5 eg]/ .

lsGt' c+u|]hn] To;sf] abnfdf xfdLnfO, xfdL uf]vf{d"nsfnfO s] lbof] < s]jn lt/isf/, 3[0ff . xfd|f] af}lbs v'/fs, zf/Ll/s /ut / hjfgLnfO{ zf]if0f dfq u¥of], To;df ;j eGbf a9L ;8oq / d"n sf/s xf] g]kfnL zf;g ;tf b]zsf ;+rfns, h;sf] lj/f]w ug]{ / clwsf/ vf]Hfg xfd|f] ltu|f / d'6' yy{/fpF5Ù t/ bf;tf :jLsfg{ uj{ 7fG5 . a[l6z uf]vf{df cfh ;Dd klg uf]vf{sf] d'n'ssf

^(

&)


lrt|0f 3[l0ft ?kdf ul/G5 eg] uf]vf{sf] j0f{0f xofP/ ul/G5 . g]kfn afxL/L d'n'ssf] cfFvf / ;f]rfOdf uf]vf{sf] af;:yfg xf] d'n's xf]Og . uf]vf{x? la|l6z uf]vf{df hfg cl3 b'Mv kfPsfÙ uf]vf{ egf{ eP/ a[l6z ;]gfdf al;Gh]n df]h u/]sf / To; kl5 klxn] s} bl/b| l:yltdf k'u]sf lrt|0f ul/G5, lKfmlnd b]vfOG5 . a[l6zx?sf] /of+s / a]tgdf dft| xf]Og ;'lawfx?df klg cToGt km/s 5 . uf]vf{ SofK6g,uf]vf{ d]h/ ;'Gbf 7"nf] t/ a[l6z SofK6g / d]h/;+u bfFHbf 7"nf] leGgtf 5 . kb clwsf/ / k};fdf c+u|]h ;s{f/n] !(^@ b]lv !(*% ;Dddf s]jn Ps a6flnog uf]vf{ a|'gf]Odf /fVbf g} %) nfv &) xhf/ cd]l/sL 8f]n/ jif]{gL kfPsf] ?lkof g]kfnL ?lkof;+u bfFHbf c/af}+ kfO;s]sf] 5 . t/ xfd|f d'7Le/ bfh' efOn] hLjg e/Ldf %_& nfv sdfof] s] sdfof] < a[xt uf]vf{sf] lglDt eof] s] < ToxL %_& nfv klg g]kfnL ?lkofsf] d"No sd ePsf]n] xf] . xf]ªsf]ª a[l6zsf] lglDt lab]z eP/ a];L a]tg kfp+5 eg] uf]vf{sf] lglDt c+u|]hn] kfpg] hlt a]tg kfp+b}g,s] xf]ªsf]ª uf]vf{sf] lglDt lab]z xf]Og / < xfn a|'gf]Odf uf]vf{ ylkPsf]df a|'gf]O ;'Ntfgn] a[l6;nfO{ cem a];L 8f]n/ lbPsf] x'g' k5{ eGg] d]/f] c8sn5Ù a[l6; ;sf{/n] g]kfnnfO{ slt lbG5 yfxf nfu]sf] 5}g .

ca xfdL ef/tsf] lglDt xfdLn] -uf]vf{, g]kfnsf d"naf;Ln]_ s] u¥of}+ / To;sf] abnfdf ef/tn] xfdLnfO s] lbof] To; tkm{ larf/f}+ . ef/tsf] :jtGqtfsf] lglDt ;'af; rGb| af];sf] cfhfb lxGb kmf}hdf nfu]/ uf]vf{sf ;Gtfg nfvf}+n] alnbfg lbPÙ c+u e+Uf eP . Oltxf;df lrgfpg grfx]/ s;}n]] gn]lvlbPsf zxLb . SofK6g bn axfb'/ yfkf du/ ef/t :jt+qs} lglDt n8bf kqmf k/]/ lbNnL ;]06«n h]nsf] sf]7fdf kmf+;Ldf em'l08g] cflv/L lbg s'l//

x]sf lyP . cToGt oftgf ;x]/ . ^ jif{ kl5 pgsL >Ldlt rDkfjtL pgnfO e]6g ToxfF k'lug . To; a]nf SofK6g bn axfb'/ yfkf, du/n] :jfledfgL ;fy 5flt km'nfP/ xfF:b} eg]Ù …ckm;f]; gu/ xfd|f] Tofu, tk:o / alnbfgn] ef/t :jtGq eP/ g} 5f8 5Ù xfd|f s/f]8f} s/f]8 ef/tLo ;Gtfg s;}sf] bf; xf]Og :jtGq d'n'ssf gful/s eP/ uj{ ;fy afFRg] 5g . x]lkP/ dg'{ eGbf b]zsf] lglDt kmf+;Ldf em'lG8P/ dg'{ g} a]; .

of] eGbf klg bf?0f syf / s?0ffbfos d[To' xfd|f b'O uf]vf{ cgfo{ d+uf]n alxgLx?sf] 5= ;fljqL yfkf, du/ / OGb|fgL yfkf, du/ . b'j} :s"nsf &_* jif]{ lzIffyL{ lyP . ef/t :jt+qsf] lglDt ;'af; rGb| af];sf] cfjxfgdf oL b'j} slnnf afnLsfx?n] cf^gf] z/L/nfO 3f+; / kftn] 5f]k]/ adx? af]sL zq'x?sf] 6of+s cfO/x]sf] af6f]df ;'ltlbP . 6of+s yfxf g} gkfO ltgLx?sf] z/L/df r8of] adx? k8s] b'j} aflnsf /QmfDd] eP/ d/] . ;'af; rGb|af];sf b'j} cf+vf cf+;'n] /;fP . k/Gt' c? afns aflnsfx? 8/fpnfg eg]/ lrRofP . …wGo aL/ uf]vf{, t'Dxf/L xfy;] ef/t :jtGq xf]g]jfnL x}+Ù wGo aL/ ;GtfgÚ -wGo aL/ uf]vf{, ltd|f] xftaf6 ef/t :jtGq x'g] ePsf] 5, wGo aL/sf] ;Gtfg_ ef/t :jtGqtfsf] lglDt dfq geP/ ef/tsf] ;Ldf ;'/Iff / ef/tsf] zq'x?;+u oL aL/ uf]vf{n] hxf+ hxf+ vl6P lt 7fp+x?df sfd u/]sf 5g . t/ v]bsf] s'\/f s] 5 eg] cfh oL OdfGbf/L uf]vf{sf] xLtsf] lglDt cfh;Dd ef/tsf g]tf, s'6gLlt1 a'l4hLlj, / ;]gfsf ckm;/x?sf] gLlt ;xof]ufTds, ljZjfifL, Gofok"0f{, nlrnf], kmfFl6nf] / b"/bzL{tfk"0f{ ePsf] kfOÌ / logLx?k|lt zf]if0f, bdg kfOG5 . g]kfnsf lxGb' dg'afb k|lt 6]jf k'Ug] logLx?s} xftdf /fhg}lts zlQm lbuf

&!

&@


/x]sf] x]g{ rfxg] e"ldsf v]lnlbPsf] 5 . o;n] g]kfnsf clxGb' d"n af;L r]tgzLn ju{df c;Gtf]if g} km}nfPsf] x'gfn] casf] ef/tsf gofF lk8Lsf g]tfx?n], s'6gLlt1x?n] ;}lgs ckm;/x?n] g]kfnsf d"naf;L oxfFsf d+uf]n x? k|ltsf] gLlt, ;f]rfOsf] wf/0ff abn]/ logLx?sf] Jofyf plTk8gk|lt cf}+ logLx?n] u/]sf /fhg}lts cfly{s, ;fF+:s[lts, wfld{s, efiff / lnkLx? k|ltsf] Gofoflos dfu k|lt klg g]kfnsf lo ju{n] ef/tsf] lglDt OdfGbf/Lk"j{s cf^gf] e"ldsf lgefP h:t} OdfGbf/L / ljZjfifLnf] eOlbg' cfjZos 5 . g]kfndf oL ju{ k|ltsf] cfh;Ddsf] ;f]rfOnfO ;Dk"0f{ ?kn] abng' cfjZos 5 . cfh;Dd ef/tsf g]tfx?sf]Ù a'l4hLljx?sf], s'6g}lts / ;}lgs ckm;/x?sf] uf]vf{k|ltsf] ;f]rfO cf}+ …g]kfnaf6 sfd, bfd, dfd gkfP/ /fhg}lts ;f]rfO z"Go eP/ cfly{s ;+s6n] lk/f]lnP/ g} cfPsf x'g eÌ] bl/nf] ?kdf b]lvG5 / Tof] eGbf a8tf …g]kfnsf] /fhgLlt lxGb' cfo{s} xftdf /xf]; eÌ] rfx]sf] b]lvG5, of] wf/0ff aNne efO k6]n s} h:tf] 5 .

k6]nn] !(%) tfsf ef/tLo k|wfg d+qL hjfx/ nfn g]x?nfO n]Vg' ePsf] lyof]Ù …lxdfnosf] ;d:t pQ/ / pQ/k"jL{ e]usf] ;Ldfgfdf /x]sf xfdL ;+Uf ePsf] hg ;+Vof a+zLo b[li6sf]0fn] cf}+ ;fF:s[lts tf}/n] ltAatL eGbf km/s 5}gÙ ghlbs 5 / ldN5 . dnfO of] klg larfg{ lbgf]; ls of] zlQm /fhg}lts zlQmsf] larf/n] xfd|f] pQ/L e]u pQ/_k"j{sf] g]kfn, ef]6fª, l;lsd, bfhL{lnª cf}+ c;dsf d"naf;L 5]q emGh6k"0f{ ;Ldf x'g]5 . o; 5]qdf a;f]af;f] ug]{ oL ;d'bfosf] ef/t k|lt l:y/ >4f / elQm 5}g . slt;Dd eg] bfhL{lnª / sfn]a'ª 5]q klg d+uf]nfO8 kIfsf] em'sfpaf6 cnlug ;s]sf] 5}g .

All along the Himalayas in the north and north-east, we have on our side of frontier a population ethnologically and culturally not different from Tibetans. Let me also consider the political considerations on his potentially trouble some frontier our northern on north-eastern approaches consist of Nepal, Bhutan, Sikim, Darjeling and tribal are in Assam. The people inhabiting these portions have no established loyalty and devotion to India. Even Darjeling and Kalimpong areas are not free from Pro-mongoloid prejudices.

o;/L g]kfn t s] ef/tdf g} a;f]af; u/]sf d+uf]n bfhL{lnª, l;lsd, ef]6fª nufot gfuf, c;dL, vl;of, sfªnfOkfs -d0fLk'/ lxGb's/0f xf], d0fLk'/]s} efiffdf dOt]oLx? …sfªnfO kfsÚ eG5g _ ldhf]TofbL d"naf;Lx?n] hxfF hlt;'s} ljZjfifL, OdfGbf/L, ;fy Tofu, alnbfg u/] tf klg lxGb'x?sf] ;f]rfOsf] wf/0ff To; k|sf/fsf] b]lvG5 eg] g]kfndf k7fOPsfx?sf] wf/0ff larf/f}+ . g]kfnsf] /fhwfgL sf7df08"sf] 7d]ndf Pp6f ;}lgs xf]i6n lyof] . ToxfF k"j{ ;}lgssf 5f]/fx? a;]/ k8y] / To;df a;]/ k8g]x? g]kfnsf ToxL d+uf]nx? g} lyP . Tof] ;}lgs xf]i6n kf]i6 af/ l/sG;6«S;g km08 (Post War Reconstruction Fund) af6 ;+rfng ePsf] lyof] . Tof] ?lkof a[l6zx?n] ef/t 5f8]/ kms{g' k/] kl5 uf]vf{ ;]gfs} /ut / kl;gfn] cfh{g u/]sf] k};fsf] ;fgf] lx;f lyof] / :j= cl/ axfb'/ u'?ª-g]kfnL dfqsf] a]nfotaf6 af/_P6_n kf; u/]/ kms{g] klxnf] JolQm_ Pd kL x'g' x'+bf pxfFs} k|of;n] …ef/t / g]kfnsf uf]vf{ ;f]Nh;{sf s]6fs]6Lsf] xLtdf s]xL 7f]; sfd xf];Ú eÌ] x]t'n] g]kfnsf] lglDt ^^ nfv !^ xhf/ @ ;f} ?lkof 5'6fP/ k7fOlbg' ePsf] lyof] . g]kfnsf /Iff d+qL To; km08 ;+rfngsf cWoIf x'g

&#

&$


u/]tf klg ef/tLo b"tfjf;sf ldln6«L P6]rL ;lrj x'g] uy]{ / pg}sf] thaLhdf Tof] vr{Gy] .

o;/L cfPsf] oqf] 7"nf] /sd s;/L sxfF hfG5 s;n] df]h u5{ ;f] Nofpg]nfO yfxf g} x"+b}g / ltgLx?nfO To;sf] rf;f] klg x'Fb}g . lsg eg] ltgLx? a'l4lhjL xf]Ogg\ / ltgLx?sf] ;f]Rg] zlQm z'Go 5 . df}/Ln] cf^gf] dxsf] / s:t'/L d[un] cfkmgf] ljGbfsf] dxTj yfxf gkfP em} ;}lgs xf]i6n klg p8fOof] cf} xfd|f k"j{ ;}lgssf 5f]/fx?n] a;]/ k9g] 7fpF /x]g . Tof] ;fgf] pbfx/0fn] atfp+5 . pQm ^^ nfv, !^ xhf/, @ ;f} ?lkofaf6 !(^^ df g]kfn cfPsf ef/tLo b"tfjf;sf sg{n h]8L, s/jn ladf/L eP/ tLg dxLgf;Dd -hgj/L_dfr{_ xl:k6n a:tf @! xhf/ # ;f} #) ?lkofsf] aLn xl:k6nnfO ltg]{ sfd o;}af6 eof] . l;;LaL af/ km08 g]kfnaf6 (Central Co-ordination Board War Fund Nepal) pQm pNn]lvt ;}lgs xf]:6nsf] lglDt To;tfsf dfq %^ xhf/ vr{g] sfd ePsf] lyof] . ca c? () xhf/ ?lkofsf] PDa];L sDkfp08 leq clkm; 3/ agfpg] sfddf vRof]{ $^ xhf/ k]G;g clkm;sf] lglDt vr{ u/] . To; afx]s $ nfv *) xhf/ ?lkof vr{ u/]/ kf]v/f xfO :s"n agfOPsf] 5 . @$ nfv kf]v/f xl:k6nsf] lglDt vr{ u/] . d]/f] hfgsf/Ldf cfP;Dd oL ?lkof cfO;L (Indian Currency) xf] . Hofgsf] afhL nufP/ csf{sf] d'n'ssf] :jy{sf] lglDt ;+;f/df cToGt ;:tf] df]ndf a]lrP/ alnsf] af]sf] x'g k/]sf xfd|f bfHo" efOsf] /ut kl;gfn] ch]{sf] ?lkofdf ag]sf] kf]v/fsf] xl:k6n / xfO:s"ndf lt k"j{ ;}lgssf 5f]/f 5f]/L / ltgLx? cfkm}n] sltsf] ;'ljwf kfPsf 5g < Tof] j:tljQmf t

kf]v/f / To; e]sdf ePsfx?nfO g} cem a];L hfgsf/L x'g'k5{ . d]/f] n]vfOnfO g]kfnsf s'g} klg …sÚ, …vÚ >]0fLsf lxGb' cfo{x?n] -Pstfsf z/0f dfUg k;]sf / xfdLaf6 z/0fsf] d/0f gu/L z/0f kfPsfx?n]_ ef/tLo / c+u|]hx?n] Gofok"0f{ 9+un], sk6ofO gu/L ;+sL0f{tfaf6 aflxl/P/ ;f]lrlbpg . cfhsf] ljZj cg]sg a}1flgs ;fwgn] ;f+u'l/Psf] 5, w]/} cl3 nDs]sf] 5 . xg'dfgn] 3fd lgn]sf] s'/fÙ h'gnfO rGb|nf]s eg]/ k'Hg] s'/f, 9'+ufsf] d"lt{nfO k'h]…s]xL kfOG5Ù eÌ] s'/f, dfG5]sf 5f]/f 5f]/Lsf] d'v df];]/ cÌ kf]nL xf]d u/]/ ;'/Iff ug]{ / ljZj zflGt ug]{ s'/fnfO d"v{tfk"0f{ / ;dfhnfO klZrn lt/ ws]Ng] eGbf s]xL xf]Og . To;df ljZjf; ug'{ d'Vof{O ug'{ / cfkm"nfO wfld{s zf]if0f ug{' lbg' afx]s s]xL xf]OgÚ eÌ] a'emg' k5{ .

ca o; k|sf/sf] wfld{s zf]if0f af6 arfP/ ;dfhnfO klZrnlt/ ws]Ng rfxg]x?sf] lj/f]w ug{' k5{ . of] 6f7f ju{sf] ;fDg], r]tgzLn ju{sf] gh/df …d'Vof{O u/]sf]Ú eGbf a];L s]xL 7xl/Ì . o:tf] o'udf cfh ;+;f/sf ;a} r]tgzLn ju{ zf]if0faf6 5'6sf/f rfxG5g, Gofo rfxG5g eg] g]kfndf /fhg}lts, wfld{s, cfly{s, ;f+:j[mlts ;a} 5]qaf6 k5f}6fOPsf t/ ;zQm v'aL ePsf ;'lt/x]sf g]kfnsf l;+xx?n] klg Gofo vf]Hg' k5{ . xfdL k5f}l6Psf ju{Ú xf]Ogf} …k5f}6fOPsfÚ xf}+ . k5f}l6Psf eÌ'sf] cy{ xfdLdf v'aL, of]Uotf gx'g' xf] . ;+;f/e/sf d+uf]nx? b|'tultdf cl3 a8g' a'l4lhjL aGg' t/ g]kfnsf d"naf;L d+uf]nsf] cwf]ult x'g'sf]

sf/0f s] < xfdLdf v'aL 5 ls 5}g Tof] t df]n d'nflxhf lagf, rfs/L, rfkn';L, r'SnLdf Kof/f;fO6 eP/ afFRg grfxg]x?n],

&%

&^


lz/ gt gu/L uj{ ;fy afFr]sfx?n] df}sf kfpg ;fy g} b]vfPsf v'aLx?n] k|;:t k|df0fx? lbPsf 5g . k/Gt' xfdL leqsf] u'bLnfO oxfFsf] /fhg}lts rfnafhL / if8oGqn] ztfAbLcf}+b]lv k5f}6fPsf] 5 . g]kfnsf] ;}lgs 5]qdf cf^gf] v'aLn] klxnf], bf]>f], t]>f] x'g] d+uf]nsf] xfnt s] ePsf] 5< To:t} c? sltko 5]q 5g h;df xfdLk|lt ul/Psf Jojxf/x? s'g} klg r]tgzLn / cfTdf ledfgLn] lj;]{/ la;{g ;Qm}g . t/ Oltxf; bf]xf]l/G5= lx6n/ h:tf] gfhLjfb 9n]Ù uj]{ hg]{n kfpg] /f0ffx? 9n]Ù …a[l6z ;fd|fHodf slxNo} 3fd c:tfp+b}gÚ eg]/ km'ls{g] k/sfi6dfÙ lyrf] ldrf] ug]{Ù c+u|]hx?nfO cfh Oht /fVg wf} wf} kl//x]5 . o:t} cg]sg P]ltxfl;s k|df0fx? 5g . o;f];n] xfdLn] lxDdt xfg'{ x'+b}g, xfd|f] eljio ;'gf}nf] 5 g]kfndf . lsg ls xfdL ax';+Vofs 5f} . ax';+Vofs d+uf]nn] a'em] kl5 /f]Sg ;Sg] s;}sf] tfst 5}g . 3/ 3/nfO xfdL kf7zfnf agfp+ / xfdL cfhsf xfd|f !$_!% jif{ pd]/sf s]6f s]6Lx?b]lv pef]sfx?nfO l;sfpF xfdL cf^g} d'n'sdf cfh sdf/f] em} algg k/]sf sf/0fx? . xfdLn] cf^g} d'n'sdf c?sf] 3[0ff kfq aGb} hfg k/]sf sf/0fx?, …xfdL v]lbPsf sf/0fx?= xfd|f efjL lk8LnfO 3/ 3/ g} kf7zfnf agfO ;'gf+p xfd|f ;fefmf zq' sf] x'g / xfdL cf^g} d'n'sdf s;/L n'l6Psf 5f}+Ù cf^g} d'n'sdf cfkmgf] s'/f af]Ng lsg kfO/x]sf 5}gf} eg]/ . lxGb'sf] ;+:s[lt, efiff, wd{ :jLsfg{' ltgsf] bf;tf :jLsfg'{ xf] . cfh;Dd hfg]/ ghfg]/, lazfn 5flQ kf/L ;x]/ cyjf 8/fP/ ;of}+ / bf;tf u|x0f u¥of}+Ù lxGb'sf] z'b| -sdf/f_] hft ca clt z'b| hghftL c5't s's'/ eGbf tnsf]n] ug'{ kg]{ ;a} ul/ lbof}+ . ca xfd|f cfufdL lk8Lx?nfO o; h+hL/af6 d'Qm ug

xfd|f] /fhg}lts, cfly{s, wfld{s, ;fF:s[lts, eflifs clwsf/sf] lglDt lhp+bf] dfG5] em} eP/ lap+em]sf] l;+x em} eP/ p7f}+ / x/ 5]qaf6 cf^gf] of]Uotfn] EofP ;Ddsf] ;xof]udf nfuf}+ ta dfq efjL lk8Ln] ;/fkg] 5}g, lwsfg]{ 5}g / df/ vfg kg]{ 5}g h;/L cfh xfdLn] df/ vfO/x]sf 5f}+ . cfh;Dd xfdLn] oGq h;tf] eP/, lubL gePsf], v'aLxLg h:tf] eP/ c?n] h;f] u/ eg] To;} u¥of}+Ù htf kmsL{ eg] Tot} kmSof} htf hf eg] Tot} uof}+ . c?sf] af]qm] k|z+;fdf /utnfO kfgL ;+emof} . xfdLnfO k/:k/fdf n8fpg] le8fpg] sfd eof]Ù Tof] klg u¥of}= u'?ª, du/ tfdfª, g]jf/, /fO, lnDa'nfO k/:k/df le8fof] Tof] klg :jLsf¥of}+ . ca Oltxf;af6 kf7 l;sf}+ s;/L k/:k/ n8fP/ xfd|f] ;a yf]s n'l6P . afnL / ;'u|LjnfO -b'j} zlQmzfnL cgfo{_ bfh'efO k/:k/df n8fP/ sdhf]/ cfo{ /fdn] n's]/ jf0f xfG5, wf]sf lbP/ df5{ cfo{ /fd zlQmzfnL x'+bf] xf] t jL/tf;fy ;fDg] cfP/ n8Yof]+ . dxfef/t / /fdfo0fn] l;sfPsf] kf7n] cfkmg} d'n's g]kfndf cfh;Dd xfdL dfly eO/x]sf] if8oGqaf6 afFrf} / efjL lk8LnfO arfp . lat]sf 36gfx?af6 kf7 l;sf}, ;ts{ xf} / efjL ;Gtfgsf] lubLklg of] ;Tofn] el/lbp . xfdL dflns lyof}+Ù sdf/f] eof}+ ca km]/L dflns h:t} eP/ af+Rg] clek|fo /fvf}+Ù efjL lk8LnfO klg dflns aÌ] kf7 l;sfp+Ù geP klg sd;] sd ;dfg clwsf/ lnP/ dfG5] h:tf] eP/ afFRg l;sf}+ / afFRg l;sfp+ . clxn] xfdL d[To'sf] a+rfO aflr /x]sf 5f}+Ù xfd|f] arfOsf] s'g} cy{ 5}g df]n 5}g . lhp+bf] dfG5] em} af+rf}Ù dg{ k/] lhp+bf] dfG5] em} d/f}+ . g]kfndf Pp6f ;zQm zlQm 5 Tof] xf] xfdL d+uf]n zlQm . cfh;Dd b'?kof]u ePsf] zlQm . o;} zlQm k|lt

&&

&*


xfdLn] slxNo} Wofg lbPgf}+, ;f]r]gf}+ / c?s} lglDt dfq eof}+ . d}n] ax'bnsf] kIfdf /fh;+:yfsf] la/f]wdf af/+af/ af]n] !(&( b]lvg} . k'nrf]sdf clwj]zg u/\of}+, ndh'ª, kf]v/f a'6jnTofbL 7fp+sf] hg;efdf af]n] . t/ xfF;p7\bf] s'/f s] b]lvof] eg] …ax'bnsf] ljNnf le/]/ df}sfsf] kmfobf lng rfxg]x?n] / …xfdL dfq k|hftGqjfbL xf}+Ú, eg]/ b]vfpg / hzlngsf] lglDt ;sf{/L kIfLo nufot afx'gx?sf] ;d:t ;dfrf/ kqx?n] klg ljleGg ;+1f lbP/ hlt ;Qmf] xfd|f] zlQmnfO rSgfr'/ kfg]{ k|of; u/]Ù hTyfsf] hTyf e]nf eP/ o; zlQmnfO 6'qmfpg ltgLx? g} cl3 ;/]Ù kmf]g{ ;3fpg s'g} s;/ afFsL /fv]gg . g]kfnsf] /fhgLltsf] jf:tfljs cg'xf/nfO pbfFuf] kf/]/ x]bf{ oxfFsf] /fhgLltdf h'g;'s} Joj:yf cyjf bn cfPtf klg /fhg}lts ;Qfsf] g]t[Tj oL lxGb' cfo{x?sf] xftdf /x'Gh]n xfd|f] sNof0f / pTyfgsf] 9f]sfx? y'lglbg] / xfdLnfO bafpg l;jfo s]xL gx'g] b]lvG5 . g]kfnsf] j:tfljs n8fO eg]sf] lxGb' cfo{ / clxGb' d+uf]n dfemsf] xf] .

o;} sf/0f xfdLn] cf^gf] pTyfg / ;fd'bflos r]tgf hufpg, bafOPsf] clwsf/ lng juL{o pTyfgsf] lglDt cf^g} Pp6f k|m06sf] dfWod ;[hgf ug{ ax'bnsf] dfu u/]sf lyof}+ . t/ lxGb' cfo{sf] g]t[Tj :jLsf/]/ ltgLx?nfO sfFwdf af]s]/ k"j{sfnsf] e"n bf]xf]¥ofpg' xf]Og . s'g} klg d''n'ssf] a[xt hgzlQmnfO ;}lgs zlQmn] klg ;+w} lyr]/, lk;]/ g;lsg] k|df0f rLgsf dfcf]n], leotgfdsf xf]lrldgn], ef/tsf ufGwLn] lbP h:t} cg]sg k|df0f xfd|f] cl3 5g . logLx?n] /fhtGq p8fO lbP nf]st+q / ugt+qsf] hu a;fP/ hgtsf 5f]/f 5f]/LnfO zlQmdf NofP .

g]kfndf cf^gf] / cf^gf] lk8Lsf] uf+;, af;, skf; / ;j{:j n'l6P/ cf^g} d'n'sdf z/0ffyL{ / sdf/f algGb} hfg' k/]sf] ba bafpnfO *) k|ltzt d"naf;L d+uf]nn] slxn] ;Dd 6'n'6'n' x]/]/ ;x]/ a:g] < w]/} hgtfnfO w]/} lbg;Dd cNdnfpg' ;lsÌ . of] a[xb / n8fs' zlQmsf] c;Gt'i6Lsf] kmfobfnfO s'g} zlQmn] df]8]/ eljiodf ljikmf]6 eof] eg] oxfF ;dfhjfbL, nf]stGq cfpg ;S5= lsg eg] oxf+sf] ^) k|ltzt hdLg afx'g / 5]qL b'O hftsf] xftdf 5 . d"naf;Lsf] g]t[Tjdf c;nL ?kdf ;dfhjfbL nf]stGq Nofpg ;lsPsf] v08df ;t k|ltztsf xftdf hdLg k'Ug ;S5 . s]xL jif{ leqe} g]kfnsf] hg;+Vofn] sfd, dfd, yfs ynf]sf] aGbf] a:t ug{ ;lsG5 . o; afx]s g]kfn aflx/af6 lelqg] 7]+7 g]kfnLnfO klg hf]xf] ug{ ;lsG5 .

ca s'g} sf/0f n] o:tf] ljikmf]6 ePsf] v08df g]kfnsf] @) k|ltzt lxGb'sf] :jfy{nfO x]/]/ / t/fOsf] !) k|ltzt e"efusf] kIfdf ef/tn] g]kfnsf oL d"naf;L bafpg] k|of;df ;}lgs sfaf{xL unf{g t< d]/f] ljrf/df lxGb'jfb eGbf dfly pSn]/ ;f]Rg] ef/tsf gofF lk8Lsf g]t[Tjn] To:tf] cb"/bzL{k"0f{ 7"nf] e"n o; sf/0f klg ug]{ 5}gg ls oxfFsf duf]+n ef/tsf] ;'/Iffsf] lglDt ;Ldf 5]qb]lv lnP/ ef/tsf /fi6«klt / k|wfg dGqLsf OdfGbf/, laZjfifL c+u/Ifsx? ;Dd 5g ;fy} ztfAbLcf}+ ztfAbLb]lv zf]lift lk8Lt uf]vf{ ef/tsf] ;]gfdf 5 .

ef/tsf] @ nfv &* xhf/ h:tf] Po/ kmf];{ / g]eL 5f]8]/ ( nfv hlt -kfFr bz jif{df slt a8nfg / <_ ;]gfnfO rLg, kfls:yfg / a+unfb]z, adf{sf af]8{/df t}gfy u/fpg] ls a] cy

&(

*)


t/fOsf] !) k|ltzt hUuf / g]kfnsf @) k|ltzt lxGb' cfo{sf] xLtsf] lglDt cf} 7"nf] ;}lgs zlQm g]kfnsf] d'naf;L uf]vf{nfO bafpgnfO g]kfn_ ef/tsf] xhf/f} lsnf] ld6/ ;Ldfdf /fVg, leqL e"efudf k7fpg a'l4dfgL 7fGnfg / < cfh;Dd g]kfnsf lxGb' cfo{x?n] oxfFsf d"naf;LnfO bafpg slxn] ef/tsf] 8/ 3/L rLgsf] qf; b]vfpg kNs]/ ;kmn x'+b} cfPsf] s'6gLlt cyjf km'6gLlt Ps lbg ;+w}sf] lglDt rSgfr'/ eP/ /f0ff zf;g h:t} 9Ng] 5 / oxfFsf] d"naf;Lsf] pTyfg logLx?sf] /fhg}lts clwsf/, cfly{s, clwsf/ k|fKt x'g] 5 . bjfOPsf] /fhgLlt wd{, efiff, / lnkLn] gofF 6';f lbg] 5Ù vf]l;Psf] dfgf, 5fgf, gfgf, kms{g] 5Ù l;km{ a'emg / a'emfpgsf] lglDt ;do nfUg] 5 .

o; n]vfOsf] l;nl;nfdf ef/tLo ;]gf g]kfndf cfpg ;Sg] / oxFfsf] @) k|ltzt lxGb' / !) k|ltzt t/fOsf] e"ldsf] kIf lng ;Sg] s'/f lsg lemlsPsf] xf] eg] xfd|f] ;d'x zlQmzfnL eP/ /fhg}lts ;Qf logLx?sf] xftdf cfpg] b]lvPsf] v08df ztfAbL cf}+ ztfAbLsf] Psnf}tL cGofo, cTofrf/ hfn em]n / if8oGqn] xfd|f] ju{nfO lyRg, ldRg, lk:g / cf^gf] Psnf}6L /fhgLlt, cfy{gLlt, wd{ ;+:j[mlt / efiff lnkL gLlt lgw{Ss km}nfpg kfPsf b'j} >]0fLsf lxGb' ju{n] xfd|f] ;+xf/ ug{ / xfd|f] zlQmnfO bafpgsf] lglDt

x/]s b[li6n] ef/tLo g]tfx?nfO e«fds s'/fn] em'sfP/ xf]; cyjf nf]efP/ jf 8/ b]vfP/ g} lsg g xf]; u'xf/ dfUg ;S5 / Tof] u'xf/ xft xltof/ / ;]gfsf] x'g ;Sg] s'/f lat]sf jif{x?sf] lttf] tYofn] k|dfl0ft u/]sf] 5 . xfdLn] xfd|f] juL{o xLtsf] s'/f p7fPsf] v08df p;nfO cf^gf] ;d'bfo af6 ;DaGw laR5]b u/fpgsf

lglDt ;fd, bfd, b08, e]b cGtu{t ;a} e'm7f cf/f]kx? nufp5g / cGtdf dfg]{ ;8oGqdf k'U5g h;/L /fd / /fdeQm xg'dfgx?n] /fj0f / afnLsf] lj?4 / sl;k' lj?4 u/], u/fP=g]kfnsf] /fhg}lts ;Qf lxhf] Hofg / hg}dfq af]s]/ leq]sf lxGb'afbL, dg'afbL / rfgSof lgtLsf eQm z/0ffyL{ lxGb' cfo{x?s} xftdf ePsf]n] ljb]zLx?n] klg s'6g}lts ;DaGwsf] lglDt ltgLx? s} s'/f dfÌ' k5{ . xfdLn] ljZjnfO lhpFbf] dfG5] h:tf] eP/ ysf{of}{+ t/ g]kfn leq cfkm} ys]{/ d/]sf] s's'/,lj/fnf], ls/f km6]+u| h:t} eP/ afFr]sf 5f}+Ù of] eGbf x'lQxf/f s] x'g ;S5 <

ef/ts} /fHo l;lsddf lnDa'sf] efiff / lnkLn] v'nf ?kdf :s"nsf] tNn} txb]lv k8g], n]Vg], af]Ng] clwsf/ kfO/x]sf] s'/f cf}+ ToxfFaf6 o; efiffdf kq_klqsf, pkGof; lg:sg] ;To xfd|f] lglDt rf;f] s} ljifo ag]sf] 5Ù ha ls g]kfndf To;nfO bdg ug]{ s'g} if8oGq afFsL /fv]sf 5}gg . To; afx]s l;lsddf ltAatL af]nL efiff / lnkLsf] ljsf;df klg 5'6 5 . b]x/fb"gdf dfgl;+x u'?ªsf] gfddf ydfg xf]i6n 5 / uh' nfdfsf] gfddf af6f] . t/ g]kfndf afpg 5]qL afx]s c?sf] pÌltsf] s'/f ;fdk|bflos 7x5{=.
g]kfnsf] /fhgLltdf xfdLn] ax'bn / wd{ lg/k]If d'n's x'g kg]{ ;a}sf] lglDt /fhg}lts clwsf/ lbOg' kg}{, ;a}sf] cfly{s ljsf; x'g' kg]{ ;a}sf] wd{ -g]kfndf lxGb' wdf{njDaL *) k|ltzt ePsf] / a'4dfuL{ cNk ;+Vofsdf ePsf] s;}n] gkTofpg] nfhdbf]{ tYofsf] k|rf/ ul/G5_ xfd|f] ;+:s[lt, efiff, lnkLsf] hu]/f x'g' kg]{ / ljsfz ug{' kfpg] 5'6 x'g' kg]{ dfu ub}{ cfPsf 5f}+ . d}n] d]/}+ b'j} ;fKtfxLs ;dfrf/ kqx? Go"nfO6 g]kfnL ;fKtfxLs / y08/ jf]N6

*!

*@


c+u|]hL ;fKtfxLsaf6 klg oxL s'/fdf af/+af/ cfjfh p7fpb} cfPsf] 5' . xfdLn] cf^gf] d'n'sdf Gofo dfUg' / ;dfg clwsf/ dfUg' ck/fw xf]Og . oxfF pQm b'O lxGb' ju{df zlQmsf] lglDt ;+3if{ rN5 t/ ToxfF xfd|f] cgfo{ ju{ k'Ug] b]lvP b'j} Ps eO xfn5g / xfdLnfO bafpg]df nfU5g . of] cEof; ;fwf/0f sfo{nosf] hfuL/ b]lv lnP/ pRr txsf] zlQmÙ ufp+ txsf] /fhgLltb]lv /fi6«Lo txsf] /fhgLlt;Dd Jofks 5 . xfdLn] of] b]zsf] OHht a8fpg] sfddfÙ cfly{s d]?b08 agfOlbg] sfddf, d'n's a9fpg] / df}nfpg] sfddf, d'n's alnof] agfpg] / a+rfpg] sfddf ;+w}g} OdfGbf/Lk"0f{ e"ldsf lgefPsf 5f}+ eg] s] t To;sf] kmn oxL bdg / clwsf/ vf]:g] xf] t <

g]kfndf xfdL d+uf]n ;d'bfosf] /fHo s'g} zlQmn] lht]/ lnPsf] xf]Og . xfdLn] c?sf] lglDt a];L bfgL eP/ ;+w} ;f]emf eP/Ù ;+Unf] ÅboL eP/Ù OdfGbf/L / axfb"/L eO lbP/ cf^gf] /fHo u'dfPsf xf}+, if8oGqdf k/]sf xf} . k[YjLgf/fo0f zfxaf6 cf^gf]

/fHo la:tf/ ug]{ kfOnf] rflnPsf] lyof] g ls Pstfsf] lglDt . o;f];n] k[YjLgf/fo0f zfx Pstfsf] k|lts xf]Ogg ;fd|fHofjfbL x'g . afO;], rf}+lj;] /fHox? lht]/ ;a}nfO Pp6f zlQmzfnL /fHo agfpg] cleofgsf] qmddf s'dfp u8jn / gfnf kfgL k'Ug' kg]{ sf/0f b]lv+b}g . h] xf]; ca g]kfn Pp6f algPsf] x'gfn] of] Oltxf; ePsf] 5 . k[YjLgf/fo0f zfxsf] To:tf] cleofgdf xfd|f] ;d'bfon] ;+w} jL/tf / OdfGbf/Lk"j{s ;fy lbP eg] ToxL ju{nfO …cGofo ePsf] 5, xfdLnfO klg clwsf/ lbOg' k5{, cf^gf] ljsf;sf] df}sf lbOg' k5{Ú eGbf s] crflx+bf] ePsf] 5 / < o; sf/0f

cfufdL lk8LnfO / /fi6«sf] xLtnfO Wofgdf /fv]/ sf]xL sfv / sf]xL kfvf geO{ s;}nfO klg e]b efjdf gkf/L k"j{ d]rLb]lv klZrd dxfsfnL;Ddsf pQ/ rLgb]lv blIf0f ef/t;Ddsf o; ;Ldf leqsf ;a}sf] lglDt x/ 5]qdf ljsf; ug]{ ;dfg clwsf/ / cj;/ lbOg' k5{ g ls vf]:g} kg]{ kl/kf6L / jftfj/0fsf] ;[hgf ul/g] e"ldsf v]Ng] < g]kfn cfh ;+s6k"0f{ l:yltaf6 lx+l8/x]sf] 5 / cem ulDe/ ;+s6x? lgDtfO+b} 5 . o; sf/0f /fi6«sf] xLtnfO cfh vf+l6 g]kfnL eP/ b"/bzL{tfk"0f{ ?kn] ;+unf] Åbon] ;f]Rg' kg{] a]nf cfO;s]sf] 5Ù obL g]kfnnfO cf^gf] dfq :jy{sf] lglDt h'jfdf Rof+v] yfKg] xf] eg], df}sfn] s;}nfO kv]{/ a:t}g .

g]kfnsf] cv08tf ;xLtnfO Wofgdf /fv]/ g]kfn wd{ lg/k]If /fHo x'g' k5{ cyjf af}4 /fHo 3f]if0ff x'g' k5{ . oxfF af}4 Sofn]08/ cyjf cGt/fi6«Lo Sofn]08/-;g_ rnfOg' k5{Ù Tof] klg geP g]kfn ;Dat . g]kfnsf] cv08tfnfO ef/tdf lano ePsf] dGq tTsfn} x6fOg' k5{ / o:tf c/fi6«Lo dGq rfn' ug]{ bl08t x'g' k5{ . g]kfnsf] em08f ;d]t abng' k5{ . jt{dfg em08f oxfFsf rGb|j+zL a'l4i6x?nfO ;"o{j+zL lxGb'x?n] lht]sf] k|tLssf] ?kdf 5 . g]kfndf ax'bn lbOg' k5{= oxfFsf ;d:t d"naf;Lsf] bafOPsf /fhg}lts, cfly{s wfld{s, ;f+:s[lts, efiff / nLlksf] clwsf/ k"0f{ ?kn] lbOg' k5{ . g]kfn /]l8of]af6 c?x?sf] efiffdf klg sfo{qmd lbOg' k5{ / af}4 ;Gb]z klg lbg xf} lbOg] ug{' k5{ . oxfF d+uf]n …d+uf]lnofaf6 cfPsfÚ eg]/ Ps y/L z/0ffyL{n] xNnf lk6g] km6fxf hdsf]{ klg ul//x]sf 5g h;n] Hofkf6fOh, ;]ldl6s, x]ldl6ssf] cy{ a'em]s} 5}g cyjf a'em]/ klg a'em krfpg rfxG5 .

*#

*$


xfd|f] dfG5] s] e«ddf kg{' x'Ì eg] xfdL …d+uf]nLof6 cfP/ d+uf]n eg]sf xf]Ogf}+ . ;+;f/df dflg; d}n] dfly n]v]sf] tLg j0f{ efudf laeflht 5g h;sf] Pp6f j0f{ d+uf]n xf], csf]{ sfnf] xj;L, csf]{ xf] uf]/f] cfo{ / xfdL d+uf]nx?sf] pTklt rLg, ef/t, lzjnLs, g]kfndf ePsf] xf] eg] cfo{x? ssl;o;af6 ef/t / To; kl5 jt{dfg g]kfn leq]sf x'g . clk|msgx? clk|msfsf] ljleGg e]udf pTklt ePsf x'g . jt{dfg g]kfnsf] tfKn]h'ªsf] xfªb]jf, sf7df08'sf] a'8flgns07sf] wf]aL3f6 OnfsfÙ lta|Lsf]6, gf/fo0fL gbLsf] gjnk/f;Lsf 7fp+x?df 9'+u] o'usf xltof/x? #%_$) xhf/ jif{ k'/fgf] km]nf k/]sf] 5 eg] o; Onfsfdf ePsf] xfd|f] j+zhsf] bf+t !(*) df kfNkfsf] lqj]gL bf]efgsf] r6fgdf kfOPsf] lyof] h'g rflx Ps s/f]8 b;nfv jif{ k'/fgf] atfOPsf] 5 . o;sf] rf}8fO Ps ;]G6L ld6/ / nDafO Tof] eGbf nfdf] 5 . o;nfO

/fdfk]lyS; (Ramapetheks) elgG5 . …ltdLx? klg d+uf]lnofaf6 cfP/ d+uf]n elgPsfÚ eÌ]x?n] ltgLx? ef/taf6 cfPsfn] xfdLnfO klg aflx/af6 cfPsf agfpg vf]lh/x]sf 5g . of] k|rf/ ltgLx? cfkm} klg ul//x]sf 5g / xfd|f] cg'xf/sf s]xL s7k'tnL af6 klg u/L /x]sf 5g . ltgLx? xfd|f] la/f]wLx?af6 kflnPsfn] k|nf]egdf ltgLx?sf] xltof/ dfq agL /x]sf 5g . d}n] dfly Ps 7fp+df nf]stf+lqs ;dfhjfb l;nl;nfdf s]xL x/km n]v]sf] 5' . clkt' xfdLn] g]kfnsf] /fhgLltdf Pp6f s] s'/fnfO klg e'Ng' x'+b}g eg] g]kfndf ePsf a[xt k"j{ ;}lgsx? k|hftflGqs d'n'sx?df -ef/t / c+u|]hsf] zfif0fdf_ hLjgsf] a];L h;f] efu latfP/ cfPsf 5g / ltgLx? nf]stflGqs cEof;df 9flnPsf 5g .

g]kfnsf ;d:t d"naf;Lsf bafOPsf clwsf/x?n] k'g hLjg kfpg . csf]{ s'/f g]kfnn] !(%% sf] Pp6f s] s'/f klg e'Ng' x'+b}g eg] dx]Gb|sf] snsQf e|d0f tfsfsf] efif0f / h;tfsf klZrd a+ufnsf /fHokfn 8S6/ x/]0f s'df/ d'vhL{sf] k|To't/ efif0fdf s'g efjgfx? s;/L JoQm ug]{ sfd ePsf] lyof] . dx]Gb|nfO l8;Da/ @, !(%% sf] lbg snsQfdf uf]vf{ 6'?K;n] ;nfdL lbG5 . snsQfdf ePsf g]kfnLx?sf] ;+3 ;+:yåf/f cfof]lht :jfut ;df/f]xdf dx]Gb|sf] pkl:ytL /xG5 . k|To'Q/ efif0fdf dx]Gb|af6 JoQm x'G5 …ef/tdf h'g h'g 7fp+df uP+ ToxfFsf g]kfnLx?n] ef/tLo hgtf;+u ldn]/ a;]sf] kfP+ / dnfO v'zL nfUof] . Ol08og km/]g Plkmo;{sf] tkm{af6 d'vhL{n] eÌ' ePsf] lyof]Ù …klZrd a+ufnsf d}bfgaf;Lx?n] cf^gf kxf8 af;L bfh" efOx? k|ltÙ hf] k|ToIf jf k/f]If ?kdf, g]kfn g/]zs} k|hfx? x'gÙ :g]x b]vfPsf 5gÚ . t/ ef/taf6 g]kfn ;d+em]/ cfpg] 7]6 uf]vf{x?nfO k|jf;L, d'Unfg]Ú eg]/ oxfF gful/Qmf lbg grfxg] / 3[0ffsf] efjgf km}nfpg] c/fi6«Lo efjgf ePsfx?sf] lglDt of] 7"nf] ;js xf]Ù olb b"/bzL{tfk"j{s ljrfg]{ 5dtf 5 eg] . k/Gt' b'efU{ojz of] d'n'ssf] efUo lawftf lxhf] 3/ 3/ kftL k8]/ dfuL vfg]x?n] cfh d'n'snfO g} lwtf] /fv]/ cGt/fi6«Lo 5]qaf6 dflu vfg]x?sf] xft df 5Ù o; sf/0f g]kfn aG5 / agfp+5 eÌ] ;f]rfO sNk j[If dfq xf] .

*%

*^


g]kfnL /fhlgtLdf

cb]vf ;rfO+

kl/ro M—

uf]kfn u'?ª PdP /fhlgtL . k|wfg ;Dkfbs Pj+ k|sfzs_Go"nfO6 g]kfnL ;fKtfxLsÙ y08/af]N6_c+u|]hL ;fKtfxLs . k"j{ ;b:o_ g]kfn kqsf/ ;+3 s]Gb|Lo ;dLlt÷sg;n6of06 sf]cf]8L{g]6/_k|]; kmfp08]zg ckm Plzof, dlgnf ;b:o_ef/tLo kqsf/ kl/ifb÷j[mlt _g]kfn, ef/t, sf]l/ofaf6 k|sflzt x'g] kq klqsf / k':tsdf syf, sljtf,uLt, n]v, lgaGw, k|sflzt÷z]if_ofqf -pkGof;_ . z]if_k|Zg / z]if_k|f0f -syf ;+u|x_ z]if_sljtf -sljtf ;+u|x_ k|sflzt (;g !(^@ df) . o; k':tssf] c+u|]hL ;+:s/0f …lx8g ^ofS6; Og g]knLh kf]lnl6sÚ (Hidden Facts in Nepalese Politic) k|sflzt !(($ g]kfn / l;lsdsf] /fhgLltdf c5't hghftL, lKfm/L+u], aghf/fsf] ;[hgf (Newly Created Untouchable Janjati Society in Nepali and Sikimese Politics) k|sflzt !((* c+u|]hL ;+:s/0f !((( cl:tTjsf] vf]h d+uf]nsf] / PdPgcf]df lkPr8L . -of] ToxL k':ts xf] h;sf] sf/0f dnfO km]/L /fhsfh d'4f rnfPsf] 5 / ljz]if cbfntdf 5 .

g]kfnL ;+:s/0f dfr{ @))! c+u|]hL ;+:s/0f h'nfO @))! (In Quest of Mongol Entity and Doctorate (PhD) on MNO)

g]kfn, ef/t, sf]l/of, >Ln+sfaf6 kl/ro k|sflzt .

e|d0f— ef/t, ef]6fª, j+unfb]z, Dofgdf/ -jdf{_, rLg, sf]l/of

-pQ/_, >Ln+sf, xf]ªsf]ª, yfONof08, hd{gL / hfkfg .